Order Czarnego Orła (Prusy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy orderu pruskiego. Zobacz też: Order Czarnego Orła (Albania).
Order Czarnego Orła
Hoher Orden vom Schwarzen Adler
Awers
Awers kollany orderu
Awers
Awers gwiazdy i odznaki orderu
Baretka
Baretka
Ustanowiono 17 stycznia 1701
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Odznaka na beret Feldjäger (Bundeswehra)

Order Czarnego Orła (niem. Hoher Orden vom Schwarzen Adler, potocznie zwany: Schwarzer Adlerorden) – do 1918 najwyższe odznaczenie Królestwa Prus, obecnie – order domowy b. panującej pruskiej i cesarsko-niemieckiej dynastii Hohenzollernów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po uzyskaniu przez elektora saskiego Augusta Mocnego polskiej korony królewskiej elektor Brandenburgii Fryderyk III zapragnął także zostać królem i po długim oporze cesarza dostał zezwolenie na przyjęcie tytułu: "Króla w Prusach" (niem. König in Preussen), tj. w dawnych Prusach Książęcych), które leżały poza terenem Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Koronował się w Królewcu 18 stycznia 1701 jako Fryderyk I.

Za godło nowego królestwa wybrano zrywającego się do lotu czarnego orła pochodzącego z herbu książąt pruskich, który został nadany podczas hołdu pruskiego w 1525 przez polskiego króla Zygmunta I Starego. Król Fryderyk I ustanowił w dniu ogłoszenia królestwa także jednoklasowy Order Czarnego Orła, najwyższe i wówczas jedyne odznaczenie nowego państwa.

Order był początkowo zakonem rycerskim i mógł liczyć tylko 30 członków (oprócz pruskich królewiczów, którzy otrzymywali go w 10 roku życia). Do 1848 wszyscy kandydaci nienależący do rodów panujących Rzeszy musieli wykazać się ośmioma szlacheckimi generacjami, a order dostać mogli dopiero po 30. roku życia. Od tego roku order mogli także otrzymywać nie-szlachcice, którzy przy nadaniu Czarnego Orła uzyskiwali dziedziczne szlachectwo.

Insygnia[edytuj | edytuj kod]

Insygniami orderu są emaliowany na niebiesko krzyż maltański z czarnymi orłami między ramionami, w medalionie awersu, którego znajduje się na złotym tle spleciony monogram założyciela: "FR", oraz ośmiopromienna srebrna gwiazda z pruskim orłem na czerwonym tle, otoczonym dewizą orderu: SUUM CUIQUE (łac. Każdemu to co się należy) oraz wieńcem laurowym. Order noszony jest na pomarańczowej Wielkiej Wstędze z lewego ramienia na prawy bok. Kawalerowie Czarnego Orła nosili zawsze krzyż komandorski Orderu Czerwonego Orła jako dekorację na szyi.

W bardzo rzadkich przypadkach order był nadawany z brylantami na krzyżu i gwieździe – takie odznaczenie otrzymał jako jeden z niewielu Otto von Bismarck. Od 1701 do 1918 order otrzymało 407 osób (nie licząc pruskich książąt krwi).

Jako szczególne wyróżnienie nadawano order z kollaną. Składała się na przemian z emaliowanych na czarno orłów pruskich z wiązką błyskawic w szponach i z inicjałów założyciela "FR" otoczonych czterema koronami królewskimi.

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz też kategorię: Odznaczeni Orderem Czarnego Orła.
Information icon.svg Zobacz też kategorię: Polacy odznaczeni Orderem Czarnego Orła.

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

Współczesna niemiecka żandarmeria wojskowa (Feldjäger) przyjęła za swój emblemat wizerunek gwiazdy orderowej Orderu Czarnego Orła oraz motto Suum Cuique.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gustav Adolf Ackermann, Ordensbuch sämmtlicher in Europa blühender und erloschener Orden, Annaberg 1855