Optymalny obszar walutowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Optymalny obszar walutowy - największy pod względem zasięgu geograficznego obszar, w którym efektywność ekonomiczna byłaby zmaksymalizowana, gdyby na tym obszarze obowiązywała jedna waluta.

Powszechnie za prekursora koncepcji optymalnego obszaru walutowego uważa się kanadyjskiego ekonomistę Roberta Mundella, laureata nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii w 1999 roku, który omówił ten problem w artykule opublikowanym w 1961 roku i zatytułowanym A Theory of Optimum Currency Areas. Niektórzy ekonomiści wskazują jednak, że tematykę tę analizował już wcześniej amerykański ekonomista Abba Lerner w wydanej w 1944 roku książce zatytułowanej The Economics of Control: Principles of Welfare Economics[1].

Do zalet wprowadzenia wspólnej waluty na danym obszarze zaliczyć można niższe koszty transakcyjne oraz większą przejrzystość cenową. Z drugiej strony główną wadą takiego rozwiązania jest trudność utrzymania pełnego zatrudnienia na całym obszarze, w przypadku nierównomiernego zaburzenia gospodarki w obszarze walutowym.

Gdy Mundell rozważał tę problematykę na początku lat 60. była ona zaledwie teoretyczną ciekawostką. Jednak jego badania stworzyły teoretyczne podstawy wprowadzenia kilkadziesiąt lat później wspólnej waluty euro oraz utworzenia unii monetarnej na obszarze wielu państw Unii Europejskiej. Mundell zauważył bowiem, że optymalny obszar walutowy może być większy niż obszar pojedynczego kraju. Jeżeli ma to miejsce, wówczas wprowadzenie unii monetarnej jest pożądane z punktu widzenia efektywności gospodarczej.

Przykładowo, gdyby na obszarze Stanów Zjednoczonych i Kanady obowiązywała wspólna waluta oraz nastąpił niespodziewany i znaczny spadek popytu na surowiec drzewny, dotknąłby on gospodarkę Kanady w dużo większym stopniu niż gospodarkę Stanów Zjednoczonych. W przypadku obowiązywania różnych walut w tych dwóch krajach osłabienie kursu dolara kanadyjskiego względem dolara amerykańskiego mogłoby pomóc przezwyciężyć negatywne konsekwencje spadku popytu i częściowo zapobiec na przykład znacznemu spadkowi płac kanadyjskich drwali i wzrostu bezrobocia w tej grupie. Z drugiej strony, jeżeli Stany Zjednoczone i Kanada byłyby w tym samym obszarze walutowym, wówczas kurs pomiędzy ich walutami nie mógłby się zmienić, ponieważ oba kraje posługiwałyby się tą samą walutą.

Tym samym kluczowym elementem pozwalającym przezwyciężyć negatywny efekt wspólnej waluty na obszarze walutowym jest duża mobilność siły roboczej. Dzięki niej osobom dotkniętym szokiem zewnętrznym łatwiej znaleźć pracę w tych regionach wspólnego obszaru walutowego, które nie zostały nim dotknięte. Dlatego wielu ekonomistów będących zwolennikami wprowadzenia unii monetarnej w części Europy było jednocześnie zwolennikami zniesienia restrykcji prawnych dotyczących przepływu siły roboczej na obszarze unii. Jednocześnie przeciwnicy unii monetarnej wskazywali często na czynniki takie jak bariery językowe lub ograniczenia prawne utrudniające swobodny przepływ siły roboczej w krajach Unii Europejskiej jako argumenty przeciwko wprowadzeniu wspólnej waluty.

Obok swobody przepływu siły roboczej wśród czynników wpływających na rozmiar optymalnego obszaru walutowego wymienia się również poziom swobody przepływu kapitału na jego obszarze oraz automatyczne narzędzia polityki fiskalnej umożliwiające transfer pomiędzy różnymi regionami tego samego obszaru walutowego.

Optymalny obszar walutowy teoretycznie może być również mniejszy niż obszar jednego kraju. Wówczas teoretycznie optymalne byłoby wprowadzenie w danym kraju dwóch lub więcej różnych walut.

Przypisy

  1. Tibor Scitovsky. Lerner's Contribution to Economics. „Journal of Economic Literature”. 22 (4), s. 1547–1571, grudzień 1984. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]