Orłosęp

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Orłosęp
Gypaetus barbatus[1]
(Linnaeus, 1758)
Orłosęp
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd szponiaste
Rodzina jastrzębiowate
Podrodzina orłosępy
Plemię Gypaetini
Rodzaj Gypaetus[2]
Storr, 1784
Gatunek orłosęp
Synonimy
  • Vultur barbatus Linnaeus, 1758[3]
Podgatunki
  • G. barbatus barbatus (Linnaeus, 1758)
  • G. barbatus meridionalis Keyserling & J. H. Blasius, 1840
  • G. barbatus aureus (Hablizl, 1783)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Orłosęp[5], orłosęp brodaty (Gypaetus barbatus) – gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny jastrzębiowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Gypaetus[6]. Zamieszkuje w zależności od podgatunku:

Cechy gatunku 
Samice większe od samców, lecz obie płci ubarwione jednakowo. Dorosłe osobniki mają woskówkę porośniętą czarnymi piórami, tworzącymi bródkę. Ciemne są również pióra na boku głowy w okolicy oka. Grzbiet i ogon czarnobrązowy z jasnymi kreskami. Reszta ciała biała, pokryta rdzawym nalotem, jedynie na piersi czarny znak przypominający literę "V". Rdzawe zabarwienie wywołane jest wydzieliną z gruczołu kuprowego, zatem natężenie nalotu jest zmienne. Podgatunek G. b. meridionalis różni się od G. b. barbatus nagim skokiem, brakiem czarnych piór wokół oka i czarnego znaku na piersi. Osobniki młodociane całe czarnobrązowe.
Wymiary średnie 
dł. ciała 100-115 cm[8]
rozpiętość skrzydeł 265-280 cm[8]
masa ciała ok. 5–7 kg
Biotop 
Góry powyżej górnej granicy lasu.
Gniazdo 
W niedostępnym miejscu na skalnej półce lub w jaskini. Może mieć do 2 m średnicy i 1 m metra wysokości. Zbudowane z gałęzi, wysłane wełną i pierzem.
Jaja 
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w grudniu–lutym (półkula północna) lub maju–lipcu (półkula południowa) 1–2 jaja[9] (jednak przeżywa tylko jedno pisklę).
Wysiadywanie 
Jaja wysiadywane są przez okres około 55-60 dni przez obydwoje rodziców[9]. Pisklęta opuszczają gniazdo po 106–130 dniach. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 7 lat; w niewoli dożywają 40 lat.
Pożywienie 
Głównie padlina dużych ssaków. Kości zrzuca na skały, starając się je rozbić, podobnie robi z żółwiami. Niekiedy stara się strącić duże zwierzęta w przepaść.
Ciekawostki 
Według legendy orłosęp jest odpowiedzialny za śmierć Ajschylosa, którego łysą głowę pomylił z kamieniem, chcąc rozbić na nim żółwia.

Galeria zdjęć[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Gypaetus barbatus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Gypaetus. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 30 grudnia 2010]
  3. Bearded Vulture (Gypaetus barbatus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 30 grudnia 2010].
  4. Gypaetus barbatus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  5. Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Plemię: Gypaetini Bonaparte, 1831 (Wersja: 2013-09-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-03-06].
  6. Frank Gill, David Donsker: Family Cathartidae (ang.). IOC World Bird List: Version 4.1. [dostęp 2014-03-06].
  7. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 210. ISBN 83-919626-1-X.
  8. 8,0 8,1 P. Sterry, A. Cleave, A. Clements, P. Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany. Warszawa: Horyzont, 2002, s. 96-97. ISBN 83-7311-341-X.
  9. 9,0 9,1 E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ptaki. Cz. 1. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 143-145. ISBN 83-7227-891-1.