Opera (program)
| Opera | |
| pakiet internetowy | |
Logo programu |
|
| Producent | Opera Software ASA |
| Platforma sprzętowa | wieloplatformowa* |
| System operacyjny | wieloplatformowa* |
| Napisane w | C++ |
| Pierwsze wydanie | 2.0 (18 kwietnia 1996)* |
| Aktualna wersja stabilna | 12.15 (4 kwietnia 2013) |
| Aktualna wersja testowa | Opera 12.11 RC2 (Build 1661) (16 listopada 2012) |
| Licencja | freeware |
| www.opera.com | |
Opera browser – darmowy, wieloplatformowy pakiet internetowy, tworzony i rozwijany przez norweską firmę Opera Software ASA, którego jednym z elementów jest przeglądarka internetowa.
W skład pakietu wchodzą: przeglądarka WWW, klient poczty i Usenetu (Opera Mail), menedżer pobierania plików, klient IRC, czytnik kanałów, klient BitTorrent, środowisko dla widżetów oraz notes elektroniczny.
Opera jest programem darmowym, opartym na licencji freeware. Jest aplikacją własnościową o zamkniętym kodzie źródłowym.
Do wersji 4.x włącznie, Opera rozprowadzana była na zasadach shareware, następnie od wersji 5.x do 8.50 na licencji adware (z możliwością wyłączenia reklam po zakupie klucza licencyjnego ; od wersji 7.2 możliwość wyboru pomiędzy reklamą w postaci banera i linków tekstowych). Od 20 września 2005[1] jest programem w pełni darmowym na licencji freeware.
Rozwój [edytuj]
Historia zmian [edytuj]
Opera powstała w 1994 w wyniku prac nad projektem badawczym sponsorowanym przez norweskiego narodowego operatora telefonicznego Telenor. Sukces techniczny projektu sprawił, że jej twórcy uniezależnili się od sponsora i założyli firmę Opera Software ASA produkującą kolejne wersje przeglądarki[2].
Do czasu wydania wersji 2.0, Opera znana była pod nazwą MultiTorg Opera i była przeglądarką niedostępną publicznie. Cechowała ją unikatowa jak na tamte czasy funkcja przeglądania wielu stron w jednym oknie przeglądarki – wielodokumentowy interfejs. W 1996 roku wydano na zasadach licencji shareware wersję 2.1.
Kolejnym, ważnym w historii rozwoju przeglądarki była wersja numer 4, wydana 28 czerwca 2000. Jądro przeglądarki zostało przepisane tak, by mogło pracować pod różnymi środowiskami, zaimplementowano także wbudowanego klienta poczty e-mail.
W grudniu 2000 opublikowana została wersja oznaczona numerem 5. Najbardziej widoczną zmianą była zmiana zasady dystrybucji – zamiast ograniczeń czasowych w użytkowaniu bez wykupienia licencji wprowadzono banery reklamowe.
29 listopada 2001 roku ukazała się wersja szósta, wspierająca kodowanie unicode, umożliwiająca obok dotychczasowego trybu MDI przeglądanie w kartach.
W styczniu 2003 wydano kolejną, siódmą wersję przeglądarki. Z najistotniejszych zmian należy wymienić nowy silnik o nazwie Presto, ulepszoną obsługę kaskadowych arkuszy stylów, obsługa modelu DOM i skryptów po stronie użytkownika. W sierpniu 2004 rozpoczął się okres testowania Opery w wersji 7.6. Ta cechowała się ulepszoną obsługą standardów, wprowadzono również obsługę programu za pomocą głosu i obsługę VoiceXML-a. Zaimplementowano również unikalną technologię dopasowania treści do szerokości, która pozwala na swobodne przeglądanie stron na każdej rozdzielczości ekranu bez konieczności przewijania w poziomie. Wersja 7.6 została później przemianowana na 8.0.
19 kwietnia 2005 wydano wersję 8.0 przeglądarki. Dostosowano ją do potrzeb szerszej grupy użytkowników, poprzez uproszczenie menu i jego reorganizację, mającą na celu uczynienie bardziej intuicyjnym konfiguracji przeglądarki.
Powszechnie wskazywaną wadą Opery były banery reklamowe, które być może stały się przeszkodą w zdobyciu większej części rynku. Sytuacja ta zaczęła się jednak zmieniać – najpierw w wersji 7.5 wprowadzono wybór pomiędzy banerami a niewielkimi reklamami tekstowymi, związanymi z zawartością przeglądanej strony.
Prawdziwym zaskoczeniem okazało się jednak wydanie Opery 8.5 (20 sierpnia 2005), kiedy to zmieniono licencję z adware na freeware. Odtąd Opera jest dystrybuowana jako w pełni darmowy program, nie posiadający ograniczeń natury funkcjonalnej ani czasowej i stale zdobywa sobie nowych sympatyków.
