Order Dannebroga

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Order Dannebroga
Dannebrogordenen
Awers
Awers orderu z czasów Fryderyka IX
Awers
Awers gwiazdy orderowej
Baretka
Baretka ogólna
Ustanowiono 12 października 1671
Kruszec złoto (order)
srebro (gwiazda)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Zamek Frederiksborg w Hillerød, gdzie mieści się kaplica orderu

Order Dannebroga (duń. Dannebrogordenen) – jeden z najstarszych orderów świata, drugie w precedencji odznaczenie Królestwa Danii (po Orderze Słonia), nadawane za zasługi cywilne i wojskowe.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Order został ustanowiony 12 października 1671 przez króla Chrystiana V w formie zakonu rycerskiego. Nosi nazwę duńskiej flagi narodowej – Dannebroga – (białego krzyża skandynawskiego w czerwonym polu) i przy założeniu jego powoływano się na bitwę pod Revalem (obecnie: Tallinn) w 1219, gdzie walczącym z pogańskimi Estami oddziałom króla duńskiego Waldemara II Zwycięskiego ukazała się na niebie czerwona flaga z białym krzyżem i dodała im sił do zwycięstwa, po czym Waldemar ogłosił ją narodową flagą Danii i stworzył podobno zakon rycerski dla 35 członków noszący jej nazwę. W 1693 Dannebrog, nadal zakon rycerski i odznaczenie jednoklasowe, otrzymał nowe statuty (dopuszczono ilość 50 rycerzy), a 28 czerwca 1808 król Fryderyk VI przekształcił go w odznaczenie za zasługi, wprowadzając cztery klasy: Wielkich Komandorów, Kawalerów Wielkiego Krzyża, Komandorów i Kawalerów, oraz związane z orderem „Honorowe Odznaczenie Człowiek Dannebroga” (Dannebrogsmændenes Hæderstegn), przeznaczone wówczas dla osób pochodzenia nieszlacheckiego. W 1842 wyodrębniono klasę Wielkich Komandorów, rezerwując ją jedynie dla głów koronowanych. Nowe statuty z lat 1951–1952 umożliwiły nadawanie Dannebroga kobietom i wprowadziły istniejący do dziś nowy podział na klasy:

  • Wielki Komandor (Storkommendør) – najwyżej siedem osób z rodzin panujących, spokrewnionych z dynastią duńską
  • Kawaler Wielkiego Krzyża (Storkorsridder)
  • Komandor I stopnia (Kommendør 1. grad)
  • Komandor (Kommendør)
  • Kawaler I stopnia (Ridder 1. grad)
  • Kawaler (Ridder)

dodatkowo:

  • Honorowe Odznaczenie Człowiek Dannebroga (Dannebrogsmændenes Hæderstegn), zwana „Srebrnym Krzyżem” (Sølvkors)[1][2]

Herby Wielkich Komandorów i Kawalerów Wielkiego Krzyża są umieszczane w kaplicy orderu na zamku Frederiksborg w Hillerød. Wielkim Mistrzem społeczności orderu jest aktualnie panujący monarcha duński. Świętami Dannebroga są 28 stycznia, urodziny Fryderyka VI, i 15 kwietnia, urodziny Chrystiana V.

Insygnia[edytuj | edytuj kod]

Insygnia orderu Dannebroga to oznaka, gwiazda Wielkich Komandorów, Kawalerów Wielkiego Krzyża i krzyż Komandorów I.stopnia oraz łańcuch (kollana) Wielkich Komandorów i specjalna oznaka "Ludzi Dannebroga". Oznaka orderu to krzyż łaciński z rozszerzonymi zakończeniami ramion, emaliowany na biało z czerwoną bordiurą i ze złotymi koronami między ramionami, z ukoronowanym monogramem "C 5" pośrodku, z napisem "Gud og Kongen" (Bóg i Król) na awersie, z monogramami "V 2" i "F 6" oraz z datami "1219", "1671" i "1808" na rewersie. Nad górnym ramieniem krzyża umieszczony jest monogram aktualnie panującego monarchy. Zawieszką jest złota korona królewska. Oznaka Wielkich Komandorów jest nieemaliowana i pokryta brylantami. Order Dannebroga noszony jest na białej wstędze z obustronnymi czerwonymi bordiurami. Odznaka „Honorowego Odznaczenia Człowiek Dannebroga” jest nieemaliowana, srebrna, i może być nadawana tylko poddanym duńskim, którzy już są kawalerami Dannebroga.

Gwiazda pierwszych dwóch najwyższych klas jest srebrna, ośmiopromienna z nałożoną na nią oznaką orderu. Krzyż na pierś komandorów I. klasy jest zamiast emalii pokryty cyzelowanym srebrem i ma w medalionie środkowym monogram Waldemara II oraz napis "Gud og Kongen". Kollana składa się z trojakich członów: oznak orderu (bez napisów) i złotych ukoronowanych monogramów Waldemara II i Chrystiana V.

Po śmierci odznaczonego insygnia orderu muszą zostać zwrócone do nadawcy[2].

Baretki Orderu Dannebroga
DNK Order of Danebrog Grand Cross BAR.png
Wielki Komandor
DNK Order of Danebrog Grand Cross BAR.png
Krzyż
Wielki
DNK Order of Danebrog Commander 1st Degree BAR.png
Komandor
I stopnia
DNK Order of Danebrog Commander BAR.png
Komandor
DNK Order of Danebrog Knight 1st Degree BAR.png
Kawaler
I stopnia
DNK Order of Danebrog Knight BAR.png
Kawaler
DNK Order of Danebrog Knight BAR.png
Honorowe Odznaczenie
Information icon.svg Zobacz też kategorię: Odznaczeni Orderem Dannebroga.

Przypisy

  1. Królewskie Ordery Rycerskie (duń.). kongehuset.dk. [dostęp 2014-07-16].
  2. 2,0 2,1 Order Dannebroga (duń.). omsd.dk. [dostęp 2014-07-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gustav Adolph Ackermann, Ordensbuch sämmtlicher in Europa blühender und erloschenen Orden und Ehrenzeichen, Annaberg 1855
  • Paul Hieronymussen, Orders and Decorations of Britain and Europe in Colour, London 1978