Opawa

	Opawa
Herb Opawy	Flaga Opawy
	; Górny Rynek w Opawie. Widoczny gmach Teatru Śląskiego z 1805 r. i Konkatedra pw. Wniebowzięcia NMP z 2. poł. XIV w.
Państwo	Czechy
Kraj	morawsko-śląski
Powierzchnia	90,61 km²
Położenie	49°56′N; 17°54′E
Wysokość	257 m n.p.m.
Ludność (2005); • liczba ludności; • gęstość	; 59 843; 660 os./km²
Kod pocztowy	746 01
	Położenie na mapie Czech ; Opawa
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
	Hasło Opawa w Wikisłowniku
	Strona internetowa miasta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

(Przekierowano z Opava)

Skocz do: nawigacji, szukaj

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia hasła Opawa.

Na mapach: 49°56′N 17°54′E / 49.933, 17.9

Opawa (czes.: Opava, niem.: Troppau, śl.: Uopawa, staropol.: Tropawa) – miasto w kraju morawsko-ślaskim, na Śląsku Czeskim przy granicy z Polską na Płaskowyżu Głubczyckim nad rzeką Opawa. Okolice miasta zwane są Śląskiem Opawskim.

[edytuj] Historia

Założona jako gród śląskiego plemienia Golęszyców. Najstarsza pisana wzmianka o osadzie pochodzi z roku 1195. W dokumencie wydanym przez Przemysła I w 1224 występuje już jako organizm miejski; w latach 1269-1456 stolica samodzielnego śląskiego księstwa Przemyślidów (z przerwą 1308-1318). Księstwo to od 1318 r. było lennem Korony Czeskiej. W roku 1253 doszło w Opawie do interwencji i najazdu Daniela Halickiego który zaangażował się w sprawy sukcesji austriackiej po stronie Beli IV. Od końca XIII wieku podobnie jak większość Śląska zasiedlana przez kolonistów niemieckich z Turyngii, Frankonii i Westfalii (np. Herburtowie). W średniowieczu była ośrodkiem produkcji rolnej i rzemieślniczej. Posiadała dwa place targowe oraz trzy bramy miejskie: Hradecką, Jaktarską i Raciborską (niezachowane). W 1428 roku spustoszała przez wielki najazd husycki Prokopa Wielkiego. Więcej szkód jednak wyrządził pożar miasta w 1431 r. Ziemia opawska, wydzielona jako księstwo z Moraw z czasem grawitowała coraz bardziej ku sąsiednim, rządzonym przez Piastów, księstwom śląskim. W XVI wieku ośrodek Reformacji. W czasie wojny trzydziestoletniej była zajęta przez Duńczyków i Szwedów. Po wojnach śląskich od 1742 r. Opawa stała się centrum Śląska Austriackiego. Od 1860 obradował tutaj także śląski Sejm Krajowy. Od 1805 r,. działa w Opawie Teatr Śląski. W 1814 r. w Opawie powstało najstarsze po Cieszynie muzeum na ziemiach czeskich. W dniach 23 października-24 grudnia 1820 odbył się w Opawie drugi kongres Świętego Przymierza, w czasie którego uzgodniono zwalczanie dążeń konstytucyjnych w Europie. Od 1834 po zburzeniu murów miejskich powstały wokół miasta rozległe założenia parkowe, wzorowane na wiedeńskich. W 1892 zburzono zrujnowany gotycki zamek i na jego miejscu postawiono gmach Śląskiego Muzeum Ziemskiego. Pod koniec XIX wieku jeden z ośrodków ruchu młodoczeskiego. W 1908 r. drużyna Cracovii rozegrała dwa mecze piłkarskie z Troppauer Sport Verein z Opawy. Mecze zakończyły się wynikami 5:2 dla Cracovii i 4:1 dla Troppauer. Mecze przeszły do historii polskiej piłki nożnej ponieważ były jednymi z pierwszych spotkań zagranicznych polskich piłkarzy. W czasie I wojny światowej w mieście stacjonował Batalion Zapasowy Cesarskiego i Królewskiego 16 Pułku Strzelców dowodzony przez płk Ignacego Pika. 5 listopada 1918 r. żołnierze narodowości polskiej tego batalionu powrócili do Krakowa, gdzie stali się zalążkiem 20 Pułku Piechoty Ziemi Krakowskiej. 22 - 24 kwietnia 1945 Opawa w ramach tzw. operacji ostrawskiej została zdobyta przez 38 Armię pod dowództwem gen. Kiriła Moskalienki i 1 Czechosłowackiej Samodzielnej Brygady Pancernej pod dowództwem ppłk Vladimira Janko – znaczna część miasta uległa uszkodzeniu lub całkowitemu zniszczeniu.

