Olimpia de Gouges

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Olimpia de Gouges
Marie Gouze
Portret Olimpii de Gouges autorstwa Aleksandra Kucharskiego
Portret Olimpii de Gouges autorstwa Aleksandra Kucharskiego
Data i miejsce urodzenia 7 maja 1748
Montauban
Miejsce śmierci Place de la Revolution w Paryżu
Przyczyna śmierci egzekucja przez dekapitację
Zawód abolicjonistka, feministka, dramatopisarka
Narodowość francuska
Małżeństwo Louis Aubry

Olimpia de Gouges, fr. Olympe de Gouges (ur. 7 maja 1748 w Montauban, zm. 3 listopada 1793 na Place de la Revolution w Paryżu) – francuska abolicjonistka, feministka, dramatopisarka.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się jako Marie Gouze. Jej ojciec był rzeźnikiem, a matka praczką. Olimpia uważała, że jest nieślubną córką Jean-Jacques'a Lefranca, markiza Pompignan, ale markiz nigdy nie uznał jej za swe dziecko. To wpłynęło na dalsze życie Olimpii i spowodowało, że podjęła walkę o uznanie praw dzieci nieślubnych.

W 1765 poślubiła Louisa Aubry'ego, który przyjechał z Paryża razem z nowym intendentem miasteczka, panem de Gouges. Aubry zmarł kilka lat później, a w 1770 Olimpia razem ze swoim synem - Piotrem, przeniosła się do Paryża i zmieniła imię i nazwisko na Olympe de Gouges. W Paryżu napisała inspirowaną własną biografią powieść epistolarną pt. "Wspomnienia pani de Valmont". Prowadziła też swój salon literacki. Następnie zainteresowała się teatrem - napisała szereg sztuk, z których największy rozgłos przyniosła jej ta pt. "Zamor i Mirza, czyli szczęście zatonięcie" (poprawiona w 1792 r. i wystawiona na deskach Teatru Narodowego pt. "Niewolnictwo Murzynów, czyli szczęśliwe zatonięcie"). Sztuka ta, wzbudzająca protesty zwolenników ekspansji zamorskiej, krytykowała niewolnictwo i była pochwałą wolności i równości wszystkich ludzi bez względu na kolor skóry.

W 1791 ogłosiła Deklarację Praw Kobiety i Obywatelki, w której domagała się między innymi przyznania kobietom prawa do edukacji i rozporządzania własnością prywatną, honorów i funkcji równych tym posiadanym przez mężczyzn, uczestnictwa kobiet w siłach zbrojnych oraz równości płci w rodzinie. Manifest był wzorowany na Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela. Pierwszy artykuł Deklaracji autorstwa de Gouges stanowi: "Kobieta rodzi się i pozostaje wolna i równa w prawach mężczyźnie". A najsłynniejsze zdanie, które z niej pochodzi to: "Skoro kobieta może zgodnie z prawem zawisnąć na szubienicy, winna również mieć prawo stanąć na mównicy"[1]. Deklaracji tej towarzyszył również projekt cywilnej, laickiej umowy małżeńskiej, zanim jeszcze instytucja małżeństwa cywilnego została wprowadzona we Francji.

Olimpia de Gouges została zgilotynowana 3 listopada 1793, gdyż – choć wspierała rewolucję francuską i napisała w jej czasie blisko 30 pamfletów – odnosiła się bardzo krytycznie do radykalnych rządów Robespierre'a. W swojej mowie obronnej wygłoszonej przed Trybunałem Rewolucyjnym tak się o nim wyrażała: "Robespierre zawsze wydawał mi się zarozumiały, pozbawiony geniuszu i serca. Zawsze uważałam go za gotowego poświęcić cały naród, byleby tylko zostać dyktatorem"[2].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Tomasz Wysłobocki: Obywatelki. Kobiety w przestrzeni publicznej we Francji przełomu wieków XVIII i XIX. Kraków: Universitas, 2014, s. 211. ISBN 9788324223916.
  2. Tomasz Wysłobocki: Obywatelki. Kobiety w przestrzeni publicznej we Francji przełomu wieków XVIII i XIX. Kraków: Universitas, 2014, s. 272. ISBN 9788324223916.