Historia wydań [edytuj]
| Legenda: | ||
|---|---|---|
| starsze wersje | aktualna wersja | wersja testowa (Opera Next) |
| Wersja | Data wydania | Nazwa kodowa |
Silnik | Wybrane zmiany[3] |
|---|---|---|---|---|
| Multitorg Opera – projekt badawczy | ||||
| 1.00 | 1994 | Wielodokumentowy interfejs (MDI) (przeglądarka zaprezentowana na konferencji WWW 1995) | ||
| ogólnodostępne wydania programu | ||||
| 2.00 | 18 kwietnia 1996 | — | — | Klienty NNTP i SMTP (pierwsza wersja publiczna) |
| 2.10 | 8 grudnia 1996 | Pełnoekranowe skalowanie, obsługa ramek, obsługa sesji, ładowanie stron zewnętrznych i lokalnych, nowe skróty klawiszowe, obsługa HTML 3.0 | ||
| 2.12 | 12 lutego 1997 | Wsparcie dla wielu formatów obrazków, dźwięki, nowe opcje konfiguracyjne | ||
| 3.00 | 13 grudnia 1997 | Obsługa JavaScript, SSL, wtyczek, pełna zgodność z HTML 2.0, częściowa z HTML 3.3, blokowanie wyskakujących okien, możliwość wyboru zestawu przycisków wydania poprawkowe: 3.10 i 3.21 |
||
| 3.50 | 16 listopada 1998 | Elektra | Możliwość wysyłania plików, zintegrowany menedżer transferów, wsparcie dla CSS 1 oraz dla TLS 1.0, tryb offline, obsługa Javy (poprzez wtyczkę), możliwość zdefiniowania własnych plików CSS wydanie poprawkowe: 3.51 |
|
| 3.60 | 12 maja 1999 | Liczne poprawki we wcześniej wprowadzonych funkcjach (m.in. w obsłudze CSS) wydania poprawkowe: 3.61 i 3.62, dodatkowo wydano wersję 3.65 dla systemu BeOS. |
||
| 4.00 | 28 czerwca 2000 | Elektra (+Linear A) | Przeglądanie w kartach (TDI), klient poczty i RSS, podgląd wydruku, możliwość czyszczenia prywatnych danych wydania poprawkowe: 4.01 i 4.02 |
|
| 5.00 | 6 grudnia 2000 | Zmiana licencji na adware, pole wyszukiwania na pasku narzędziowym, zintegrowany klient ICQ (później usunięty) wydania poprawkowe: 5.01 i 5.02 |
||
| 5.10 | 10 kwietnia 2001 | Poszerzenie obsługi HTML i CSS, gesty myszy wydania poprawkowe: 5.11 i 5.12 |
||
| 6.00 | 18 grudnia 2001 | Obsługa Unikodu i LiveConnect; pełna obsługa WML 1.02 i PNG (wraz z obsługą przezroczystości); poprawa obsługi ECMAScript i IFrames; dodanie paska osobistego z zakładkami i polami wyszukiwarek; dodanie opcji szybkiej konfiguracji (F12); import wiadomości e-poczty z kont Outlook Express; obsługa TLS dla protokołów POP3 i SMTP; poprawki stabilności, funkcjonalności oraz szybkości programuwydania poprawkowe: 6.01 – 6.06; wydania tylko w wersji dla systemów uniksowych 6.1 – 6.12 |
||
| 7.00 | 28 stycznia 2003 | Presto 1.0 (+Linear B) | Dodanie klienta poczty elektronicznej M2; dodanie automatycznej instalacji skórek; dodanie obsługi alternatywnych arkuszy stylów; usprawnienie obsługi HTML 4.01, CSS2, DOM level 2, DHTML oraz pełna obsługa ECMAScriptu i WML-a 1 i 2; poszerzenie obsługi techniki przeciągnij i upuść; umożliwienie autoryzacji SMTP; rearanżacja menu; poprawienie grafiki interfejsu; zwiększenie ergonomii; poprawienie szybkości działania oraz błędów; zmniejszenie rozmiaru programu; połączenie MDI, SDI z TDI wydania poprawkowe: 7.01 – 7.03, dodatkowo wydano wersję specjalną 7.01 "Bork" |
|
| 7.10 | 11 kwietnia 2003 | Poprawki błędów i stabilności wydanie poprawkowe: 7.11 (poprawki bezpieczeństwa) |
||
| 7.20 | 23 września 2003 | Poprawki klienta poczty oraz likwidacja błędów związanych z zachowaniem prywatności użytkownika; zwiększenie czytelności interfejsu; możliwość wyboru pomiędzy reklamą w postaci banera i linków tekstowych; poprawienie obsługi CSS2 i CSS3 wydania poprawkowe: 7.21 – 7.23, dodatkowo wydano wersję specjalną 7.3 |
||
| 7.50 | 12 maja 2004 | Czytnik kanałów; klient IRC; modyfikacja interfejsu (nowy domyślny skin); moduł sprawdzania pisowni (Aspell); szybsze indeksowanie wiadomości; usprawnienie obsługi standardów (CSS, JavaScript, HTML); poprawki błędów wydania poprawkowe: 7.51 – 7.54, dodatkowo wydano wersję specjalną 7.55 |
||
| 8.00 | 19 kwietnia 2005 | Funkcja powiadamiania o zablokowanych wyskakujących oknach; ulepszenie czytnika kanałów; zmiany w menu; poprawki bezpieczeństwa wydania poprawkowe: 8.01 i 8.02 |
||
| 8.50 | 20 września 2005 | Wydanie "Bolton" – usunięcie banerów reklamowych w wersji niezarejestrowanej; poprawki bezpieczeństwa wydania poprawkowe: 8.51 – 8.54 |
||
| 9.00 | 20 czerwca 2006 | Merlin | Presto 2.0 (+Linear B) | Usprawnienia obsługi CSS, JavaScript, HTML, SVG – zaliczenie testu Acid2; dodanie możliwości zmiany zaawansowanych opcji programu poprzez wpisanie w pasku adresów adresu opera:config; dodanie do menu kontekstowego opcji zmiany preferencji dla konkretnych witryn; dodanie obsługi protokołu BitTorrent, obsługi widżetów, transformacji XSLT, blokowania kart, podglądu miniatury strony załadowanej na danej karcie (pokazywane gdy kursor myszy znajduje się nad nagłówkiem karty), ulepszenie modułu blokowania niechcianych wyskakujących okienek oraz funkcji "inline find" – tj. szybkiego wyszukiwania na stronie (podświetlania szukanego tekstu); zmiana niektórych skrótów klawiszowych; poprawki błędówwydania poprawkowe: 9.01 i 9.02 |
| 9.10 | 18 grudnia 2006 | Dodanie ochrony antyphishingowej; rozwiązanie problemu stabilności związanego z wtyczką Flash 9 dla systemów Linux; poprawki ergonomii, stabilności i bezpieczeństwa | ||
| 9.20 | 11 kwietnia 2007 | Dodanie konsoli deweloperskiej: wyświetla drzewko DOM oraz JS i CSS, informacje o ciasteczkach itp.; dodanie strony szybkiego wybierania "Speed Dial" predefiniowanych zakładek, poprawiono otwieranie filmów w trybie pełnoekranowym w serwisie YouTube; poprawiono błąd związany z X Window System dla systemów Linux; poprawki stabilności i bezpieczeństwa wydania poprawkowe: 9.21 – 9.27 |
||
| 9.50 | 12 czerwca 2008 | Kestrel | Presto 2.1 (+ Futhark) |
