Operacja górnośląska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Operacja górnośląska
II wojna światowa
Pomerania and Silesia.jpg
Działania 15 – 31 marca 1945r
Czas 15 marca 1945 – 31 marca 1945
Miejsce Europa, Czechy, Polska
Terytorium Czechy Polska
Przyczyna Atak III Rzeszy i jej sojuszników na ZSRR
Wynik Zwycięstwo ZSRR, wycofanie się Wehrmachtu
Strony konfliktu
Flag of German Reich (1935–1945).svg
III Rzesza
Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg
ZSRR

Flag of the Czech Republic.svg
Czechy
Dowódcy
 III Rzesza Friedrich Schulz
 III Rzesza Ferdinand Schörner
 III Rzesza 3
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Iwan Koniew
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Iwan Pietrow
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Andriej Grieczko
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Iwan Korownikow
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Paweł Rybałko
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Kiriłł Moskalenko
Rumunia
Siły
xx xx
Straty
xx xx

Sytuacja[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 1945 r. Niemcy utracili szeroko rozumiany region Katowic, Festung Oberschlesien. W tej sytuacji z wielkich okregów przemysłowych III Rzeszy Niemcom pozostał tylko Rybnicki Okręg Węglowy oraz region Ostrawy i Karwiny (Zagłębie Ostrawsko-Karwińskie) w dzisiejszych Czechach. Logiczne więc, że postanowili bronić tych ziem ze szczególną zaciekłością. Całkowite okrążenie i zniszczenie zgrupowania nieprzyjacielskiego prowadziłoby do wielodniowych walk wokół i wewnątrz przemysłowych ośrodków i obiektów, do bombardowania z powietrza i artyleryjskiego ostrzału, który zastosowałby obie walczące strony. Walki o Rybnik i Wodzisław Śląski trwały ok. 2 miesięcy, były niezwykle krwawe oraz przyniosły olbrzymie zniszczenia obydwu miastom.

Operacja „Złote Wrota”[edytuj | edytuj kod]

Manewr wojsk Armii Czerwonej, polegał

  • na oskrzydleniu wojsk III Rzeszy, usiłujących zamienić Górny Śląsk i Zagłębie Dąbrowskie w twierdzę nie do zdobycia i
  • zmuszenie ich do ucieczki przez pozostawioną i kontrolowaną lukę

Najcięższe walki rozgorzały wobec powyższego na południowy wschód i zachód od terenów uprzemysłowionych, wzdłuż dróg niemieckiej ewakuacji: KatowicePszczynaBielsko oraz KatowiceMikołówŻory. Sowieci za wszelką cenę chcieli zamknąć w okrążeniu, jak najwięcej oddziałów niemieckich 17 Armii. Gdyby im się to udało mieliby otwartą drogę na tereny Czech i Austrii. Sowieci atakując rejon uprzemysłowiony (stany ich armii zastosowali manewr okrążający obecny obszar GOPu. Chcieli uniknąć walk w obszarze silnie zurbanizowanym oraz przejąć nietknięte zakłady przemysłowe. Niemcy spostrzegli niebezpieczeństwo okrążenia 17 Armii i rozpoczęli odwrót z terenów uprzemysłowionych w kierunku Ostrawy (utracenie śląskiego węgla i przemysłu paliwowego oznaczałoby niemożność prowadzenia jakichkolwiek działań wojennych, stąd olbrzymi niemiecki wysiłek utrzymania do końca wojny, choćby procentu kopalń i fabryk na terenie Śląska Cieszyńskiego i Czeskiego).

Odtworzenie 4 Frontu Ukraińskiego[edytuj | edytuj kod]

1944 roku 30 lipca Kwatera Główna Armii Czerwonej, wydała dyrektywę o ponownym utworzeniu 4 Frontu Ukraińskiego (20 października 1943 roku w 4 Front Ukraiński przekształcono Front Południowy; istniał on do 31 maja 1944 roku). Na jego czele stanął gen. płk Iwan J. Pietrow (od 26 października 1944 roku gen. armii), doświadczony oficer, który wcześniej walczył na Krymie. Na utworzeniu tego frontu zależało generałowi Iwan Koniewowi, dowódcy 1 Frontu Ukraińskiego, który obawiał się, że jego wojska nie podołają prowadzeniu równoczesnej ofensywy w kierunku południowym i zachodnim.