[edytuj] Zabytki

Klasztor podominikański założony w 1291 r. W XVIII w. zbarokizowany.
Kościół św. Ducha, wybudowany przed 1269 r. W XVIII w. zbarokizowany. W jego krypcie zostali złożeni książęta opawscy z dynastii Przemyślidów. Przypuszcza się, że w 1636 roku został w nim pochowany polski alchemik Michał Sędziwój^{[potrzebne źródło]}.
klasztor i kościół franciszkanów z lat 1328-1369, zbarokizowany w XVIII w.
Gotycka Konkatedra Wniebowzięcia NMP z 2. poł. XIV w.
Kaplica św. Krzyża (zwana szwedzką)z roku 1394 (w dzielnicy Katarzynki).
Renesansowa wieża tzw. Hláska z 1618 r. W latach 1902-1903 została wkomponowana w neorenesansowy gmach i dziś stanowi siedzibę urzędu miejskiego.
Barokowy pojezuicki kościół św. Wojciecha z lat 1676-1681 do którego przylega budynek dawnego kolegium jezuickiego (dziś siedziba Archiwum Ziemskiego)
Barokowe pałace miejskie Sobków i Blücherów z XVIII w.
Neorenesansowy gmach Teatru Śląskiego z lat 1882-1883 (Teatr założono w 1805).
Neorenesansowy gmach Śląskiego Muzeum Ziemskiego z lat 1893-1895.
Dom handlowy Breda z lat 1927-1928 autorstwa Ludwika Bauera.
Funkconalistyczny Kościół św. Jadwigi z lat 1933-1938.

[edytuj] Czesko-niemiecko-polskie nazwy

nazwa czeska	nazwa niemiecka	nazwa polska
Držkovice	Dirschkowitz (od 1938 r.: Dirschkenhof)	Dzierżkowice
Jaktař	Jaktar	Jaktarz
Jarkovice	Jarkowitz	Jarkowice
Kateřinky	Katharein	Katarzynki
Komárov	Komorau	Komarów
Kylešovice (1890: Kýlešovice)	Gilschwitz	Kileszowice
Malé Hoštice (Hostyce)	Klein Hoschütz	Goszczyce Małe
Milostovice (1869-1880: Milhostovice)	Milostowitz	Miłostowice
Opava	Troppau	Opawa (1880: Tropawa)
Palhanec	Palhanetz	Palhaniec
Podvihov	Podwihof	Podwigów
Pusté Jakartice	Wüst Jakartitz und Klingebeutel	Puste Jakarcice
Suché Lazce	Sucholasetz	Suche Łaźce
Vávrovice	Wawrowitz	Wawrowice
Vlaštovičky (1869: Vlaštovički)	Wlastowitz	Włastowice
Zlatníky (1869: Zlatniky)	Slatnik	Złotniki

Pomimo iż Opawa była stolicą austriackiej części Śląska i pozostaje jednym z największym śląskich miast w Republice Czeskiej niektóre dzielnice należały do enklaw morawskich, licznie występujących w tej części Śląska. Są to Krawarzów, Suche Łaźce, Włastowice i Jaktarz.

[edytuj] Komunikacja miejska

Trolejbus na Górnym Rynku (Horní náměstí)

Tramwaje zaczęły kursować w Opawie w 1905 roku. Od głównej linii, łączącej Dworzec Wschodni (Východní nádraží) i szpital, odłączały się dwie linie boczne – do Parku Miejskiego (Městské sady) oraz do Katarzynek. Linie były przedłużane w latach 1912 i 1948. W roku 1950 podjęto decyzję o zastąpieniu tramwajów trolejbusami. Ostatnią linię tramwajową zlikwidowano 6 lat później.

Trolejbusy, które zastąpiły komunikację tramwajową, po raz pierwszy wyjechały na trasę w roku 1952. Ich sieć stopniowo rozbudowywano. W latach 70. i 80., w związku z remontami ulic, ruch trolejbusów na niektórych odcinkach był zawieszony. W 2002 roku dokończono budowę nowej zajezdni w Kileszowicach, która pozwoliła na opuszczenie poprzedniej, przeznaczonej pierwotnie dla tramwajów. Obecnie (2010) trolejbusy obsługują 11 linii, o numerach 201-210 oraz 221. W czerwcu 2010 roku miasto posiadało około 35 trolejbusów.

Miejska komunikacja autobusowa funkcjonuje w Opawie od 1941 roku. Linie mają numery 211–230 (ok. 14 linii; numery licencji 905211 - 905230). Przewoźnikiem jest Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Opawa SA (Městský dopravní podnik Opava, a. s.), które funkcjonuje w ramach Ostrawskiego Zintegrowanego Systemu Komunikacji (ODIS, Ostravský dopravní integrovaný systém). Nieregularność w numeracji linii stanowi linia nr 221, na której autobusy zastąpiono trolejbusami z pomocniczym agregatem. Linie 228 i 229 są liniami nocnymi, linia 230 obsługuje dwa warianty okrężnej trasy do CH Tesco. W Opawie eksploatowanych jest 36 autobusów miejskich (2008). Końcem lat 90. można było na liniach miejskich spotkać dwa mikrobusy Mercedes Benz, które są w posiadaniu przedsiębiorstwa komunikacyjnego (2008).