Opona Croya

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Opona Croya – monumentalny gobelin powstały na zamówienie księcia pomorskiego Filipa I, będący manifestem wiary luterańskiej na Pomorzu Zachodnim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Gobelin powstał w 1554 w Szczecinie[1]. Wykonawcą był nadworny tapiser księcia Barnima IX - Peter Heymans[1]. Układ kompozycyjny gobelinu oparto na grafice Łukasza Cranacha Starszego: Wieczerza Ewangelików i potępienie papistów. Sugerowano się również wyglądem zaprojektowanych przez Cranacha ołtarzy w Wittenberdze i Weimarze. Autorem szkicu na podstawie którego powstał gobelin był najprawdopodobniej nadworny malarz Barnima XI Gabriel Glockendon[1].

Do 1625 oponę przechowywano na zamku książęcym w Wołogoszczy, później w Słupsku, a od 1707 do chwili obecnej znajduje się na Uniwersytecie w Gryfii (obecnie Greifswald). Uniwersytet stał się właścicielem opony w 1684 na mocy zapisu testamentowego księcia Ernesta Bogusława de Croy. W XIX w. opona była poddawana dwukrotnie pracom konserwatorskim. W czasie pierwszej renowacji (ok. 1810) na zniszczone fragmenty gobelinu naszyto łaty i pokryto je odpowiednimi malowidłami naśladującymi utracone fragmenty[1]. Podczas drugiej renowacji przeprowadzonej w latach 1891-93 w muzeum berlińskim usunięto łaty i zastąpiono je nowo utkanymi fragmentami, które nie były jednak identyczne z oryginalnymi (np. pojawiła się nowa tablica z wersetem z Biblii)[1].

W połowie XIX w. wykonano kopię gobelinu, która obecnie znajduje się w Muzeum Narodowym w Szczecinie.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Wymiary gobelinu wynoszą: 680 cm długości i 432 cm wysokości[1]. Osnowa wykonana została z nitek lnianych, wątek z nici wełnianych, jedwabnych, srebrnych i złotych. W centralnym miejscu gobelinu znajduje się wizerunek Marcina Lutra stojącego na ambonie. Głoszonemu przez niego kazaniu przysłuchuję się przedstawiciele książąt saskich (po lewej stronie) i pomorskich (po prawej). Wśród książąt saskich widoczni są (poczynając od lewej): Fryderyk III Mądry, Małgorzata von Anhalt (druga żona Jana Stałego, widoczna tylko głowa), Jan Stały, Jan Fryderyk (przywódca Związku Szmalkaldzkiego , Jan Ernest (syn Jana Stałego), Sybilla von Jülich (żona Jana Fryderyka), Jan Fryderyk II (syn Jana Fryderyka), Filip Melanchton (widoczna tylko głowa), Jan Wilhelm, Jan Fryderyk (obaj synowie Jana Fryderyka).

Książęta pomorscy reprezentowani są przez (postacie dorosłe, od lewej): Jerzego I, Barnima XI, Jana Bugenhagena (widoczna tylko głowa), Filipa I, Amalię księżnę Palatynatu (żonę Jerzego I), Annę brunszwicko-luneburska (żonę Barnima XI), Marię Saską (żonę Filipa I). Na pierwszym planie umieszczono pięcioro dzieci księcia Filipa I: Jana Fryderyka, Bogusława XIII, Ernesta Ludwika, Amelię, Barnima XII.

Opona Croya, kopia, Muzeum Narodowe w Szczecinie

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Encyklopedia Szczecina, tom I, hasło: Opona Croya; Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1999 ISBN 83-873-41-45-2

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

grafika umożliwiająca identyfikację postaci przedstawionych na Oponie Croya