Operacja wyborsko-pietrozawodzka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Operacja wyborsko-pietrozawodzka
II wojna światowa, front wschodni, część wojny kontynuacyjnej
Continuation War September 1944 English.jpg
Linia frontu 4 września 1944 roku, w ostatnim dniu wojny kontynuacyjnej
Czas 10 czerwca9 sierpnia 1944
Miejsce Karelia
Terytorium Finlandia i ZSRR
Przyczyna przymierze fińsko-niemieckie
Wynik zwycięstwo ZSRR
Strony konfliktu
 Finlandia
 III Rzesza
 ZSRR
Dowódcy
Finlandia Carl Gustaf Mannerheim
Finlandia Karl Lennart Oesch
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Leonid Goworow
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Kirył Mierieckow

Operacja wyborsko-pietrozawodzka lub operacja karelska – operacja strategiczna przeprowadzona przez radzieckie fronty Leningradzki i Karelski przeciwko Finlandii na Przesmyku Karelskim i we wschodniej Karelii podczas wojny kontynuacyjnej na froncie wschodnim w czasie II wojny światowej. Radzieckie siły odbiły wschodnią Karelię i Wyborg, jednakże po tym walki zakończyły się nierozstrzygnięte.

Historiografia radziecka, łączy dwie różne operacje ofensywne przeciwko wojskom fińskim w 1944 roku: operację wyborską (10–20 czerwca 1944) i operację świrsko-pietrozawodską (21 czerwca – 9 sierpnia 1944) w jedną wyborsko-pietrozawodzką. Te dwie operacje toczyły się w dwóch różnych obszarach operacyjnych i geograficznych, oddzielonych od siebie dwoma największymi w Europie jeziorami: Ładoga i Onega.

Wojskowe plany Armii Czerwonej latem 1944 roku na fińskim froncie zakładały jednoczesne natarcie na Przesmyku Karelskim, na kierunkach Ołońca i Masjelska, i stworzenie wielkiego kotła na północ od jeziora Ładoga. W czerwcu 1944 roku doszło do żądania o bezwarunkowej kapitulacji Finlandii. Natarcie na Przesmyk Karelski, gdzie wtedy Rosjanie dysponowali wielokrotną przewagą, nastąpiło 10 czerwca 1944 roku i po dwóch tygodniach zaciętych walk doprowadziło do upadku Wyborga.

Armia Czerwona przygotowywała się wiosną do tej operacji starannie. Armia ta nakazała dowództwu Frontu Leningradzkiego na Przesmyku Karelskim między Bałtykiem (Zatoka Fińska) i Jeziorem Ładoga ograniczoną ofensywę o ogromnym natężeniu. Uwarunkowania militarne działań na przesmyku były bardzo proste. Teren operacji był w zasadzie doskonale znany obu stronom i silnie ufortyfikowany przez Finów, którzy poświęcili na to trzy lata wojny. Sowieci dobrze wiedzieli o tym. Zakres możliwych do zastosowania rozwiązań operacyjnych był ograniczony. Sowieci po odrzuceniu przeciwnika spod Leningradu swobodnie rozbudowywali swoje siły do operacji przeciw Finom.

Carl Gustaf Mannerheim natychmiast rozpoczął przerzut wojsk ze wschodniej Karelii i dlatego przyjął 16 czerwca ciężką, ale ważną decyzję o opuszczeniu reszty terenu praktycznie bez walki, wystarczająco dobrze wzmacniając karelskie linie obronne. Widocznie, ta decyzja była słuszna. Fińskiej armii, ceną wielkich wysiłków, udało się zatrzymać radzieckie natarcie na różnych kierunkach: w końcu czerwca – początku lipca koło Wyborga i Tali-Ihantala, w połowie lipca – w Valkeasaari na centralnym przesmyku, w końcu lipca – w okręgu Kuuterselkä, na początku sierpnia – w Łojmoła, w końcu sierpnia – w Ilomantsi.

Związek Radziecki był zmuszony wstrzymać natarcie. Radzieckie ataki ustały. Ostatnie tygodnie przed rozejmem były wojną pozycyjną. Straty fińskiej armii były bardzo wielkie: około 12 tysięcy poległych i ponad 50 tysięcy rannych i zaginionych.

Walki latem 1944 roku w tym rejonie, doprowadziły do tego, że w negocjacjach z Związkiem Radzieckim rządowi Finlandii udało się uniknąć żądań o bezwarunkowej kapitulacji. W jej wyniku Finowie zostali wyparci z Linii Mannerheima oraz portu w Wyborgu i zostali zmuszeni do podpisania zawieszenia broni (4 września), a wkrótce potem rozejmu (19 września).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]