Onguci

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Onguci (Ongutowie)
Regiony zamieszkania
Shanxi, Mongolia Wewnętrzna
Główne religie
chrześcijaństwo
Pokrewne grupy etniczne
Mongołowie

Onguci, także Ongutowie (mong. Öngüt lub Öngüd) – lud mongolski z czasów Czyngis-chana (1162–1227)[1]; wielu z nich było nestorianami[2]. Zamieszkiwali tereny wzdłuż Wielkiego Muru na północ od Ordosu[1]. Dwoma głównymi ośrodkami miejskimi były – położone na północ Olon Süme oraz na południu Koshang lub Dongsheng[3]. Funkcjonowali jako strażnicy chińskiego pogranicza, głównie prowincji Shanxi[4] .

Przodkami Ongutów byli tureccy Shatuo zamieszkujący zachodnie rubieże kaganatu turkuckiego[5]. W VII wieku przenieśli się do Sinciangu, przechodząc pod protekcję dynastii Tang. Do IX wieku Shatuo rozproszyli się po północnych Chinach oraz dzisiejszej Mongolii Wewnętrznej. Jeden z ich przywódców, Li, zmobilizował 10 000 kawalerzystów i służył jako sprzymierzeniec Tangów; jego syn w 923 roku pokonał rebeliantów i mianował się cesarzem późniejszej dynastii Tang. Po obaleniu rodziny Li, wodzowie Shatuo zakładali kolejne, efemeryczne państwa.

Kiedy władcy dynastii Jin podbili północnej Chiny w XII wieku, Shatuo zostali ochrzczeni mianem „Białych Tatarów”. Jinowie używali ich wojskowego wsparcia, jako stróżów pogranicza. Mongołowie nazywali tychże „Öngüt”. Onguci zostali nawróceni na chrześcijaństwo najpewniej przez Ujgurów.

W 1205 ongucki wódz Ałakusz-tegin sprzymierzył się z Czyngis-chanem, ujawniwszy mu, iż plemię Najmanów pragnie go najechać. Wsparł jego wojska podczas najazdu sił mongolskich na państwo Jinów w 1211 roku. W geście przyjaźni chan zaręczył swoją córkę, Ałakaj-beki z synami Ałakusz-tegina, jednak do formalnego zawarcia związku nigdy nie doszło, gdyż polityczni przeciwnicy zamordowali onguckiego wodza, inicjując walkę o władzę. Czyngis-chan stłumił rebelię i wziął rodzinę zabitego pod opiekę. Ałakaj rządziła Ongutami jako regentka kolejnych nieletnich książątek, aż do panowania Gujuk-chana (1246-48).

Po śmierci Czyngis-chana Onguci byli sojusznikami Kubilaj-chana[6]. Jeden z ich władców, Korgiz, pojął za żony dwie wnuczki wielkiego chana i walczył przeciwko Kajdu-chanowi; zginął zabity przez protegowanego tego ostatniego Dułę-chana w 1298 roku.

Po 1221 roku wielu Ongutów przesiedliło się do Chorezmu, gdzie służyli jako zarządcy terenów Złotej Ordy; później stali się częścią mongolskich szczepów Argynów oraz Mugalów.

Archeologia[edytuj | edytuj kod]

Uniwersytet w Hongkongu posiada około tysiąc wykonanych z brązu nestoriańskich krzyży z XII i XIV wieku, pochodzących z regionów zamieszkiwanych przez Ongutów. Choć różnią się kształtem, przeważają krzyże maltańskie z wpisaną w środek swastyką[7].

Między VI a VIII wiekiem tureckie plemiona wzniosły pomniki, które dziś nazywane są „Onguckim Ansamblem” – składa się on z przeszło 30 figur mężczyzn, lwa i owcy oraz 550 stojących głazów, przypominających te z Carnaku lub Avebury. Prócz tego w kompleksie znajduje się także duży grobowiec z czterech ciosanych płyt, rytych w kratę, co upodabnia je do ścian jurty.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Roux, s. 40
  2. Phillips, s. 123
  3. Tjalling H. F. Halbertsma, Early Christian Remains of Inner Mongolia (Leiden: Brill, 2008), ss. 150-157
  4. Saunders, J.J., The History of the Mongol Conquests, 1970, s.52, Routledge & Kegan Paul Ltd
  5. C.P.Atwood, Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire, s.424
  6. John Man-Kublai khan, s.319
  7. F. S. Drake, 'Nestorian Crosses and Nestorian Christians in China under the Mongols', Journal of the Hong Kong Branch of the Royal Asiatic Society, 1962

Źródła[edytuj | edytuj kod]