Order Czerwonego Orła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Order Czerwonego Orła
Der Rote Adlerorden
Awers
Awers Gwiazdy I klasy
Awers
Awers Gwiazdy II klasy
Baretka
Baretka Orderu cywilnego
Baretka
Baretka Orderu z Mieczami na Wojennej Wstędze
Ustanowiono 17 listopada 1705
Dewiza SINCERE ET CONSTANTER
(Szczery i Niezłomny)

Order Czerwonego Orła (niem. Der Rote Adlerorden) – cywilne i wojskowe odznaczenie niemieckie, ustanowione przez margrabiego Jerzego Wilhelma von Bayreuth w 1705. W 1792 przejęte przez Królestwo Prus, był drugim najwyższym wśród pruskich orderów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Order został ustanowiony 17 listopada 1705 przez Jerzego Wilhelma Hohenzollerna (1678–1726), księcia następcę tronu, późniejszego margrabiego Bayreuth. Początkowo nosił nazwę Ordre de la Sincerité (pol. Order Szczerości). W 1712 uzyskał status orderu domowego tej gałęzi pruskich Hohenzollernów.

Ostatni margrabia Bayreuth i Ansbach, Karol Aleksander (zm. 1806) nadał mu nowy statut i nazwę: Wysoki Książęcy Brandenburski Order Czerwonego Orła. Gdy swe księstwo przekazał 2 grudnia 1792 królowi Prus, order również przeszedł w ręce pruskie. Król Fryderyk Wilhelm II nadał mu status drugiego najwyższego orderu rycerskiego w Królestwie Prus, po Orderze Czarnego Orła.

Klasy[edytuj | edytuj kod]

Order do 1810 posiadał tylko jedną klasę, noszoną na wstędze i posiadającą ośmiopromienną gwiazdę. W 1810 roku został podzielony na trzy klasy, zaś w roku 1818 2. klasa została rozdzielona na dwa stopnie, z gwiazdą lub bez; dodano również czwartą klasę orderu. W 1861 roku z okazji koronacji Wilhelma I na króla Prus ustanowiono klasę Wielkiego Krzyża oraz kollanę (łańcuch), jako jej wyższy stopień.

Insygnia[edytuj | edytuj kod]

Oznaką większości klas orderu był krzyż kawalerski, emaliowany (z wyjątkiem 4. kl.) obustronnie na biało. W środkowym medalionie awersu znajdował się czerwony orzeł Brandenburgii z wieńcem laurowym w szponach, w rewersie monogram "FW" uwieńczony pruską koroną królewską. Wielki Krzyż orderu miał kształt krzyża maltańskiego i posiadał czerwone orły między ramionami oraz monogram "WR" (Wilhelmus Rex) w medalionie awersu, otoczony dewizą orderu "Sincere et constanter", a w medalionie rewersu datę "Den 18.Octb. 1861". Gwiazdy 1. i 2. klasy były srebrne (1. kl.: ośmiopromienna, 2. kl.: romb, i nosiły w środku koronowanego czerwonego orła z wieńcem laurowym w szponach.

Czerwony Orzeł był orderem niemieckim, który posiadał najwięcej odmian: z koroną, z mieczami między ramionami krzyża lub przy zawieszeniu, z liśćmi dębowymi, z brylantami, z datami lat wysługi (50 lub 60) itd. Od 1861 dzielił drugie miejsce w hierarchii z nowym Orderem Korony.

Noszony był na białej wstędze z pomarańczowymi bocznymi paskami. Z orderem związane były dwa srebrne medale wojskowe z 1842 i 1871, noszone na jego wstążce. Odmiana wojenna orderu zawieszana była na tzw. wstążce wojennej (kriegsband): czarnej z dwoma białymi paskami (takiej samej, jak m.in. Krzyż Żelazny).

Nie nadawany od 1918 order znalazł następcę dopiero w 2004, gdy ustanowiono Brandenburski Order Zasługi, potocznie zwany Orderem Czerwonego Orła.

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Czerwonego Orła.
 Z tym tematem związana jest kategoria: Polacy odznaczeni Orderem Czerwonego Orła.

Polacy odznaczeni Wielkim Krzyżem

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maximilian Gritzner, Handbuch der Ritter-und Verdienstorden aller Kulturstaaten der Welt, Leipzig 1893