Od 8 września do 28 października 1944 roku 4 Front Ukraiński, wspólnie z 1 Frontem Ukraińskim, brał udział na terenie Ukrainy Zakarpackiej, południowej Polski i Słowacji we wschodnio-karpackiej operacji strategicznej, której jednym z najbardziej znanych epizodów były krwawe walki o Przełęcz Dukielska, w których uczestniczyli także żołnierze utworzonego w ZSRR 1 Czechosłowackiego Korpusu Armijnego. W ramach zaplanowanej na styczeń 1945 roku zachodnio-karpackiej operacji strategicznej front miał zająć północne Karpaty i Pogórze Karpackie, aby następnie uderzyć na położone na lewym brzegu Olzy, czyli w czeskiej części Śląska, Zagłębie Karwińsko-Ostrawskie. Na początku 1945 r. 4 Front Ukraiński tworzyły trzy armie:

Wspierane z powietrza przez 8 Armię Lotniczą (553 samoloty myśliwskie i szturmowe) gen. lejt. Wasilij Żdanow.

Front liczył dwanaście dywizji piechoty w pięciu korpusach. Jednak stan dywizji nie przekraczał 3 tysięcy ludzi. Wojskom tym nie przydzielono odwodów Naczelnego Dowództwa, posiadano stosunkowo niewiele broni pancernej. Zadaniem frontu było zapewnienie połączenia pomiędzy uderzającym z Polski na Berlin centralnym zgrupowaniem Armii Czerwonej (1 Front Białoruski i 1 Front Ukraiński) a zgrupowaniem południowym (2 Front Ukraiński i 3 Front Ukraiński). Teren, w którym musiano prowadzić natarcie, był górzysty i pokryty lasami. Zaplanowano nacierać w tempie 33 km na dobę.

Działania 1 Frontu Ukraińskiego[edytuj | edytuj kod]

Zadanie wyzwolenia Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego { powojenna nazwa ekonomiczna-Górnośląski Okręg Przemysłowy) decyzją dowódcy frontu powierzono

59 Armia, która dowodził generał I. Korownikow, otrzymała rozkaz natarcia czołowego w kierunku Starczynowa koło Olkusza, Katowic, Bytomia i Gliwic, mając za granicę działań swej prawej flanki linię wytyczoną miejscowościami: Miechów, Bytom. Początkowym zadaniem armii było zawładniecie rubieżą miast Będzina, Sosnowca i Mysłowic. W dalszym ciągu operacji armia winna wyjść na linię Mikołów, Bytom, Zabrze i w ten sposób wyzwolić najważniejsze ośrodki przemysłowe Górnego Śląska, a następnie rozwinąć natarcie a kierunku Koźla, sforsować Odrę, uchwycić przyczółek na jej zachodnim brzegu i stworzyć tym samym warunki do natarcia w głąb Dolnego Śląska.

Skład bojowy 59 Armii[edytuj | edytuj kod]

Działa ona nadal w składzie:

Po otrzymaniu konkretnych zadań dowódca armii podjął decyzje operacyjne. Na szybkość podjęcia decyzji niebagatelny wpływ miał fakt, że sztab armii dysponował dostatecznymi danymi o znajdującym się na przeciwko nieprzyjacielu oraz systemie jego obrony. W paśmie natarcia 59 armii działały jednostki nieprzyjacielskie

Siły Wermachtu[edytuj | edytuj kod]

W sumie 30 batalionów piechoty, ponad 200 czołgów i dział pancernych przy wsparciu 13 dywizjonów artylerii, to jest ponad 260 dział różnych kalibrów i 160 moździerzy. Dowództwo Grupa Armii Środek mogło także rzucić do boju około 200 samolotów oraz trzy dywizje piechoty i dwie dywizje pancerne, które nieprzyjaciel miał w odwodzie operacyjnym na zachód od Bytomia.

