Order Świętego Stanisława
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: historia orderu. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
| Order Świętego Stanisława | |
 Awers orderu |
|
.PNG) Awers gwiazdy orderu (XVIII w.) |
|
 Baretka |
|
| Ustanowiono | 7 maja 1765 |
| Powyżej | Order Orła Białego |
| Poniżej | Order Virtuti Militari |
| Powiązane | Order Odrodzenia Polski |
Order Świętego Stanisława Biskupa Męczennika[1] – historyczny polski order ustanowiony 7 maja 1765 r. przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego[2]. Odznaczenie było nadawane w: Rzeczypospolitej Obojga Narodów, Księstwie Warszawskim, Królestwie Polskim. Od 1831 r. włączone zostało do znaków zaszczytnych Cesarstwa Rosyjskiego. Po 1918 r. nie restytuowane przez władze II Rzeczypospolitej. Za jego kontynuatora uważany jest Order Odrodzenia Polski.
Współcześnie na świecie istnieje kilka nawiązujących do jego nazwy i tradycji odznak organizacji społecznych i stowarzyszeń.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Order nadawany był corocznie podczas majowych uroczystości ku czci św. Stanisława 8 maja w kościele św. Krzyża w Warszawie.
Do otrzymania orderu należało m.in. udowodnić szlachectwo poprzez podanie 4 herbów ze strony ojca (po mieczu) i 4 ze strony matki (po kądzieli). Pierwszym Wielkim Mistrzem Kapituły został król (założyciel). Po jego śmierci i kilkuletniej przerwie kapitułę przejął w 1807 monarcha Księstwa Warszawskiego, Fryderyk August I. Po odtworzeniu Królestwa Polskiego mistrzami do 1831[3] byli królowie Polski z dynastii Romanowów, będący także carami Rosji. Kompletną listę nadań przedrozbiorowych i okresu Księstwa Warszawskiego opublikował w 1925 Stanisław Łoza: Kawalerowie Orderu Świętego Stanisława 1765–1813. Warszawa 1925, zaś szkice przedstawiające zmiany jakie zachodziły w samym odznaczeniu – począwszy od czasów stanisławowskich poprzez Księstwo Warszawskie, Królestwo Polskie, okres włączenia orderu do rosyjskiego systemu odznaczeń (zob. Order św. Stanisława (Rosja)), aż po prywatny Order Świętego Stanisława – zostały zamieszczone w książce Norberta Wójtowicza: Praemiando Incitat. Order Świętego Stanisława, Warszawa 2007.
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, | Barwy wstęgi Orderu Świętego Stanisława | ||||
|---|---|---|---|---|
| 1765–1795 Rzeczpospolita Obojga Narodów |
|
|||
| 1807–1815 Księstwo Warszawskie |
.svg){kind=small} |
|||
| 1815–1831 Królestwo Kongresowe |
|
|||
| 1831–1917 order Imperium Rosyjskiego |
|
|||
| 1979–dziś de facto order prywatny – nadawany przez różne organizacje[a] |
 |
|||
Odznaczenie rosyjskie [edytuj]
Odznaki organizacji i stowarzyszeń [edytuj]
Uwagi
- ↑ Pierwotnie restytuowany przez samozwańczego prezydenta Polski na uchodźstwie, Juliusza Nowinę-Sokolnickiego; od 1997 nadawany także przez "Wielką Narodową Kapitułę Orderu Świętego Stanisława w Polsce" (z ramienia Stowarzyszenia Dam i Kawalerów Orderu Świętego Stanisława w Polsce)
Przypisy
- ↑ Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006, s. 17.
- ↑ Statut Królewskiego Orderu Świętego Stanisława z dnia 7 maja 1765 roku
- ↑ Uchwała Sejmu o detronizacji Mikołaja I.
Zobacz też [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Wiesław Bończa-Tomaszewski, Kodeks orderowy, Warszawa 1939
- Stanisław Łoza, Kawalerowie Orderu Świętego Stanisława 1765–1813, Warszawa 1925
- Stefan Oberleitner, Ordery, odznaczenia i odznaki III Rzeczypospolitej Polskiej, Toruń 1998, ISBN 83-7174-086-7
- Zbigniew Puchalski, Dzieje polskich znaków zaszczytnych, Warszawa 2000, ISBN 83-7059-388-7
- Norbert Wójtowicz, Praemiando Incitat. Order Świętego Stanisława, Warszawa 2007, ISBN 978-83-925702-0-2 (fragment wprowadzenia do książki)