Nowa domyślna skórka i liczne zmiany w interfejsie; lepsza integracja z MacOS X; zintegrowanie z biblioteką GTK+ w środowisku GNOME w wersji dla systemów Unix; dodanie nowej funkcji Full Text History Search; synchronizacja zakładek, paska osobistego, Speed Dial, notek z serwisem Opera Link będącym częścią My Opera; zmiany w domyślnych wyszukiwarkach; poważnie zmienione skróty klawiszowe; obsługa certyfikatów EV; przyspieszenie szybkości działania i renderowania stron; obsługa APNG 1.0; nowy silnik ("futhark") ECMAScriptu 4 obsługujący JavaScript 1.5; poprawienie działania XHR (AJAX); poszerzenie obsługi CSS3 (m.in. CSS Selectors, text-shadow) i SVG; obsługa języka MathML; poprawki związane z testem Acid3; poprawienie obsługi IMAP; poprawienie importu poczty z innych klientów pocztowych; poprawienie indeksowania listów w kliencie poczty; poprawienie dostępności dla osób niepełnosprawnych (obsługa czytników ekranowych); nowe narzędzie dla deweloperów – "Dragonfly"; oparcie wersji linuksowej na bibliotece Qt4; wersje dla platform AMD64 (Linux, FreeBSD); inne poprawki bezpieczeństwa i stabilności wydania poprawkowe: 9.51 i 9.52 |
| 9.60 | 8 października 2008 | Presto 2.1.1 (+ Futhark) |
Poprawki błędów i stabilności, zmiany w kliencie pocztowym, czytniku kanałów, w Opera Link, dodanie do user-agent string nazwy i wersji silnika renderującego ("Core Presto/2.1.1"), rozszerzenia interfejsu, poprawa działania wtyczki Flash dla Linuksa, dodanie popularnych chińskich dostawców poczty do mailproviders.xml, wersje Unix na oparciu biblioteki Qt4 czasowo będą zawierać ją w binarnym kodzie (ang. static build) wydania poprawkowe: 9.61 – 9.64 |
|
| 10.00 | 1 września 2009 | Peregrine | Presto 2.2 (+ Futhark) |
Liczne poprawki i nowe możliwości w silniku renderującym, częściowo zaliczony test Acid3 (pozostają tylko kwestie wydajności), poprawki w obsłudze poczty, automatyczne pobieranie czcionek (web fonts), tworzenie wiadomości e-mail w formacie HTML, sprawdzanie pisowni w czasie rzeczywistym (inline), automatyczne pobieranie uaktualnień, dla Linuksów dodanie półprzezroczystości w widżetach[4][5], funkcja Turbo[6], system raportowania błędów krytycznych, nowa domyślna skórka[7], karty z podglądem[8], nowy, bardziej konfigurowalny interfejs, zwiększenie obsługi standardów internetowych wydanie poprawkowe: 10.01 |
| 10.10 | 23 listopada 2009 | Dodana usługa Unite (załączone aplikacje: File Sharing, Fridge, Media Player, Messenger, Photo Sharing i Web Server), poprawa błędów w interfejsie, silniku, IRC, kliencie e-mail, kliencie sieci BitTorrent. wydanie poprawkowe: 10.11 (tylko Linux i FreeBSD) |
||
| 10.50 | Windows (10.50): 2 marca 2010 Mac (10.52): 27 kwietnia 2010 |
Evenes | Presto 2.5 (+ Carakan) |
Nowy silnik javascript "Carakan", który jest ponad 7 razy szybszy od Futharka z Opery 10.10, nowa, trzykrotnie wydajniejsza biblioteka graficzna – "Vega", usprawnienia obsługi CSS3, JavaScript, HTML5, prywatna karta oraz prywatne okno które pozwalają przeglądać Internet bez zapisywania historii, ciasteczek ani plików tymczasowych. Obsługa znacznika <video> (wolny kodek Theora[9]). Lepsze wsparcie dla Windows 7 oraz Macintosha, usprawniony pasek adresu i wyszukiwanie, domyślny skin przeszedł lekki lifting. Integracja z GNOME/KDE dla wersji uniksowych, Opera nie jest już zależna od bibliotek Qt. Możliwość uruchamianie widżetów jako samodzielnych aplikacji. Porzucono wsparcie dla Solarisa i Mac OS X Panthera. wydania poprawkowe: 10.51 – 10.54; wersje 10.50 i 10.51 okazały się tylko dla systemów Windows; nie wydano wersji dla Linuksa i FreeBSD |
| 10.60 | 1 lipca 2010 | Presto 2.6 (+ Carakan) |
Poprawa obsługi JavaScript, DOM i CSS. Poprawki interfejsu i SpeedDial. W systemie OS X usunięcie większości elementów interfejsu programistycznego Carbon na korzyść Cocoa, obsługa geolokacji, aplikacji sieciowych w trybie offline, odtwarzanie wideo w formacie WebM wydania poprawkowe: 10.61 – 10.63 |
|
| 11.00 | 16 grudnia 2010 | Kjevik | Presto 2.7 (+ Carakan) |
Wprowadzenie obsługi rozszerzeń, nowy instalator (tylko dla Windows), grupowanie kart, poprawa silnika Presto – poprawki obsługi JavaScript i CSS, synchronizacja blokowania zawartości, optymalizacja obsługi SVG, graficzny podgląd gestów myszy, unowocześnione pole adresu oraz inne poprawki bezpieczeństwa, stabilności, wyglądu i funkcjonalności wydanie poprawkowe: 11.01 |
| 11.10 | 12 kwietnia 2011 | Barracuda | Presto 2.8 (+ Carakan) |
Dodanie obsługi wielu kolumn i gradientów CSS3, dodano obsługę WebP, zwiększono wydajność Opera Turbo (poprawiono jakość obrazków, dzięki zastosowaniu formatu WebP), zmodyfikowano "szybkie wybieranie" (Możliwość dodania nieograniczoną liczbę zakładek, zwiększono liczbę kolumn, możliwość powiększenia/pomniejszenia zakładek) wydanie poprawkowe: 11.11 |
| 11.50 | 28 czerwca 2011 | Swordfish | Presto 2.9 (+ Carakan) |
Wprowadzenie Opera Next (możliwość instalowania wersji testowych (nawet pre-alpha) bez wpływu na główną instalację przeglądarki), synchronizacja haseł za pośrednictwem Opera Link, możliwość instalowania rozszerzeń na stronie szybkiego wybierania i zmiana minimalnego powiększenia z 50% na 30%, animacja przy dodawaniu i usuwaniu elementów strony szybkiego wybierania, niewielkie zmiany skrótów klawiaturowych, kolejne poprawki obsługi HTML 5, CSS, DOM i SVG, zaktualizowana opcja 'Przedstawiaj się jako...' (do wyboru: Opera, Firefox 4, IE9), zaktualizowana wersja silnika Presto – 2.9, nowa skórka oparta na projekcie "Featherweight" wydania poprawkowe: 11.51 – 11.52 |
| 11.60 | 6 grudnia 2011 | Tunny | Presto 2.10 (+ Carakan) |