Dowódca 59 Armii gen. Iwan Korownikow podjął następująca decyzję: przerwać obronę przeciwnika na rubieży rzek Przemszy i Białej Przemszy, wykonać główne natarcie skrzydłami 43 i 115 Korpusów Strzeleckich oraz silami 4 Korpusu Pancernego Gwardii na ogólnym kierunku – Mysłowice, Katowice – rozbić broniące się zgrupowanie nieprzyjaciela i opanować rubież Będzin-Sosnowiec- Mysłowice. W dalszej kolejności rozwijać natarcie w kierunku Katowice i Gliwice, opanować miasta Chorzów, Bytom i wyjść na rubież ZabrzeMikołów. Zadaniem 43 korpusu Strzeleckiego, który w pierwszym rzucie miał dwie dywizje, a w drugim 13 Dywizję Strzelecką było skoncentrować swe wysiłki na swym lewym skrzydle i nacierać w kierunku Sławkowa i Sosnowca, następnie przerwać obronę wroga na rzece Białej Przemszy i opanować Dąbrowę Górniczą, Będzin oraz Sosnowiec, następnie nacierać w kierunku Bytomia.

Przygotowania obronne[edytuj | edytuj kod]

Niemcy przekształcili miasto Bytom w silny punkt oporu, zakładając na drogach wylotowych zapory przeciwczołgowe, a w centrum miasta liczne bunkry obronne i różne inne przeszkody. W śródmieściu i na przedmieściach skoncentrowano oddziały wojska regularnego. Natomiast jednostki Volkssturmu wysunięto na przedpole pozycji Wermachtu. W ostatnim momencie nadeszła do Bytomia także grupa czołgów z 20 Dywizji Pancernej od strony Tarnowskich Gór. W wyniku ruchów oskrzydlających Armii Czerwonej obrona nad miastem kurczyła się coraz bardziej. W nocy z 26 na 27 stycznia bezpośrednia linia przebiegała tu od Miechowic przez lasek Bytomski, tor kolejki wąskotorowej, Radzionków, tor kolejowy w Szarleju do północnej części dzielnicy Rozbark i dalej aż do Brzezin. 27 stycznia rozpoczęła się pod Bytomiem intensywna akcja bojowa. Od strony Szarleja dochodził huk walki czołgów, w związku z tym dowództwo niemieckie ogłosiło alarm przeciwlotniczy. Mosty zostały uprzednio przygotowane do wysadzenia. W momencie kiedy czołg radziecki zbliżył się do mostu obok przystanku w Szarleju, saperzy niemieccy zniszczyli go, uniemożliwiając w tym miejscu przedarcie się czołgów do miasta. Wobec tego jednostki radzieckie przystąpił niezwłocznie do ataku w kierunku Wielkiej Dąbrówki. Równocześnie pozycje hitlerowskie znalazły się pod ogniem ciężkiej artylerii Armii Czerwonej. W tych warunkach pierścień obrony niemieckiej popękał w różnych punktach obrony, a obrońcy wycofali się z przedpola do miasta. Przed wieczorem opór niemiecki został złamany. 27 stycznia 1945 – miasto Bytom zostało zajęte i włączone do Polski. Co prawda Niemcy jeszcze z niedobitków Volkssturmu usiłowali stworzyć linię oporu między Piaśnikami a Świętochłowicami, ale już nazajutrz dowódca tej „linii obrony” zwinął ją i podążył za ogólną falą odwrotu przez KatowiceTychy w kierunku Pszczyny.

Straty[edytuj | edytuj kod]

W walkach o Bytom poległo ponad 350 żołnierzy Armii Czerwonej. Niemców zginęło około 700, wśród nich generał piechoty Recknagel. Na skutek oporu niemieckiego Bytom poniósł stosunkowo duże straty. Zniszczeniu uległo 478 domów mieszkalnych, 143 obiekty gospodarcze, 35 obiektów przemysłowych i 80 budynków użyteczności publicznej.

