Order Lenina
| Order Lenina Орден Ленина |
|
 Awers |
|
 Baretka |
|
| Ustanowiono | 6 kwietnia 1930 |
| Wydano | 460 000 |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Order Lenina (ros. Орден Ленина) – najwyższe odznaczenie państwowe (order) ZSRR.
Został ustanowiony postanowieniem Prezydium Centralnego Komitetu Wykonawczego (CIK) ZSRR z 6 kwietnia 1930. Statut Orderu redagowano i zmieniano kilkakrotnie. Order był jednostopniowy (wyższym odznaczeniem radzieckim był Order Zwycięstwa, lecz był nadawany jedynie za II wojnę światową).
Zasady nadawania [edytuj]
Order Lenina mógł być nadawany osobom, kolektywom, instytucjom, organizacjom społecznym, stowarzyszeniom, jednostkom wojskowym, okrętom wojennym, republikom związkowym i autonomicznym ZSRR, jednostkom podziału terytorialnego (krajom, obwodom, okręgom, rejonom), miastom i innym miejscowościom. Osoby były nagradzane Orderem za szczególnie wybitne zasługi w obronie socjalistycznej ojczyzny, wzmocnieniu obronności ZSRR, rozwijaniu przyjaźni i współpracy między narodami, wzmacnianiu pokoju, ofiarną pracę i inne szczególnie wybitne zasługi dla państwa.
Order Lenina otrzymywały także osoby uhonorowane tytułem Bohater Związku Radzieckiego lub Bohater Pracy Socjalistycznej.
W projektowaniu odznaki uczestniczyli malarz Iwan Dubasow i rzeźbiarz Iwan Szadr (Dubasow sam został później nagrodzony Orderem).
Do 1953 roku order wykonywano ze złota, a popiersie Lenina z platyny.
Odznaczeni [edytuj]
Pierwszym Orderem Lenina została udekorowana gazeta "Komsomolskaja prawda" 23 maja 1930 za organizację socjalistycznego współzawodnictwa kolektywów młodzieżowych podczas pierwszego planu pięcioletniego i w pięciolecie powstania gazety.
Niektóre osoby były nagradzane Orderem Lenina więcej niż jeden raz. Dwunastokrotnie Orderem Lenina został odznaczony długoletni minister handlu zagranicznego ZSRR Nikołaj Patoliczew, jedenastokrotnie – minister obrony ZSRR Marszałek ZSRR Dmitrij Ustinow, dziesięciokrotnie – konstruktor samolotów, generał-pułkownik lotnictwa Aleksandr Jakowlew, dziewięcioma Orderami byli nagrodzeni: gen. płk Piotr Diemientjew, generał-pułkownik Wasilij Riabikow i badacz polarny Iwan Papanin; ośmioma – generał armii Paweł Batow, Marszałek ZSRR Aleksander Wasilewski i Marszałek ZSRR Wasilij Sokołowski; siedmioma – Marszałek ZSRR Iwan Bagramian, Marszałek ZSRR Siemion Budionny, admirał Siergiej Gorszkow; sześcioma – Marszałek ZSRR Gieorgij Żukow, Wasilij Zajcew, fizyk Piotr Kapica.
Orderem Lenina byli też odznaczeni m.in. światowi przywódcy komunistyczni: Georgi Dymitrow, Dolores Ibarruri, Hồ Chí Minh, Fidel Castro.
W 1968 Orderem Lenina odznaczono dużą grupę generałów ludowego Wojska Polskiego. Order otrzymali m.in. generałowie: Wojciech Jaruzelski, Grzegorz Korczyński, Tadeusz Tuczapski oraz Adam Czaplewski. Wśród nagrodzonych były także osoby cywilne m.in. Zofia Dzierżyńska – żona Feliksa Dzierżyńskiego, a także polski aktor, wielokrotnie wcielający się w rolę Lenina w teatrze i na ekranie, Ignacy Machowski .
Jako pierwsi cudzoziemcy zostali odznaczeni 10 września 1934 dwaj amerykańscy lotnicy (mechanicy samolotowi), biorący udział w ratowaniu statku "Czeluskin".
Łącznie do momentu rozpadu ZSRR nadano ponad 460 tys. Orderów Lenina.
Linki zewnętrzne [edytuj]
Орден Ленина – История учреждения, эволюция и разновидности (ros.)