Nowy parser HTML5 o nazwie "Ragnarök", udoskonalenie silnika JavaScript, Carakan, pełne wsparcie dla ECMAScript 5.1, udoskonalenie skórki "Featherweight" i dodanie na pasku adresu przycisk dodawania strony do Zakładek i Szybkiego Wybierania, udoskonalenie Opera Mail (m.in.: nowy układ poczty, możliwość sortowania według wątków, daty, czy flagowania), radialne gradienty (CSS3), HTML5 Microdata, dodanie obsługi do atrybutów <video> i <audio> (preload, buffered, seekable, muted), poprawiono obsługę połączeń SSL wydania poprawkowe: Windows i Linux: 11.61-11.62, 11.64 |
| 12.00 | 14 czerwca 2012 | Wahoo | Presto 2.10 (+ Carakan) |
Eksperymentalne wsparcie dla przyspieszenia sprzętowego i WebGL, możliwość łatwego tworzenia motywów, obsługa 64-bitowych procesorów, systemu wtyczek poza głównym procesem (ang. Out-Of-Process-Plugins), odwórcony interfejs dla języków arabskich (ang. Right-To-Left), większe wsparcie dla HTML5 (drag&drop, camera acces (getUserMedia), animacje CSS i wiele więcej), wsparcie dla systemu Do Not Track, wprowadzenie strony opera:cpu mająca pokazywać użycie procesora przez konkretne części przeglądarki wydania poprawkowe: 12.01 – 12.02 |
| 12.10 | 6 listopada 2012 | Marlin | Presto 2.12 (+ Carakan) |
Dodano wsparcie protokołu SPDY, prefiksów CSS -webkit-, profili ICC i Flexbox, nowa implementacja zdarzeń klawiatury, integracja z Centrum Powiadomień (ang. Notification Center) w OS X 10.8 i ekranu Retina, obsługa ekranu dotykowego w Windows 8, wsparcie dla Clipboard i Fullscreen API, poprawa stabilności wydania poprawkowe: 12.11 – 12.15 |
Testowe wersje Opery [edytuj]
Tygodniówki (weekly builds) [edytuj]
W ramach zespołu Opera Desktop Team publikowane są testowe wersje programu zwane potocznie tygodniówkami (ang. weekly builds, pol. kompilacja tygodniowa)[10]. Tygodniówki zwyczajowo były publikowane w piątki. W roku 2008 przestały być tygodniówkami w znaczeniu kalendarzowym. Czasami wydawane są nawet 2-3 razy w tym samym tygodniu (jeżeli następuje nagła potrzeba poprawy błędu) lub w odstępach kilkutygodniowych, gdy zespół Opery przygotowuje nowe wydanie, jak to miało miejsce przed pierwszym wydaniem wersji 10. Tygodniówki Opery są przeznaczone dla zaawansowanych i oddanych użytkowników, którzy nie obawiają się niestabilności programu, systemu, czy utraty danych[11].
Pierwsza tygodniówka została udostępniona 13 lutego 2006 dla systemów Windows (build 8219) oraz Mac (build 3224)[12]. 17 lutego 2006 wydana została pierwsza tygodniówka dla systemów UNIX (build 1656)[13].
Począwszy od wersji 11.50 wersje testowe Opery są wydawane pod nazwą OperaNext, co ma zwracać uwagę na fakt, że są one wersjami rozwojowymi i mogą zawierać dotąd niezdiagnozowane błędy. Wydania takie różnią się od głównej wersji przeglądarki nazwą oraz ikonką (srebrna). Szczegóły dotyczące cyklów wydawniczych są dostępne na witrynie producenta.
Wersje eksperymentalne (experimental builds) [edytuj]
W ramach Opera Labs oraz przy wsparciu Dev.Opera publikowane są tzw. wersje eksperymentalne (experimental builds). Służą do prezentowania i testowania najnowszych technologii przed ich implementacją w głównej gałęzi programu. Pojawiają się bardzo nieregularnie, w dodatku nie posiadają też najnowszych rozwiązań wprowadzonych do głównej gałęzi rozwoju.
Przyszła funkcjonalność Opery [edytuj]
Istnieje kilka obszarów, w których planowany jest dalszy rozwój Opery.
- Przyspieszenie OpenGL/DirectX, które ma polepszyć płynność renderingu i umożliwić dodatkowe efekty. Na początku marca 2008 pojawiły się filmik demonstracyjny i notka na blogu programistów[14], a pod koniec lutego 2011 pojawił się pierwszy eksperymentalna wersja zawierający wspomaganie sprzętowe wykorzystującą biblioteki OpenGL i WebGL. Wersja tylko dla systemu Windows[15]. W wydanej wersji 12, Opera eksperymentalnie obsługuje wspomaganie sprzętowe, ale jest domyślne wyłączone.
- Wprowadzenie obsługi rozszerzeń w Opera Mobile[16].
Cechy i komponenty [edytuj]
Przeglądanie w kartach [edytuj]
Opera obsługuje przeglądanie stron w kartach bazujące na interfejsie TDI, oraz MDI. Oznacza to, że strony mogą być otwierane w jednym oknie przeglądarki jako odrębne karty (ang. tabs, tłumaczone czasem niepoprawnie na język polski jako zakładki). Poszczególne karty można dowolnie rozmieszczać, minimalizować, maksymalizować i zmieniać ich rozmiar, na podobnej zasadzie jak w większości aplikacji okienkowych w systemie Windows.
Dodatkową funkcją jest pokazywanie miniatury strony załadowanej w danej karcie, gdy kursor myszy znajduje się na nagłówku karty.
Aby odzyskać zamkniętą kartę, kliknij ikonę „Zamknięte karty” dostępną po prawej stronie paska kart i wybierz kartę. Nie można odzyskać zamkniętych kart prywatnych.
Opera posiada także grupowanie kart, nazwane stosem. Aby utworzyć stos, należy przeciągnąć kartę na dowolną inną kartę i upuść ją, gdy na karcie znajdującej się pod spodem pojawi się cień. Pojawi się strzałka z prawej strony karty, która oznacza, że utworzono stos. Kliknięcie tej strzałki rozwija lub zwija stos. Po umieszczeniu kursora myszy nad stosem, można zobaczyć zestaw miniatur. Aby rozdzielić stos kart lub zamknąć cały stos, należy kliknąć stos prawym przyciskiem myszy i wybrać odpowiednie polecenie
Gesty myszy [edytuj]
Opera posiada wbudowaną obsługę gestów myszy[17]. Gesty myszy umożliwiają wykonanie takich czynności jak otworzenie nowej karty, cofnięcie do poprzedniej strony, czy przejście do następnej za pomocą określonego ruchu myszą.
Menedżer pobierania plików [edytuj]
Wbudowany menedżer pobierania plików pozwala na podstawowe operacje, takie jak zatrzymanie i wznowienie pobierania, ponowne pobieranie, podstawowe opcje zarządzania ściągniętymi plikami (np. uruchomienie, czy też otwarcie folderu z plikiem). Pobierane pliki są pamiętane w historii pobierania. Menedżer jest dostępny także jako panel boczny.