Dalsze działania[edytuj | edytuj kod]

Działania bojowe po zajęciu Katowic, Bytomia, Gliwic przeniosły się na południowy zachód od tych miejscowości. Walki toczyły się u wrót niejako otwartego jeszcze „górnośląskiego kotła”. Między Rybnikiem a Żorami niemieckie oddziały, mające ostatnią szansę ratunku, uderzały z rozmachem w rzekomo zamykający się pierścień wojsk Armii Czerwonej. Walka była gwałtowna. Jednostki radzieckie zręcznie pozorowały obronę, stawiając krótki opór, a następnie wycofywały się. W otwarty korytarz między Rybnikiem a Raciborzem wlewał się strumień uciekających Niemców. Panował tam bałagan i chaos. Sztaby traciły łączność ze swymi jednostkami, pododdziały mieszały się w panice. Zanikała pedantyczna i skrupulatna niemiecka numeracja dywizji i pułków, oddziały określało się już tylko nazwiskiem czasem nawet tymczasowego dowódcy. Przez Racibórz, Opawę i Morawską Ostrawę wycofywały się niedobitki wojsk generała Schulza. W popłochu i w panice oddziały niemieckie umykały na południe, ale ich dowództwo poczytywało to sobie za zasługę.

Działania 4 Frontu Ukraińskiego[edytuj | edytuj kod]

W walkach o oba miasta wzięły udział ze strony radzieckiej oddziały 60 armii 1 Front Ukraiński oraz 38 armii 4 Front Ukraiński – przez pewien czas w walkach o Rybnik udział brała niemiecka 8 Dywizja Pancerna (III Rzesza).

Od 27 stycznia 1945 do 24 marca 1945 trwała bitwa o Żory. Pozycje obronne Wehrmachtu wyznaczono na linii ŻoryPawłowice.

W dniu 24 marca 1945 roku zmasowane natarcie radzieckiej 38 Armii pod dowództwem gen. Kiriłł Moskalenkoo i 1 Czechosłowackiej Samodzielnej Brygady Pancernej pod dowództwem ppłk Vladimir Janko doprowadziło do wyzwolenia miasta spod okupacji niemieckiej. Na skutek walk 80% zabudowy miasta zostało doszczętnie zburzone. Skala zniszczeń wynikała z faktu, iż władze radzieckie podjęły decyzję aby 1 Front Ukraiński pod dowództwem marszałka Iwana Koniewa uprzemysłowiony obszar Górnego Śląska w zasadzie bezstratnie. Ta umiejętna ofensywa wojsk radzieckich, polegała na okrążeniu wojsk niemieckich w taki sposób, iż pozostawiono im wąską gardziel, którą mogli się ewakuować w kierunku na Żory i dalej na Wodzisław.

17 marca natarcie 4 Frontu Ukraińskiego utknęło. W tym czasie nacierająca na prawym skrzydle 60 Armia 1 Frontu Ukraińskiego walczyła już w rejonie Raciborza. Jej sukcesy stworzyły warunki do wykonania głównego uderzenia na Ostrawę z innego kierunku. Rada Wojenna frontu zaakceptowała koncepcję obejścia umocnień przeciwnika od północnego zachodu i uderzenia na Ostrawę od północy przez Żory i Wodzisław Śląski.

Front wznowił natarcie 24 marca, chociaż już dwa dni wcześniej zaatakowała 1 Armia Gwardii, aby z kierunku głównego uderzenia odciągnąć część sił niemieckich broniących się przed oddziałami prawoskrzydłowej 38 Armii. 24 marca armia gen. Moskalenki zdobyła Żory, dzień później Wodzisław. W okolicach tego miasta weszła do walki czechosłowacka 1 Samodzielna Brygada Pancerna. Pierwotnie jednostka miała uderzyć w wyłom w niemieckiej obronie (którego jednak nie udało się wykonać 10 marca), aby nacierać w kierunku Cieszyna. W powietrzu operowała zaś czechosłowacka 1 Czechosłowacka Połączona Dywizja Lotnicza – d-ca płk Ludvik Budin, składająca się z pułku myśliwskiego wyposażonego w Ła-5FN oraz pułku szturmowego na Ił-2, która stacjonowała na lotnisku polowym Poręba, 6 km na zachód od Pszczyny. Ostatni lot bojowy w II wojnie światowej czeskie Iły wykonały 2 maja. Celem nalotu był dworzec kolejowy w Cieszynie, gdzie zniszczono skład amunicji, parowozownię i 35 wagonów.

