Order Czerwonego Orła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Order Czerwonego Orła
Der Rote Adlerorden
Awers
Awers Gwiazdy I klasy
Awers
Awers Gwiazdy II klasy
Baretka
Baretka Orderu cywilnego
Baretka
Baretka Orderu z Mieczami na Wojennej Wstędze
Ustanowiono 17 listopada 1705
Dewiza SINCERE ET CONSTANTER
(Szczery i Niezłomny)

Order Czerwonego Orła (niem. Der Rote Adlerorden) – cywilne i wojskowe odznaczenie niemieckie, ustanowione przez margrabiego Jerzego Wilhelma von Bayreuth w 1705. W 1792 przejęte przez Królestwo Prus, był drugim najwyższym wśród pruskich orderów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Order został ustanowiony 17 listopada 1705 przez Jerzego Wilhelma Hohenzollerna (1678–1726), księcia następcę tronu, późniejszego margrabiego Bayreuth. Początkowo nosił nazwę Ordre de la Sincerité (pol. Order Szczerości). W 1712 uzyskał status orderu domowego tej gałęzi pruskich Hohenzollernów.

Ostatni margrabia Bayreuth i Ansbach, Karol Aleksander (zm. 1806) nadał mu nowy statut i nazwę: Wysoki Książęcy Brandenburski Order Czerwonego Orła. Gdy swe księstwo przekazał 2 grudnia 1792 królowi Prus, order również przeszedł w ręce pruskie. Król Fryderyk Wilhelm II nadał mu status drugiego najwyższego orderu rycerskiego w Królestwie Prus, po Orderze Czarnego Orła.

Insygnia[edytuj | edytuj kod]

Order początkowo do 1810 posiadał tylko jedną klasę, Wielki Krzyż, noszony na wstędze i posiadający ośmiopromienną gwiazdę. W tym roku wprowadzono cztery klasy, przy czym 2.klasa otrzymała gwiazdę w kształcie rombu. W 1861 z okazji koronacji Wilhelma I na króla Prus ustanowiono także Wielki Krzyż noszony na kollanie (łańcuchu). Krzyż orderu był typu Krzyż św. Jerzego, emaliowany na biało. W środkowym medalionie awersu znajdował się czerwony orzeł Brandenburgii z wieńcem laurowym w szponach, w rewersie monogram "FW" uwieńczony pruską koroną królewską. Wielki Krzyż Orderu z 1861 posiadał czerwone orły między swymi ramionami i monogram "WR" (Wilhelmus Rex) w medalionie awersu, otoczony dewizą orderu "Sincere et constanter", a w medalionie rewersu datę "Den 18.Octb. 1861". Gwiazdy I i II klasy były srebrne (I kl.: ośmiopromienna, II kl.: romb i nosiły w środku ukoronowanego czerwonego orła z wieńcem laurowym w szponach.

Czerwony Orzeł był tym orderem niemieckim, który posiadał najwięcej odmian: z koroną, z mieczami między ramionami krzyża lub przy zawieszeniu, z liśćmi dębowymi, z brylantami, z datami lat wysługi (50 lub 60) itd. Od 1861 dzielił drugie miejsce w hierarchii z nowym Orderem Korony.

Noszony był na białej wstędze z pomarańczowymi bocznymi paskami. Z orderem związane były dwa srebrne medale wojskowe z 1842 i 1871, noszone na jego wstążce. Odmiana wojenna orderu zawieszana była na tzw. wstążce wojennej (kriegsband): czarnej z dwoma białymi paskami (takiej samej, jak m. in. Krzyż Żelazny).

Nie nadawany od 1918 order znalazł następcę dopiero w 2004, gdy ustanowiono Brandenburski Order Zasługi, potocznie zwany Orderem Czerwonego Orła.

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Czerwonego Orła.
Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Polacy odznaczeni Orderem Czerwonego Orła.

Polacy odznaczeni Wielkim Krzyżem

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maximilian Gritzner, Handbuch der Ritter-und Verdienstorden aller Kulturstaaten der Welt, Leipzig 1893