Od wersji 9.0 menedżer pobierania plików obsługuje także dzielenie zasobów w sieci BitTorrent.
Blokowanie wyskakujących okienek [edytuj]
W zależności od ustawionego trybu pracy Opera może blokować wyskakujące okienka, zawierające najczęściej reklamy. Domyślnie blokowane są wszystkie niechciane wyskakujące okna, lecz w opcjach można ustawić, by Opera blokowała wszystkie wyskakujące okienka, lub jedynie te, które nie zostały otwarte w wyniku akcji podjętej przez użytkownika (np. kliknięcie na link). Można również wyłączyć zupełnie tę blokadę.
W razie potrzeby, zablokowane wyskakujące okna mogą być otwarte przez użytkownika. W celu otwarcia zablokowanego wyskakującego okna należy wybrać odpowiednią opcje dostępną w rozwijanym menu ikony (przycisku) kosza.
Blokowanie zawartości [edytuj]
Przeglądarka została wyposażona w narzędzie do blokowania wybranej treści na stronie, tj. obrazki, czy obiekty multimedialne. W celu posłużenia się narzędziem, należy z menu kontekstowego wybrać polecenie zablokuj zawartość..., a następnie wskazać element przeznaczony do blokowania.
Narzędzie może posłużyć do blokowania reklam internetowych w postaci bannerów, brand marków, buttonów, expand billboardów, skyscraperów, toplayerów, itp.
Sesje [edytuj]
Opera umożliwia zapisywanie a następnie otwieranie zestawów stron, zwanych sesjami. Do tego oferuje podstawowe opcje zarządzania, możliwość otwierania wybranej sesji przy starcie przeglądarki. Zapisane sesje zawierają pełen zestaw informacji na temat przeglądanych w momencie zapisania stron, takich jak ustawienia wyświetlania, pozycja suwaka, powiększenie itp.
Opera zapisuje sesje w postaci jednego pliku, więc można łatwo je przenosić między różnymi komputerami (nawet pracującymi pod różnymi systemami operacyjnymi).
Dodatkowo, podczas pracy Opera cały czas zapisuje bieżący stan sesji i w przypadku awarii programu i jego nieprawidłowego zamknięcia (również w wypadku np. awarii zasilania) po ponownym uruchomieniu programu możliwe jest automatyczne rozpoczęcie pracy w miejscu, w którym ostatnio się znajdowaliśmy.
Personalizacja interfejsu [edytuj]
Opera posiada jeden z najłatwiej i w największym zakresie dostosowalnych interfejsów wśród przeglądarek internetowych. Istnieje możliwość zmiany położenia niemal każdego przycisku, do tego do interfejsu można dołączać własne, niestandardowe przyciski. Mechanizm obsługi skórek pozwala na ich natychmiastową zmianę i podgląd bez konieczności restartowania przeglądarki. Układem przycisków i pasków narzędziowych można zarządzać z poziomu menu opcji – możliwe jest stworzenie kilku niezależnych kombinacji interfejsu i ich wymienne używanie. Producent programu udostępnia na swojej stronie internetowej sporą liczbę gotowych konfiguracji skórek i pasków narzędziowych. Instalacja większości z nich odbywa się z poziomu strony WWW, nie ma konieczności ręcznego pobierania i przenoszenia plików do katalogu ze skórkami/konfiguracjami.
Jedną z możliwości personalizacji interfejsu jest tworzenie własnych wyszukiwarek. Opera daje możliwość łatwego stworzenia wyszukiwarki z dowolnego pola do wpisywania tekstu na stronie – wystarczy kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i wybrać (w polskiej wersji językowej) Utwórz wyszukiwarkę. Potem możemy tak stworzoną wyszukiwarkę umieścić gdzieś w interfejsie w postaci pola tekstowego. Możemy też nadać takiej wyszukiwarce jakiś skrót i wyszukiwać bezpośrednio z paska adresu. Na przykład do wyszukiwarki google standardowo jest przypisany skrót g, dlatego jeżeli wpiszemy w pasku adresu g opera przeglądarka to przejdziemy od razu na wyniki wyszukiwania frazy opera przeglądarka w google.
Nie wszystko jednak jest w pełni dostosowalne. Część użytkowników narzeka na niemożność przeniesienia za pomocą myszy pasków narzędziowych w celu np. zamiany ich miejscami. Dodatkowo użytkownicy Firefoksa krytykują fakt, iż foldery z zakładkami w Operze mogą znajdować się jedynie na pasku osobistym (w Firefoksie można je było umieścić w dowolnym miejscu).
Udogodnienia dla osób niepełnosprawnych [edytuj]
Opera posiada funkcje wsparcia dla użytkowników niepełnosprawnych.
- Funkcja płynnego powiększania/pomniejszania strony wpływa na wielkość wszystkich elementów oglądanej strony, strona jest jednocześnie dostosowywana do okna (analogiczna funkcja jest dostępna w Firefoksie 3, zaś Internet Explorer powiększa tylko stronę nie dopasowując jej do okna).
- Moduły umożliwiające sterowanie głosem oraz "czytanie" przez Operę zaznaczonych partii tekstu (na chwilę obecną dostępne tylko w wersji dla systemu Windows).
- Możliwość zastosowania własnego stylu CSS, na przykład powiększonej czcionki i wysokiego kontrastu.
Klient poczty Opera Mail [edytuj]
Opera posiada wbudowanego klienta poczty e-mail i grup dyskusyjnych, znanego pod nazwą Opera Mail (do wersji 7.50 nosił nazwę M2)[18]. Interfejs programu różni się pod wieloma względami od standardów, obecnych w innych programach. Powodem tego jest pełna integracja klienta poczty z przeglądarką stron WWW. Pomimo niewielkich rozmiarów i wymagań, M2 obsługuje konta POP3 i IMAP, grupy dyskusyjne i kanały RSS i Atom. Posiada także wbudowany moduł do ochrony przed niechcianymi wiadomościami.
Opera Mail jest integralną częścią Opery i nie jest dystrybuowany jako oddzielny produkt.
Notatki [edytuj]
Notatki można wykorzystywać do tworzenia list zadań, zapisywania fragmentów stron WWW, przechowywania szablonów wiadomości i innych tekstów, które chcesz mieć w każdej chwili pod ręką. Opcja uruchomienia znajduje się w menu głównym przeglądarki
Rozszerzenia [edytuj]
Od wersji 11 Opera obsługuje rozszerzenia[19]. Można dzięki nim m.in. używać kalkulatora, kalendarza, przyciemniać elementy strony oprócz Flasha (głównie działa na serwisach z przesyłanymi filmami użytkowników takich jak YouTube, czy Dailymotion).
