Order Świętego Stanisława

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Order Świętego Stanisława
Awers
Awers orderu
Awers
Awers gwiazdy orderu (XVIII w.)
Baretka
Baretka
Ustanowiono 7 maja 1765
Dewiza PRAEMIANDO INCITAT
(Nagradzając, zachęca)
Powyżej Order Orła Białego
Poniżej Order Virtuti Militari
Powiązane Order Odrodzenia Polski

Order Świętego Stanisława Biskupa Męczennika[1] – historyczny polski order ustanowiony 7 maja 1765 r. przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego[2]. Odznaczenie było nadawane w: Rzeczypospolitej Obojga Narodów, Księstwie Warszawskim, Królestwie Polskim. Od 1831 r. włączone zostało do znaków zaszczytnych Cesarstwa Rosyjskiego. Po 1918 r. nie restytuowane przez władze II Rzeczypospolitej. Za jego kontynuatora uważany jest Order Odrodzenia Polski.

Współcześnie na świecie istnieje kilka nawiązujących do jego nazwy i tradycji odznak organizacji społecznych i stowarzyszeń.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Order nadawany był corocznie podczas majowych uroczystości ku czci św. Stanisława 8 maja w kościele św. Krzyża w Warszawie.

Do otrzymania orderu należało m.in. udowodnić szlachectwo poprzez podanie 4 herbów ze strony ojca (po mieczu) i 4 ze strony matki (po kądzieli). Pierwszym Wielkim Mistrzem Kapituły został król (założyciel). Po jego śmierci i kilkuletniej przerwie kapitułę przejął w 1807 monarcha Księstwa Warszawskiego, Fryderyk August I. Po odtworzeniu Królestwa Polskiego mistrzami do 1831[3] byli królowie Polski z dynastii Romanowów, będący także carami Rosji. Kompletną listę nadań przedrozbiorowych i okresu Księstwa Warszawskiego opublikował w 1925 Stanisław Łoza: Kawalerowie Orderu Świętego Stanisława 1765–1813. Warszawa 1925, zaś szkice przedstawiające zmiany jakie zachodziły w samym odznaczeniu – począwszy od czasów stanisławowskich poprzez Księstwo Warszawskie, Królestwo Polskie, okres włączenia orderu do rosyjskiego systemu odznaczeń (zob. Order św. Stanisława (Rosja)), aż po prywatny Order Świętego Stanisława – zostały zamieszczone w książce Norberta Wójtowicza: Praemiando Incitat. Order Świętego Stanisława, Warszawa 2007.

Wiki letter w.svg Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Barwy wstęgi Orderu Świętego Stanisława
1765–1795
Rzeczpospolita Obojga Narodów
POL Order Świętego Stanisława BAR.svg
1807–1815
Księstwo Warszawskie
RUS Order św. Stanisława (baretka).svg
1815–1831
Królestwo Kongresowe
RUS Order św. Stanisława (baretka).svg
1831–1917
order Imperium Rosyjskiego
RUS Order św. Stanisława (baretka).svg
1979–dziś
de facto order prywatny – nadawany przez różne organizacje[a]
POL Krzyz Kawalerski Orderu Sw Stanislawa BAR.png

Odznaczenie rosyjskie[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Order św. Stanisława (Rosja).

Odznaki organizacji i stowarzyszeń[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Pierwotnie restytuowany przez samozwańczego prezydenta Polski na uchodźstwie, Juliusza Nowinę-Sokolnickiego; od 1997 nadawany także przez "Wielką Narodową Kapitułę Orderu Świętego Stanisława w Polsce" (z ramienia Stowarzyszenia Dam i Kawalerów Orderu Świętego Stanisława w Polsce)

Przypisy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]