Order Dannebroga

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Order Dannebroga
Dannebrogordenen
Awers
Awers orderu z czasów Fryderyka IX
Awers
Awers gwiazdy orderowej
Baretka
Baretka ogólna
Ustanowiono 12 października 1671
Kruszec złoto (order)
srebro (gwiazda)
Wydano ponad 40 tys.
Powyżej Order Słonia
Równorzędne brak
Poniżej Medal Zasługi
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Zamek Frederiksborg w Hillerød, gdzie mieści się kaplica orderu

Order Dannebroga (duń. Dannebrogordenen) – jeden z najstarszych orderów świata, drugie w precedencji odznaczenie Królestwa Danii (po Orderze Słonia), nadawane za zasługi cywilne i wojskowe.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Order został ustanowiony 12 października 1671 przez króla Chrystiana V w formie zakonu rycerskiego. Nosi nazwę duńskiej flagi narodowej – Dannebroga – (białego krzyża skandynawskiego w czerwonym polu) i przy założeniu jego powoływano się na bitwę pod Revalem (obecnie: Tallinn) w 1219, gdzie walczącym z pogańskimi Estami oddziałom króla duńskiego Waldemara II Zwycięskiego ukazała się na niebie czerwona flaga z białym krzyżem i dodała im sił do zwycięstwa, po czym Waldemar ogłosił ją narodową flagą Danii i stworzył podobno zakon rycerski dla 35 członków noszący jej nazwę. W 1693 Dannebrog, nadal zakon rycerski i odznaczenie jednoklasowe, otrzymał nowe statuty (dopuszczono ilość 50 rycerzy), a 28 czerwca 1808 król Fryderyk VI przekształcił go w odznaczenie za zasługi, wprowadzając cztery klasy: Wielkich Komandorów, Kawalerów Wielkiego Krzyża, Komandorów i Kawalerów, oraz związane z orderem „Honorowe Odznaczenie Człowiek Dannebroga” (Dannebrogsmændenes Hæderstegn), przeznaczone wówczas dla osób pochodzenia nieszlacheckiego. W 1842 wyodrębniono klasę Wielkich Komandorów, rezerwując ją jedynie dla głów koronowanych. Nowe statuty z lat 1951–1952 umożliwiły nadawanie Dannebroga kobietom i wprowadziły istniejący do dziś nowy podział na klasy:

  • Wielki Komandor (Storkommendør) – najwyżej siedem osób z rodzin panujących, spokrewnionych z dynastią duńską
  • Kawaler Wielkiego Krzyża (Storkorsridder)
  • Komandor I stopnia (Kommendør 1. grad)
  • Komandor (Kommendør)
  • Kawaler I stopnia (Ridder 1. grad)
  • Kawaler (Ridder)

dodatkowo:

  • Honorowe Odznaczenie Człowiek Dannebroga (Dannebrogsmændenes Hæderstegn), zwana „Srebrnym Krzyżem” (Sølvkors)[1][2]

Herby Wielkich Komandorów i Kawalerów Wielkiego Krzyża są umieszczane w kaplicy orderu na zamku Frederiksborg w Hillerød. Wielkim Mistrzem społeczności orderu jest aktualnie panujący monarcha duński. Świętami Dannebroga są 28 stycznia, urodziny Fryderyka VI, i 15 kwietnia, urodziny Chrystiana V.

Spis odznaczonych obejmuje dziś około 40 tysięcy osób, lecz dotyczy to tylko nagrodzonych po 1884, gdyż archiwum orderu uległo zniszczeniu podczas pożaru zamku Christiansborg[1].

Insygnia[edytuj | edytuj kod]

Insygnia orderu Dannebroga to oznaka, gwiazda Wielkich Komandorów, Kawalerów Wielkiego Krzyża i krzyż Komandorów I.stopnia oraz łańcuch (kollana) Wielkich Komandorów i specjalna oznaka "Ludzi Dannebroga". Oznaka orderu to krzyż łaciński z rozszerzonymi zakończeniami ramion, emaliowany na biało z czerwoną bordiurą i ze złotymi koronami między ramionami, z ukoronowanym monogramem "C 5" pośrodku, z napisem "Gud og Kongen" (Bóg i Król) na awersie, z monogramami "V 2" i "F 6" oraz z datami "1219", "1671" i "1808" na rewersie. Nad górnym ramieniem krzyża umieszczony jest monogram aktualnie panującego monarchy. Zawieszką jest złota korona królewska. Oznaka Wielkich Komandorów jest nieemaliowana i pokryta brylantami. Order Dannebroga noszony jest na białej wstędze z obustronnymi czerwonymi bordiurami. Odznaka „Honorowego Odznaczenia Człowiek Dannebroga” jest nieemaliowana, srebrna, i może być nadawana tylko poddanym duńskim, którzy już są kawalerami Dannebroga.

Gwiazda pierwszych dwóch najwyższych klas jest srebrna, ośmiopromienna z nałożoną na nią oznaką orderu. Krzyż na pierś komandorów I. klasy jest zamiast emalii pokryty cyzelowanym srebrem i ma w medalionie środkowym monogram Waldemara II oraz napis "Gud og Kongen". Kollana składa się z trojakich członów: oznak orderu (bez napisów) i złotych ukoronowanych monogramów Waldemara II i Chrystiana V.

Po śmierci odznaczonego insygnia orderu muszą zostać zwrócone do nadawcy[2].

Baretki Orderu Dannebroga
DNK Order of Danebrog Grand Cross BAR.png
Wielki Komandor
DNK Order of Danebrog Grand Cross BAR.png
Krzyż
Wielki
DNK Order of Danebrog Commander 1st Degree BAR.png
Komandor
I stopnia
DNK Order of Danebrog Commander BAR.png
Komandor
DNK Order of Danebrog Knight 1st Degree BAR.png
Kawaler
I stopnia
DNK Order of Danebrog Knight BAR.png
Kawaler
DNK Order of Danebrog Knight BAR.png
Honorowe Odznaczenie
Information icon.svg Zobacz też kategorię: Odznaczeni Orderem Dannebroga.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Królewskie Ordery Rycerskie (duń.). kongehuset.dk. [dostęp 2014-07-16].
  2. 2,0 2,1 Order Dannebroga (duń.). omsd.dk. [dostęp 2014-07-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gustav Adolph Ackermann, Ordensbuch sämmtlicher in Europa blühender und erloschenen Orden und Ehrenzeichen, Annaberg 1855
  • Paul Hieronymussen, Orders and Decorations of Britain and Europe in Colour, London 1978