W wersji 11.50 pojawiły się rozszerzenia strony szybkiego wybierania, dzięki którym możemy być informowani wizualnie o pogodzie, kursie walut, czy wiadomościach z świata.
Wersja 12.10 wprowadziła możliwość dodania przez rozszerzenie pozycji do menu kontekstowego oraz interakcję rozszerzeń z CSS i JavaScript.
Szybkie wybieranie [edytuj]
Począwszy od wersji 9.20 otwartej nowej karty przeglądarki powoduje wyświetlenie karty tzw. "szybkiego wybierania". Pozwala na szybkie dodawanie ulubionych stron w polach (9 pól 3x3) gdzie pojawiają się miniatury stron. W wersji 10 dodano możliwość konfiguracji. Od tej wersji można było ustawić dowolnie od 4 (2x2) do 25 (5x5) pól oraz ustawić obraz jako tło.
Od wersji 11.10 zmodyfikowano ekran szybkiego wybierania dodając możliwość dodania nieograniczonej ilości zakładek, zwiększenia liczby kolumn oraz umożliwienie powiększenia/pomniejszenia zakładek[20].
W wersji 11.50 można tworzyć rozszerzenia funkcji "szybkiego wybierania" (ang. Speed Dial Extensions), w tej wersji wprowadzono również drobne poprawki do tej funkcji – pojawiła się możliwość zmniejszenia zakładek do 30%, podczas gdy w wersji 11.10 można było je zmniejszyć najwyżej do 50% standardowego pola.
Pozycja Opery na rynku przeglądarek [edytuj]
Rynek przeglądarek internetowych w ujęciu globalnym [edytuj]
Użycie Opery w skali globalnej jest szacowane w przedziale od 1,96% (Stat Counter)[22] do 2,37% (Net Applications) (dane z sierpnia 2010). W Europie przedział waha się między 2,40% (At Internet Institute)[23] a 4,40% (Stat Counter)[24] (dla danych z czerwca 2010). Najwięcej użytkowników korzysta z niej w krajach byłego Związku Radzieckiego, w zależności od państwa i rankingu od 20% do ponad 50%[25]. Opera posiada bardzo słabe wyniki w USA, ok. 0,57% (Stat Counter)[26].
Od czasu pierwszego publicznego wydania w 1996, Opera zdawała się ustępować pod względem liczby użytkowników konkurentom, takim jak Internet Explorer, czy Firefox. Większe sukcesy odnosi na rynku przeglądarek mobilnych, dostępnych na telefonach komórkowych i palmtopach. Jej silnik (Presto) jest używany przez popularne aplikacje, Adobe Creative Suite czy Dreamweaver CS3.
Badanie popularności Opery może nie oddawać rzeczywistego stanu rzeczy i historii z dwóch istotnych powodów. Aż do wersji 9 Opera przedstawiała się domyślnie jako Internet Explorer, a najnowsze wersje nadal pozwalają z łatwością zmienić identyfikację. Operę można wykryć bez względu na identyfikację, jednakże niektóre statystyki mogą nie zliczać wszystkich użytkowników Opery. Drugim ważnym czynnikiem jest fakt, że Opera dopiero od stosunkowo niedawna jest programem całkowicie darmowym.
Rynek przeglądarek internetowych w Polsce [edytuj]
Użycie przeglądarek w Polsce za Ranking.pl (stan na okres 5 listopada – 11 listopada 2012)[27]:
- Firefox – 41,99%
- Chrome – 25,43%
- Internet Explorer – 18,99%
- Opera – 7,01%
- Safari – 0,74%
- Opera Mini – 0,62%
Użycie przeglądarek w Polsce za Stat Counter (stan na 5 listopada – 18 listopada 2012)[28]:
- Firefox – 46,07%
- Chrome – 30,74%
- Internet Explorer – 13,37%
- Opera – 7,23%
- Safari – 1,74%
- Inne – 0,84%
Użycie poszczególnych wersji Opery ze wszystkich używanych przeglądarek, według danych z okresu 18–24 marca 2013 według ranking.pl[29]:
- Opera 12.10 - 84,35%
- Opera 12.00 – 7,46%
- Opera 11.60 – 3,82%
- Opera 11.50 – 1,04%
Dostępne platformy sprzętowe i systemowe [edytuj]
Opera jest aplikacją wieloplatformową, dostępną na różne platformy sprzętowe i systemy operacyjne. Wieloplatformowość aplikacji uzyskano poprzez napisanie jej kodu w C++. Opera Mini oparta jest na Javie, chociaż istnieją również wersje napisane w C[30].
Opera dla komputerów osobistych [edytuj]
Dla komputerów osobistych dostępne są wersje Opery dla BeOS, FreeBSD (i386 i AMD64), MS Windows, IBM OS/2, Linux (x86-64, PowerPC, i386), Macintosh (Mac OS 9 i OS X), Sun Solaris (Sparc/Intel), QNX.
| Platforma | Ostatnia stabilna wersja[31][32] | |
|---|---|---|
| MS Windows | Windows 2000 i nowsze Windows 95 i nowsze Windows 3.x |
12.11 10.63 3.62 |
| OS X i Mac OS | OS X od 10.5 Leopard OS X do 10.4 Tiger Mac OS X do 10.3 Panther Mac OS X do 10.2 Jaguar Mac OS X do 10.1 Puma i Mac OS 9 Mac OS 8 |
12.11 11.11 10.10 8.54 7.54u2 6.03 |
| Unix | Linux FreeBSD Solaris |
12.11 11.52 10.11 |
| QNX | QNX 6.2 | 5.2.1 |
| OS/2 | 5.12 | |
| BeOS | 3.62 | |
Dodatkowo publikowane są też wersje weekly i experimental wdrażające ostatnie ulepszenia lub oprogramowanie w wersjach wstępnych przeznaczone dla zaawansowanych użytkowników (zobacz więcej w oddzielnych sekcjach: Tygodniówki (weekly builds) oraz Eksperymenty (experimental builds).
Opera dla urządzeń mobilnych [edytuj]
W odrębnych wersjach, Opera jest dostępna również dla urządzeń przenośnych. Na każdym z systemów Opera zapewnia ten sam silnik renderujący kod HTML, w przypadku urządzeń małoekranowych (palmtop, GSM) wzbogacony o mechanizm zwany small screen rendering, który pozwala oglądać szerokokątne i wzbogacone w grafiki strony internetowe na wyświetlaczach uboższych i mniejszych niż ekrany komputerowe.