26 marca radzieckie najwyższe dowództwo odwołało dowódcę 4 Frontu Ukraińskiego, kilka dni później jego szefa sztabu. Wcześniej gen. Pietrow otrzymał na piśmie upomnienie podpisane m.in. przez Stalina, który nie był zadowolony z operacji prowadzonych przez 4 Front Ukraiński i sposobu dowodzenia. Podczas rozpoczętego 10 marca natarcia większa część sztabu Frontu znajdowała się 130 km z tyłu. Na czele frontu stanął gen. A. Jeriomienko. Jego wojska zasiliła 60 Armia ze składu 1 Frontu Ukraińskiego. 2 kwietnia oddziały radzieckie przekroczyły Odrę, jednak tempo działań osłabło. Działania odciążające prowadziły także dwie pozostałe armie frontu. Niemcy jednak mocno trzymali się w górskim terenie. Dopiero 5 kwietnia nacierająca na lewym skrzydle frontu 1 Armia Gwardii zdobyła Żywiec. Gwardziści nacierali w kierunku Frysztatu i Karwiny z zamiarem obejścia Ostrawy od południa. Ataki z marszu zostały zatrzymane. Nie bacząc na straty Niemcy kontratakowali na styku 38 i 1 armii, ale zostali zatrzymani. Posiłki ściągali z Górnego i Dolnego Śląska, zgadzając się nawet na osłabienie sił walczących z 1 Frontem Ukraińskim, co świadczy o ich determinacji w obronie Bramy Morawskiej i zatrzymaniu dalszego uderzenia Armii Czerwonej w kierunku Pragi.

Działania 38 Armii[edytuj | edytuj kod]

Odcinka strategicznego broniły elitarne niemieckie jednostki wzmocnione 59 Armia (III Rzesza) i XI Korpus SS 17 Armia (III Rzesza) oraz 8 Dywizja Pancerna (III Rzesza) i 20 Dywizja Pancerna (III Rzesza).

31 stycznia 38 Armia otrzymała rozkaz zdobycia Bielska. Jednocześnie postanowiono nie bombardować miasta artylerią, ani przez lotnictwo ze względu na fakt, że miasto było ważnym ośrodkiem przemysłowym. Skutkiem decyzji było ocalenie miasta od całkowitego zniszczenia, jednocześnie zdobywanie miasta dom po domu, ulica po ulicy zamienionych przez Niemców w fortece spowodowało wielkie straty w szeregach Rosjan. 1 lutego rozpoczęło się natarcie. Oddziały 121 Dywizji Strzeleckiej natarły na Lipnik Górny, którego broniło 140 czołgów i dział szturmowych. Wskutek zaciekłej obrony front w dniach 1-10 lutego posunął się tylko o 12 km W Bielsku-Białej 9 lutego 276 Dywizja Strzelecka (ZSRR) obeszła miasto od południa, natomiast 271 Dywizja Strzelecka opanowała Leszczyny. W dniach 10 i 11 lutego 574 i 383 pułki 121 dywizji toczyły krwawe walki w mieście. 10 lutego udało się dotrzeć Rosjanom do centrum. 12 lutego likwidowane były ostatnie gniazda oporu. 13 lutego radzieckie armie wyzwoliły Jaworze. Jednak tu na linii Żywiec, Strumień, Jaworze i Skoczów front się zatrzymał, gdyż Niemcy przeszli do kontruderzenia. Rozpoczęły się krwawe walki pozycyjne, które trwały aż do początków maja 1945 roku.

