Order Lenina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Order Lenina
Орден Ленина
Awers
Awers
Baretka
Baretka
Ustanowiono 6 kwietnia 1930
Wydano 460 000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Order Lenina (ros. Орден Ленина) – najwyższe odznaczenie państwowe (order) ZSRR.

Został ustanowiony postanowieniem Prezydium Centralnego Komitetu Wykonawczego (CIK) ZSRR z 6 kwietnia 1930. Statut Orderu redagowano i zmieniano kilkakrotnie. Order był jednostopniowy (wyższym odznaczeniem radzieckim był Order Zwycięstwa, lecz był nadawany jedynie za II wojnę światową).

Zasady nadawania[edytuj | edytuj kod]

Order Lenina mógł być nadawany osobom, kolektywom, instytucjom, organizacjom społecznym, stowarzyszeniom, jednostkom wojskowym, okrętom wojennym, republikom związkowym i autonomicznym ZSRR, jednostkom podziału terytorialnego (krajom, obwodom, okręgom, rejonom), miastom i innym miejscowościom. Osoby były nagradzane Orderem za szczególnie wybitne zasługi w obronie socjalistycznej ojczyzny, wzmocnieniu obronności ZSRR, rozwijaniu przyjaźni i współpracy między narodami, wzmacnianiu pokoju, ofiarną pracę i inne szczególnie wybitne zasługi dla państwa.

Order Lenina otrzymywały także osoby uhonorowane tytułem Bohater Związku Radzieckiego lub Bohater Pracy Socjalistycznej.

W projektowaniu odznaki uczestniczyli malarz Iwan Dubasow i rzeźbiarz Iwan Szadr (Dubasow sam został później nagrodzony Orderem).

Do 1953 roku order wykonywano ze złota, a popiersie Lenina z platyny.

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Lenina.
Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Polacy odznaczeni Orderem Lenina.

Pierwszym Orderem Lenina została udekorowana gazeta „Komsomolskaja prawda” 23 maja 1930 za organizację socjalistycznego współzawodnictwa kolektywów młodzieżowych podczas pierwszego planu pięcioletniego i w pięciolecie powstania gazety.

Niektóre osoby były nagradzane Orderem Lenina więcej niż jeden raz. Dwunastokrotnie Orderem Lenina został odznaczony długoletni minister handlu zagranicznego ZSRR Nikołaj Patoliczew, jedenastokrotnie – minister obrony ZSRR Marszałek ZSRR Dmitrij Ustinow, dziesięciokrotnie – konstruktor samolotów, generał-pułkownik lotnictwa Aleksandr Jakowlew, dziewięcioma Orderami byli nagrodzeni: gen. płk Piotr Diemientjew, generał-pułkownik Wasilij Riabikow i badacz polarny Iwan Papanin; ośmioma – generał armii Paweł Batow, Marszałek ZSRR Aleksander Wasilewski i Marszałek ZSRR Wasilij Sokołowski; siedmioma – Marszałek ZSRR Iwan Bagramian, Marszałek ZSRR Siemion Budionny, admirał Siergiej Gorszkow; sześcioma – Marszałek ZSRR Gieorgij Żukow, Wasilij Zajcew, fizyk Piotr Kapica.

Orderem Lenina byli też odznaczeni m.in. światowi przywódcy komunistyczni: Georgi Dymitrow, Dolores Ibarruri, Hồ Chí Minh, Fidel Castro.

W 1968 Orderem Lenina odznaczono dużą grupę generałów ludowego Wojska Polskiego. Order otrzymali m.in. generałowie: Wojciech Jaruzelski, Grzegorz Korczyński, Tadeusz Tuczapski oraz Adam Czaplewski. Wśród nagrodzonych były także osoby cywilne m.in. Zofia Dzierżyńska – żona Feliksa Dzierżyńskiego, a także polski aktor, wielokrotnie wcielający się w rolę Lenina w teatrze i na ekranie, Ignacy Machowski.

Jako pierwsi cudzoziemcy zostali odznaczeni 10 września 1934 dwaj amerykańscy lotnicy (mechanicy samolotowi), biorący udział w ratowaniu statku „Czeluskin”.

Łącznie do momentu rozpadu ZSRR nadano ponad 460 tys. Orderów Lenina.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]