Opera dla telefonów komórkowych
W wersji dla telefonów komórkowych Opera dostępna jest w dwóch bezpłatnych wersjach: Opera Mobile dla urządzeń z systemem Symbian, Windows Mobile lub Android[33] , oraz Opera Mini dla urządzeń z systemem Android, Apple iOS oraz dla każdego telefonu komórkowego z zainstalowanym klientem Java opartym na CLDC.
| Platforma | Ostatnia stabilna wersja[31] | |
|---|---|---|
| Telefony GSM, Tablet i PDA | Opera Mobile | |
| Windows Mobile w wer. 5, 6 i 2003 dla Smartphone i Pocket PC |
10.0 | |
| Windows Phone 7 | 12.0 | |
| Symbian S60 Symbian UIQ (preinstalowana) |
11.1 6.31 |
|
| Linux w oparciu o Qt Extended i inne | 7.52 | |
| Android od 1.6 | 12.0 | |
| Opera Mini | ||
| Java ME w oparciu o CLDC | 7 | |
Opera dla innych urządzeń przenośnych
Poza mobilnymi telefonami komórkowymi Opera dostępna jest dla innych urządzeń posiadających dostęp do Internetu. Oprócz SDK w wersji klasycznej, Opera dostępna jest również jako odpłatne: Nintendo DS Browser przeznaczona dla konsoli Nintendo DS Lite (z rozszerzeniem pamięci w formie Kartridża) oraz jako Internet Channel – przeglądarka dla konsoli Nintendo Wii.
| Platforma | Ostatnia stabilna wersja | |
|---|---|---|
| Konsole gier wideo |
jako Nintendo DS Browser dla Nintendo DS | 8.50 |
| jako Internet Channel dla Nintendo Wii | 9.10 | |
| Przenośne odtwarzacze multimedialne |
Archos 604 WiFi, 704 WiFi, 605 WiFi | |
| Archos PMA400 | ||
| Telewizja interaktywna | NDS MediaHighway Advanced (Pilottime) | |
| Mood Box | ||
| cyfrowe ramki na zdjęcia[34] |
Sony VGF-CP1 | w fazie wdrażania |
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Wspierane standardy [edytuj]
Opera była jedną z pierwszych przeglądarek internetowych wspierających kaskadowe arkusze stylów (CSS)[35]. Od wersji 9.0, również jako jedna z pierwszych, Opera przechodzi test ACID2, sprawdzający zgodność przeglądarki z standardami internetowymi wyznaczonymi przez W3C[36].
Standardy aktualnie wspierane przez Operę[37]:
- HTML i XHTML:
- HTML 4.01,
- XHTML 1.0,
- XHTML 1.1,
- HTML 5 w wersji roboczej,
- Web Forms 2.0,
- XHTML Basic,
- OMA XHTML Mobile Profile,
- XHTML+Voice (X+V),
- WML 1.3 i 2.0;
- XML:
- MathML;
- CSS:
- CSS 1,
- CSS 2,
- CSS 2.1,
- CSS 3 (stopniowo wprowadzane),
- CSS Mobile profile,
- WAP CSS;
- WAI-ARIA;
- Widgets 1.0 (zgłoszone przez Opera Software i rozpatrywane przez W3C);
- ECMAScript:
- ECMA-262 2 oraz 3,
- ECMAScript 3.x oraz 4 (opracowywane);
- DOM:
- DOM 2 Core,
- DOM 2 HTML,
- DOM 2 Events,
- DOM 2 Style,
- DOM 2 Range,
- DOM 2 Traversal,
- DOM 3 Element Traversal (w opracowaniu),
- DOM 3 Load and Save,
- DOM 3 XPath,
- DOM SVG,
- <canvas> (w opracowaniu);
- Unicode;
- Formaty graficzne:
Lokalizacje i wsparcie techniczne [edytuj]
Dostępne są następujące wersje językowe dla Opery 12.x[38]: angielska (UK, US), białoruska, bułgarska, chińska (uproszczona i tradycyjna), czeska, chorwacka, duńska, estońska, fińska, francuska (tradycyjna, kanadyjska), fryzyjska, grecka, gruzińska, hindi, hiszpańska (tradycyjna, latynoamerykańska), indonezyjska, japońska, koreańska, litewska, macedońska, niderlandzka, niemiecka, norweska (nynorsk, bokmål), polska, portugalska (tradycyjna, brazylijska), rosyjska, rumuńska, serbska, słowacka, szwedzka, tamilska, telugu, turecka, ukraińska, węgierska, włoska i szkocka.
Zarówno treść licencji użytkownika końcowego (EULA) dotycząca Opery 12.x, jak i polityka prywatności Opera Software ASA[39] dostępne są jedynie w języku angielskim.
Wsparcie techniczne [edytuj]
Opera Software ASA udostępnia pomoc i dokumentację techniczną - można ją znaleźć w witrynie http://www.opera.com/support/. Można tam raportować błędy, znaleźć wspomnianą pomoc i dokumentację oraz nowości w poszczególnych produktach Opery dla poszczególnych systemów operacyjnych.
Opera a inne firmy [edytuj]
W październiku 2001 roku krótko po premierze Internet Explorera 6 i Windows XP, wchodząc spod Opery na stronę MSN niewiele można było zobaczyć: strony zostały zmienione i wysyłały inny kod różnym przeglądarkom. Microsoft tłumaczył to faktem iż przeglądarki inne niż Netscape 6 i IE 6 nie obsługują XHTML. Opera zareagowała na to informacją prasową w technologii XHTML, której nie można było wyświetlić używając IE 6 z powodu braku poprawnej obsługi XHTML (w Operze informacja była czytelna).
- wiadomość na CNET (ang.)
- A List Apart story (ang.) (Standardy webowe)
W lutym 2003 pracownik Opera Software zauważył, że MSN wysyła inne style użytkownikom Opery i Internet Explorera. Najpopularniejsze przeglądarki Internet Explorer i Netscape otrzymywały style zrobione specjalnie dla nich. Opera otrzymywała stary plik stylów działający tylko z błędną wersją Netscape'a. Poprawna obsługa stylów w Operze powodowała złe wyświetlanie strony.
Kod, na który zrzucono winę, to "poprawka" do starego błędu w Netscapie.
ul {list-style-position: outside; margin: -2px 0px 0px -30px;}
Testy wykazały, iż Opera otrzymuje błędny kod jedynie przy włączonej opcji "Identyfikuj jako Opera". W każdym innym przypadku (np. użycie słowa oprah zamiast opera) MSN wysyłał właściwy plik stylów. Według autorów Opery było to zrobione celowo. Microsoft poprawił strony i zrzucił winę na błąd przy programowaniu serwisu. Informacja dostała się do prasy, została stworzona specjalna wersja Opery pod nazwą "Bork" która "tłumaczyła" stronę www.msn.com na język szwedzkiego kucharza z Muppet Show.
