Oligodendrocyt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Oligodendrocyt

Oligodendrocytykomórki gleju formujące osłonki mielinowe w centralnym układzie nerwowym.

Nazwa oligodendrocytów została pierwszy raz wprowadzona przez Pío del Río-Hortegę (1882-1954). Oligodendrocyty znane są głównie ze względu na zdolność formowania osłonek mielinowych w ośrodkowym układzie nerwowym. W procesie mielinizacji liczne wypustki oligodendrocytów w wyniku kontaktu z aksonem zaczynają obwijać go swoją błoną komórkową w postaci spiralnych zwojów – tworząc w ten sposób osłonkę mielinową. Liczba osłonek tworzonych przez jedną komórkę oligodendrocytu waha się w zależności od rejonu centralnego układu nerwowego: od 40 w nerwie wzrokowym szczura do pojedynczej osłonki na mocno zmielinizowanych szlakach rdzeniowych w rdzeniu kręgowym kota[1].

Morfologiczne zmiany różnicującego się oligodendrocytu. Barwienie na czynnik transkrypcyjny Olig2 (czerwony) oraz CNPase (zielony).
Oligodendrocyt w pierwszej fazie mielinizacji. Barwienie na czynnik transkrypcyjny Olig2 (czerwony) oraz CNPase (zielony).

Podczas rozwoju rdzenia kręgowego, komórki prekursorowe dla oligodendrocytów (ang. oligodendrocyte precursor cells – OPCs) wywodzą się głównie z brzusznej (ang. ventral) części cewki nerwowej (ang. neural tube). W wyniku antagonistycznego działania czynników t.j. Shh (ang. Sonic hedgehog) oraz wybranych białek z rodziny BMP (ang. Bone morphogenic proteins) dochodzi do różnicowania się oligodendrocytów, które następnie kolonizują białą substancję (ang. white matter). Dodatkowo do brzusznej populacji oligodendrocytów, powstaje grupa oligodendrocytów generowanych w centralnej części oraz grzbietowej stronie rdzenia kręgowego[2]. Komórki prekursorowe dla oligodendrocytów pozostają rozsiane w centralnym układzie nerwowym stanowiąc pulę komórek uczestniczącą w odnawianiu puli dorosłych oligodendrocytów. Licznie prezentowane w okresie postmitotycznym w centralnym układzie nerwowym, oznaczane poprzez ekspresje specyficznego markera – NG2 – przez wielu badaczy brane są za osobną grupę gleju, zwaną polidendrocytami.

W wyniku uszkodzenia centralnego układu nerwowego, jak również w wyniku chorób neurodegeneracyjnych dochodzi także do degeneracji i śmierci oligodendrocytów.

Oligodendrocyty ekspresjonują na swojej powierzchni serie charakterystycznych białek – Nogo-A, MAG, OMgp i inne – które wiązane są silnie z ich hamującymi właściwościami na wzrost zakończeń nerwowych po uszkodzeniu[3]. Teza ta jednak stoi przed wyzwaniem rzuconym przez grupę prof. Schwaba pokazującą nagły i silny wzrost zakończeń nerwowych wzdłuż zmielinizowanych szlaków nerwowych nie tworzących rozgałęzień do sąsiadujących szlaków. Nazwano to z angielskiego "guard rail" poprzez negatywną stymulację[4]. Co więcej, ostatnie badania in vivo sugerują, że uznawany za inhibitor wzrostu komponent mieliny – MAG, de facto wzmaga wzrost zakończeń nerwowych[5].

Przypisy

  1. Hildebrand 1993
  2. Vallstedt 2005
  3. Kottis 2002
  4. Schwab and Schnell 1991
  5. Domeniconi and Filbin 2005

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Hildebrand C, Remahl S, Persson H, Bjartmar C. Myelinated nerve fibres in the CNS. Prog Neurobiol. 1993 Mar;40(3):319-84. Review. PubMed PMID: 8441812.
  • Vallstedt A, Klos JM, Ericson J. Multiple dorsoventral origins of oligodendrocyte generation in the spinal cord and hindbrain. Neuron. 2005 Jan 6;45(1):55-67. PubMed PMID: 15629702.
  • Kottis V, Thibault P, Mikol D, Xiao ZC, Zhang R, Dergham P, Braun PE. Oligodendrocyte-myelin glycoprotein (OMgp) is an inhibitor of neurite outgrowth. J Neurochem. 2002 Sep;82(6):1566-9. PubMed PMID: 12354307.
  • Schwab ME, Schnell L. Channeling of developing rat corticospinal tract axons by myelin-associated neurite growth inhibitors. J Neurosci. 1991 Mar;11(3):709-21. PubMed PMID: 1705967.
  • Domeniconi M, Filbin MT. Overcoming inhibitors in myelin to promote axonal regeneration. J Neurol Sci. 2005 Jun 15;233(1-2):43-7. Epub 2005 Apr 20. Review. PubMed PMID: 15949495.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.