Podczas walk o bielski rejon ( dzisiejsza błędna nazwa Podbeskidzie ) zginęło 15 340 żołnierzy radzieckich.

Działania 1 Frontu Ukraińskiego[edytuj | edytuj kod]

15 marca 1945 r. rozpoczęła się operacja górnośląska prowadzona przez 1 Front Ukraiński. Uderzenie nastąpiło z Polskiej Cerekwi, Głubczyc i Grodkowa.

Celem Armii Czerwonej było okrążenie i rozbicie niemieckich wojsk, a następnie połączenie się w okolicach Prudnika ( w dzisiejszym Opolskiem ). 17 marca Rosjanie po ciężkich walkach przekroczyli rzekę Osobłoga i zdobyli Racławice Śląskie. Tego dnia miasto było wzięte w dwa ognie, od strony Szonowa i Koźla oraz od strony Krapkowic.

Tego dnia dowództwo garnizonu miasta postanowiło skoncentrować wszystkie siły w okolicach Błażejowic, Mionowa i Zawady. 18 marca Głogówek został zbombardowany przez sowiecki samolot. Zniszczeniu uległy kamienice na rynku, ratusz, roszarnia i magazyny na ulicy Fabrycznej. W tym dniu oddziały rosyjskie nacierające od Nysy połączyły się w Prudniku z podążającymi od wschodu z Racławic Śląskich jednostkami pancernymi 59 Armii gen. Rybałki.

Kocioł Głogówek[edytuj | edytuj kod]

W okolicach Głogówka okrążono

344 Dywizja osłaniała ewakuację i ochronę kosztowności (dokumenty, papiery wartościowe, złoto itp.) z Górnego Śląska. W skład taboru wchodziła duża ilość ciężarówek wojskowych (trudna do oszacowania). Tabor w dekadzie marca 1945 stacjonowały na dziedzińcu zamkowym i parku. Podczas przebicia z kotła porzucony. Zawartość ładunku nie znana.

W związku z zaistniałą sytuacją, postanowiono ewakuować z miasta pod wieczór 17 marca pozostałych żołnierzy, rannych i uchodźców w kierunku Błażejowice Dolne. Kiedy pierwsi Rosjanie zbliżali się do wioski Wierzch stało się jasne, że jedynym rozwiązaniem będzie próba przebicia w kierunku Racławice ŚląskieOsobłoga, w której znajdowały się wojska niemieckie. W komunikacie radiowym przesłanym do dowództwa XXIV Korpus Armijny gen. Jolasse poinformował o rozpoczęciu wyłomu na Racławice Śląskie o godz. 17.00. Warunkiem powodzenia akcji było utrzymanie miejscowości Wierzch i zabezpieczenie odwodów w okolicy Zawada i Leśnik. Podczas zaciętych walk o wieś po obu stronach zginęło wielu żołnierzy oraz uchodźców i mieszkańców. Sukcesem niemieckich wojsk było dobrze rozlokowana artyleria, która skutecznie powstrzymała radzieckie natarcie. Zniszczono kilka rosyjskich czołgów. Sukces wojsk niemieckich był jednak bardzo kosztowny. Musiano pozostawić ciężki sprzęt, pojazdy, ciężarówki, armaty oraz ostatnie działa szturmowe, które zalegały na odcinku kilku kilometrów. Ostatnie walki miały miejsce w samych Racławicach Sląskich gdzie Rosjanie niespodziewający się ataku pozostawili niewielkie siły. Wojsko razem z uchodźcami (można przypuszczać że było ich kilka tysięcy) utworzyło falę, która przetoczyła się przez wąską lukę rosyjskiego frontu. Niestety nie wszystkim żołnierzom niemieckim udało się przebić przez tak zwany kocioł. Znane są przypadki, głownie chodzi o Estończyków z SS, którzy osłaniając tyły nie zdążyli się przebić, tworzyli odizolowane punkty oporu. Wieczorem z 19/20 marca cała gmina Głogówek była w rękach sowieckich.