Opera ma także problemy z poprawnym i w pełni funkcjonalnym wyświetlaniem stron Google. Od czerwca 2010 r, Opera nie wyświetla wybieralnego tła na stronie głównej wyszukiwarki. Podobnie jak w czasie zatargu z Microsoftem wystarczy zmienić identyfikację przeglądarki, a Opera wyświetla całość poprawnie. Podobnie jest z innymi usługami Google.
Przypisy
- ↑ Feel Free: Opera Eliminates Ad Banner and Licensing Fee (ang.). Opera press releases, 20-09-2005. [dostęp 31-12-2008]. [zarchiwizowane z adresu 2012-05-26].
- ↑ About Opera (ang.). Opera Software. [dostęp 30-06-2008].
- ↑ Opera Changelogs: All platforms (ang.). Opera Software. [dostęp 30-06-2008]. [zarchiwizowane z adresu 2012-06-29].
- ↑ Adam Minchinton: Peregrine takes flight... Opera 10.0 Alpha 1 is here! (ang.). Opera Desktop Team, 03-12-2008. [dostęp 31-12-2008]. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-11].
- ↑ Opera 10 alpha – Showcasing our new Opera Presto 2.2 rendering engine (ang.). Opera Software ASA. [dostęp 31-12-2008]. [zarchiwizowane z adresu 2012-09-09].
- ↑ Opera Turbo (ang.). Opera Software ASA. [dostęp 13-03-2009]. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-10].
- ↑ Opera new skin (ang.). Opera Software ASA. [dostęp 27-05-2009]. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-17].
- ↑ Opera Beta 1 (ang.). Opera Software ASA. [dostęp 03-06-2009]. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-11].
- ↑ (re-)introducing video (ang.). Opera Core Concers. [dostęp 01-01-2010]. [zarchiwizowane z adresu 2012-05-29].
- ↑ Opera Desktop Team blog (ang.), zobacz też: Opera Mac Team blog (ang.). [zarchiwizowane z adresu 2012-09-13]..
- ↑ Johan Borg: Welcome to the Desktop Team (ang.). Opera Desktop Team, 1,-02-2006. [dostęp 21-09-2008]. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-11].
- ↑ Trond Hansen: First Weekly Builds (ang.). Opera Desktop Team, 13-02-2006. [dostęp 21-09-2008]. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-17].
- ↑ Petter Nilsen: New weekly build (ang.). Opera Desktop Team, 17-02-2006. [dostęp 21-09-2008]. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-10].
- ↑ Tim Johansson: Graphics demos – Arjan van Leeuwen (ang.). Opera Core Concerns, 05-06-2008. [dostęp 07-06-2008]. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-10].
- ↑ Tim Johansson: WebGL and Hardware Acceleration (ang.). Opera Labs, 28-02-2011. [dostęp 28-02-2011]. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-10].
- ↑ Andreas Bovens: Extensions come to Opera Mobile (ang.). Opera Labs, 03-04-2012. [dostęp 03-04-2012]. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-08].
- ↑ Evan Hansen: Building a better computer mouse (ang.). 2 października 2002. [dostęp 2008-06-18]. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-12].
- ↑ What is M2? – Opera Knowledge Base. [zarchiwizowane z adresu 2012-09-07].
- ↑ Choose Opera – Opera 11 will have Extensions. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-17].
- ↑ Cezary Kułakowski: Barracuda gets some teeth. blog Opera Desktop Team, 24 lutego 2011. [dostęp 21 sierpnia 2011]. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-14].
- ↑ http://gs.statcounter.com/#browser-ww-monthly-200909-201008-bar. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-09].
- ↑ AT Internet Institute – Article. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-22].
- ↑ http://gs.statcounter.com/#browser-eu-daily-20100601-20100630-bar. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-08].
- ↑ David Storey – A look at desktop market share, CIS edition. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-10].
- ↑ Top 5 Browsers in United States from 5 Oct to 3 Nov 10 (ang.). [dostęp 4 listopada 2010]. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-13].
- ↑ Ranking.pl (5 listopada – 11 listopada 2012) (pol.).
- ↑ Top 5 Browsers in Poland from 5 November to 18 November 12 (ang.). [dostęp 17 listopada 2012].
- ↑ Ranking.pl (18–24 marca 2013) (pol.).
- ↑ Adam Golański, Marcin Kwiecień: Sieć jest jedna. Wywiad z Jonem S. von Tetzchnerem, szefem Opera Software (pol.). Webhosting.pl, 27-06-2008. [dostęp 2008-07-01]. [zarchiwizowane z adresu 2012-07-20].
- ↑ 31,0 31,1 FTP Opera.com. Opera Software [dostęp 2008-06-30]
- ↑ Opera versions for separate operating system. (ang.) Opera Software [dostęp 21-09-2009]. [zarchiwizowane z adresu 2012-05-26].
- ↑ Aplikacje Android w Google Play (pol.). [zarchiwizowane z adresu 2012-09-13].
- ↑ Sony selects Opera 9.5 SDK for Devices to power its new digital photo frame (ang.). Opera press releases, 8-05-2008. [dostęp 2008-06-30]. [zarchiwizowane z adresu 2012-09-13].
- ↑ Eric Meyer: CSS: If not now, when? (ang.). Czerwiec 1999. [dostęp 05-12-2007]. [zarchiwizowane z adresu 2012-09-03].
- ↑ Raquedan, Kreisler C.: Opera now passes the Acid2 Test (ang.). W: Standard Web Standards [on-line]. 13-03-2006. [dostęp 04-12-2007]. [zarchiwizowane z adresu 2012-09-13].
- ↑ Web Specifications Supported in Opera 9 (ang.). Opera Software. [dostęp 31-12-2008]. [zarchiwizowane z adresu 2012-06-04].
- ↑ Opera browser language files (ang.). Opera Software ASA. [dostęp 21-09-2009]. [zarchiwizowane z adresu 2012-06-28].
- ↑ Opera Software Privacy Statement (ang.). [zarchiwizowane z adresu 2012-09-06].
Zobacz też [edytuj]
- Opera Mini, Opera Mobile, Nintendo DS Browser
- Lista przeglądarek internetowych
- Porównanie przeglądarek internetowych
- Porównanie programów pocztowych
Linki zewnętrzne [edytuj]
|
||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||
