Omnibus (pojazd)

Omnibus konny

Omnibus konny w Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie

Omnibus w Antwerpii

Warszawski Omnibus Konny na ul. Freta w Warszawie

Omnibus − pojazd wieloosobowy, przeważnie kryty, utrzymujący regularną komunikację. Od XVII do XIX wieku konny, a następnie z napędem. Poprzednik autobusów.

Pochodzenie nazwy

Słowo pochodzi od łacińskiego słowa omnibus "dla wszystkich", gdzie "-bus" jest końcówką dativu pluralis (odpowiednika polskiego celownika). Z połączenia tej końcówki z cząstką auto (grecki zaimek αυτο - ono, samo) powstało potem słowo autobus. Nazwy omnibus użyto na znaczenie autobusu międzymiastowego w encyklopedii Samochody od A do Z, WKŁ, Warszawa 1961, gdzie podjęto próbę unormowania nazw różnych rodzajów autobusów.

Historia

Pierwszy konny omnibus uruchomiono w Paryżu w 1662 roku. Z biegiem czasu środek transportu zaczął się upowszechniać, tak aby w XIX wieku być już znanym w większości dużych miast Europy.
Jego stosowanie związane było z rozwojem mobilności i komunikacji mieszkańców miast okresu rewolucji przemysłowej i ekspansji mieszczaństwa.

Upowszechnienie się omnibusów w miastach wiązało się z budową dworców kolejowych, bowiem pasażerowie kolei często za ich pomocą podróżowali od stacji do oddalonych dzielnic lub pobliskich miejscowości (tak było np. w przypadku stacji Hamburg-Altona).

Na terenie Polski pierwsze omnibusy z silnikiem powstały w warszawskiej fabryce powozów "W. Romanowski" w 1904 roku.

Szczególnymi omnibusami, z racji miejsca funkcjonowania, były konne omnibusy warszawskiego getta, nazywane tam popularnie "konhellerkami", od nazwisk twórców i właścicieli tego przedsiębiorstwa - Kona i Hellera.

Dane techniczne polskich omnibusów z 1904 r.

• silnik spalinowy: francuski "Mutel" o mocy 10-12 KM
• prędkość maksymalna: 20 (35) km/h
• liczba pasażerów: 7 + kierowca
• konstruktorzy: mechanik Wincenty Schindler i inż. Henryk Brzeski

Zobacz też

• tramwaj konny
• dorożka
• dyliżans
• pojazd konny