Operacja Uran

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa stalingradzka
II wojna światowa, front wschodni, część bitwy stalingradzkiej
Map Battle of Stalingrad-en.svg
Front Wschodni podczas Operacji Uran
Czas 1923 listopada 1942 roku
Miejsce Stalingrad
Terytorium ZSRR
Przyczyna jedyna możliwość wygrania bitwy stalingradzkiej przez Sowietów
Wynik zwycięstwo ZSRR
Strony konfliktu
 III Rzesza
 Włochy
 Rumunia
 Węgry
 ZSRR
Dowódcy
Friedrich Paulus Gieorgij Żukow
Aleksander Wasilewski
Siły
Niemcy:
250.000 żołnierzy
732 samoloty
działa
Włosi:
220.000 żołnierzy
Rumuni:
143.296 żołnierzy
samoloty
827 działa
134 czołgi
Węgrzy:
nieznane siły
1.143.500 żołnierzy
1.500 samolotów
13.451 dział
894 czołgi
Multimedia w Wikimedia Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Operacja Uran – okrążenie wojsk niemieckich podczas Bitwy stalingradzkiej w czasie II wojny światowej. Atak został rozpoczęty 19 listopada 1942 roku z dwóch stron i zakończył się spotkaniem w mieście Kałacz nad Donem.

Operacja[edytuj | edytuj kod]

Do okrążenia przygotowywano się bardzo starannie. Józef Stalin został przekonany do wydania G. Żukowowi i A. Wasilewskiemu wszelkich środków, których potrzebowali. Operację stalingradzką opracował pułkownik Potapow a dowodził nią gen. płk Wasilewski. Żukowa w Stalingradzie w tym czasie nie było, ponieważ dowodził Frontem Zachodnim i wykrwawiał jego wojska w beznadziejnych szturmach na ruiny wsi Syczewka.

Kiedy siły niemieckie zostały skoncentrowane pod Stalingradem, dowództwo radzieckie zdecydowało się na okrążenie z dwóch powodów: zaatakowania słabszych odcinków frontu utrzymywanych przez niedostatecznie uzbrojone armie rumuńskie, oraz zapobieżenia wcześniejszej interwencji jednostek 6 Armii.

Utrzymanie tajemnicy było niespodziewanie skuteczne; częściowo dzięki radzieckim działaniom odwracającym uwagę, a częściowo przez niemiecki sceptycyzm dotyczący możliwości Armii Czerwonej do przeprowadzenia tak ambitnej operacji.

Opór armii rumuńskich został pokonany pierwszego dnia operacji. Wówczas to siły radzieckie szybko posuwały się w stronę Kałacza. Na linii natarcia nie było żadnych znaczących wojsk niemieckich, więc natarcie prowadzone z północy i z południa zakończyło się po czterech dniach spotkaniem obu grup armii.

Ponad ćwierć miliona żołnierzy Państw Osi zostało odciętych od źródeł zaopatrzenia akurat w momencie rozpoczęcia się srogiej zimy. Sytuacja Niemców pod Stalingradem była zła. 22 listopada Generał Paulus wysłał telegram do A. Hitlera mówiący, że 6 Armia została okrążona. Hitler zabronił Paulusowi prób wyrwania się z okrążenia. Tak więc 6 Armia powoli traciła siły przez ciągłe ataki Armii Czerwonej, głód, oraz mróz.

Dowódca Luftwaffe Hermann Göring obiecał dostarczać okrążonym wojskom: żywność, broń, amunicję, oraz leki drogą powietrzną, jednak te obietnice zdecydowanie przekroczyły możliwości Luftwaffe i Bitwa stalingradzka szybko zaczęła zmierzać w kierunku klęski Niemców. Wiele samolotów użytych do transportu zaopatrzenia zostało bezpowrotnie straconych.

2 lutego 1943 resztki 6 Armii liczącej wówczas ok. 90 000 żołnierzy poddały się wojskom radzieckim. Operacja została skoordynowana z Operacją Mars pod Moskwą.

Skutki[edytuj | edytuj kod]

Armia Czerwona osiągnęła Kałacz tak szybko, że zostało to powtórzone i sfilmowane dla celów propagandowych kilka dni później. Siły radzieckie zajęły mosty na Donie, ponieważ niemieccy obrońcy nie wierzyli, że nadciągające czołgi z włączonymi światłami mogły być czołgami nieprzyjaciela (Niemcy często używali zdobytych T-34).

Morale w ZSRR znacząco wzrosło, natomiast Niemcy cierpieli po największej jak dotąd klęsce Wehrmachtu.

Podczas oblężenia Paulus został awansowany do stopnia feldmarszałka. Stał się przez to pierwszym od 1871 roku niemieckim feldmarszałkiem, który oddał się do niewoli. Według niektórych źródeł Hitler polecił mianować Paulusa feldmarszałkiem w nadziei, iż ten popełni samobójstwo, aby uniknąć "poddania swojej buławy".

Straty 6 Armii i współdziałających z nią wojsk państw "Osi" były ogromne: półtora miliona ludzi, 3 500 czołgów, 12 000 dział i moździerzy, 75 000 pojazdów mechanicznych 3 000 samolotów[1].

Przypisy

  1. W.Fowler, M.Rose, s.94

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Will Fowler, Mike Rose: Their War: German Combat Photographs from the Archives of "Signal", Combined Publishing, Pennsylvania 2000, ISBN 1-58097-040-0

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]