Zniszczenia[edytuj | edytuj kod]

Zniszczenia dotknęły miejscowości:

  • Gliwice – 23/24 stycznia zostały jako pierwsze z dużych miast niemieckiego Górnego Śląska, zajęte przez Armię Czerwoną
  • Katowice 27 stycznia – zajęcie miasta przez Armię Czerwoną. Splądrowanie i spalenie kwartału kamienic przy Rynku. Wywózki mieszkańców miasta do sowieckich kopalń w Workucie i Donbasie.
  • Bytom 27 stycznia Na skutek oporu hitlerowców Bytom poniósł stosunkowo duże straty. Zniszczeniu uległo 478 domów mieszkalnych, 143 obiekty gospodarcze, 35 obiektów przemysłowych i 80 budynków użyteczności publicznej.
  • Chorzów zaś 28 stycznia 1945.
  • Głubczyce – 18 marca 1945 roku miasto zostało otoczone przez wojska radzieckie. Broniły go 18 Ochotnicza Dywizja Grenadierów Pancernych SS Horst Wessel i 371 Dywizja Piechoty (III Rzesza). W wyniku trwającego do 24 marca oblężenia oraz grabieży dokonywanych przez żołnierzy radzieckich w pierwszym tygodniu po jego zakończeniu zniszczeniu uległo około 40 procent miasta.
  • Koźle – 20 marca 1945 Armia Czerwona zajęła Koźle. Rozebrano zniszczone: ratusz, synagogę i kościół ewangelicki
  • Żory 24 marca 1945 – zniszczenia wyniosły 80% zabudowy miasta;
  • Rybnik 26 marca 1945 – zniszczeniu uległo jedynie 25% zabudowy miasta;
  • Wodzisław Śląski 26 marca 1945 – zniszczenia wyniosły 80% zabudowy miasta;
  • Racibórz w 31 marca 1945 został zdobyty – zniszczenia miasta wyniosły 85%.
  • Opawa 22–24 kwietnia 1945 – znaczna część miasta uległa uszkodzeniu lub całkowitemu zniszczeniu.
  • Głuchołazy – Od 24 marca linia frontu aż do końca wojny, czyli do 8 maja 1945 r. przebiegała wzdłuż rubieży: Biała NyskaBodzanówGłuchołazy, pozostawiając wojska rosyjskie w odległości ok. 3 km na wschód od Głuchołaz, za Nowym Lasem i Charbielinem. Żołnierze mieli również rozkaz wysadzania za sobą wszystkich mostów. W ten sposób zniszczony został między innymi most Wiktorii w Głuchołazach, którym można było najszybciej przejechać na drugą stronę Białej w drodze do Jesionika. Niemieckie oddziały wycofały się z Głuchołaz 9 maja, dzień po kapitulacji III Rzeszy. Następnego dnia przyjechały tu polskie władze administracyjne. Poza mostami miasto było prawie nie ruszone. Spłonął tylko jeden z budynków przy ul. Wyszyńskiego, wcześniej jedna bomba spadła na halę Galmetu, powybijane były także okna w kamienicy przy zbiegu alei Jana Pawła II i ul. Powstańców Śląskich.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Popiołek, Historia Śląska od zarania dziejów do 1945 roku.
  • Praca W. Kiełkowskiego „Wyzwolenie Śląska Cieszyńskiego”
  • A. Greczko „Przez Karpaty”
  • K. Moskalenko „Uderzenie za uderzeniem”
  • Paweł Newerla: Dzieje Raciborza i jego dzielnic. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2008. ISBN 978-83-89802-73-6. (pol.)
  • Norbert Mika: Dzieje ziemi raciborskiej. Kraków: Avalon, 2010. ISBN 978-83-7730-003-9. (pol.)
  • Blasius Hanczuch, Ronald Mrowiec, Piotr Sput: Koniec wojny w Raciborzu i na Raciborszczyźnie. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2007. ISBN 978-83-89802-34-7.(pol. • niem.)
  • Grzegorz Wawoczny: Tajemnice ziemi raciborskiej. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2003. ISBN 83-917453-7-6. (pol.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]