Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Order Zasługi
Rzeczypospolitej Polskiej
Awers
Awers Orderu I Klasy
Awers
Awers Gwiazdy Orderowej
Baretka
Baretka Orderu I Klasy
Baretka
Baretka Orderu V Klasy
Ustanowiono 16 października 1992
Wielkość 68 x 68 mm (order I klasy)
60 x 60 mm (order II–III kl.)
48 x 48 mm (order IV–V kl.)
80 x 80 mm (gwiazda)
Powyżej Order Krzyża Niepodległości
Poniżej Krzyż Walecznych
Powiązane Order Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej – cywilne odznaczenie państwowe Rzeczypospolitej Polskiej. Order jest nadawany cudzoziemcom i zamieszkałym za granicą obywatelom polskim, którzy swoją działalnością wnieśli wybitny wkład we współpracę międzynarodową oraz współpracę łączącą Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami i narodami.

Spis treści

Historia [edytuj]

Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej zastąpił Order Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ustanowiony w 1974. Już w rozporządzeniu Prezydenta RP z 16 kwietnia 1991, mimo braku formalnej zmiany ustawy o ustanowieniu Orderu Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ani nazwy Orderu, określono go jako Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej i zmieniono opis jego odznaki na odpowiadający późniejszemu Orderowi Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej[1][a].

Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej został formalnie ustanowiony pod tą nazwą ustawą z dnia z dnia 16 października 1992 o orderach i odznaczeniach.

Order dzieli się na pięć klas:

  • klasa I – Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
  • klasa II – Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
  • klasa III – Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
  • klasa IV – Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
  • klasa V – Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

Nadawanie [edytuj]

Legitymacja Orderu Zasługi RP

Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej jest nadawany cudzoziemcom i zamieszkałym za granicą obywatelom polskim (Polonii), którzy swoją działalnością wnieśli wybitny wkład we współpracę międzynarodową oraz współpracę łączącą Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami i narodami.

Order nadaje Prezydent RP, z własnej inicjatywy lub na wniosek Prezesa Rady Ministrów, wniosek przedstawia Minister Spraw Zagranicznych.

Opis odznaki Orderu [edytuj]

Odznaka Orderu powtarza z modyfikacjami odznakę Orderu Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Odznaką Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej jest krzyż gwiaździsty pięcioramienny. Ramiona krzyża pokryte są na awersie w środku czerwoną, a po bokach białą emalią w obramowaniu. Między ramionami krzyża jest pięć pęków promieni. W środku krzyża znajduje się srebrzony orzeł w koronie według wzoru dla godła Polski. Krzyż zwieńczony jest tarczą z monogramem: RP na tle poziomych promieni. Na rewersie ramiona krzyża są fakturowane. W klasach I–IV promienie, zwieńczenia i obramowania są złocone, a w klasie V srebrzone. Średnica krzyża gwiaździstego wynosi: w klasie I – 68 mm, w klasach II i III – 60 mm i w klasach IV i V – 48 mm.

Odznaką Orderu I i II klasy jest ponadto gwiazda orderowa o średnicy 80 mm składająca się z dziesięciu pęków promieni, z czego pięć pęków złoconych umieszczonych jest na tle pięciu pęków srebrzonych. W środku na okrągłej, czerwono emaliowanej tarczy w złoconym obramowaniu umieszczony jest srebrzony orzeł według wzoru dla godła Polski. Zamiast odznaki na wielkiej wstędze lub wstędze można nosić samą gwiazdę orderową.

Sposób noszenia [edytuj]

Sposób noszenia Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej:

  • I klasa: krzyż zawieszony jest na wielkiej wstędze szerokości 100 mm, koloru ciemnego kobaltu, założonej przez prawe ramię do lewego boku, a gwiazdę orderową nosi się pośrodku lewej strony piersi, poniżej innych orderów i odznaczeń.
  • II klasy: krzyż zawieszony jest na wstędze szerokości 45 mm, koloru ciemnego kobaltu, założonej na szyi, a gwiazdę orderową nosi się pośrodku prawej strony piersi.
  • III klasy: krzyż zawieszony jest na wstędze szerokości 45 mm, koloru ciemnego kobaltu, założonej na szyi.
  • IV i V klasy: odznakę noszono na wstążce szerokości 36 mm, koloru ciemnego kobaltu, po lewej stronie piersi. Na wstążce Orderu IV klasy upięta jest z tej wstążki rozetka o średnicy 30 mm.
Baretki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej
POL Order Zaslugi RP kl1 BAR.png
Krzyż Wielki
POL Order Zaslugi RP kl2 BAR.png
Krzyż Komandorski
z Gwiazdą
POL Order Zaslugi RP kl3 BAR.png
Krzyż Komandorski
POL Order Zaslugi RP kl4 BAR.png
Krzyż Oficerski
POL Order Zaslugi RP kl5 BAR.png
Krzyż Kawalerski

Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej w kolejności starszeństwa polskich odznaczeń następuje po Orderze Krzyża Niepodległości.

Statystyki [edytuj]

W latach 1992-2009 przyznano 5779 Orderów Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej[2].

Bronisław Komorowski (od 2010) [edytuj]

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (do końca kwietnia 2013 r.)[3]:

Rok 2013 I klasa
Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RP
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RP
Razem
styczeń 1 - 2 6 20 29
luty 1 - - 9 7 17
marzec - - 1 1 16 18
kwiecień 1 1 7 4 9 22
maj
czerwiec
lipiec
sierpień
wrzesień
październik
listopad
grudzień
Razem 3 1 10 20 52 86

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (rok 2012)

Rok 2012 I klasa
Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RP
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RP
Razem
styczeń - 1 3 8 15 27
luty - - 6 9 30 45
marzec 1 1 4 5 10 21
kwiecień - 4 12 17 11 44
maj - 4 19 19 38 80
czerwiec - 1 4 5 9 19
lipiec - - 2 2 11 15
sierpień - 1 1 7 7 16
wrzesień - 1 4 9 20 34
październik 2 1 8 12 11 34
listopad 1 2 10 7 16 36
grudzień 1 - 1 4 13 19
Razem 5 16 74 104 191 390

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (rok 2011)

Rok 2011 I klasa
Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RP
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RP
Razem
styczeń - 2 6 8 17 33
luty 1 - 1 4 3 9
marzec - - 1 7 11 19
kwiecień 3 4 14 14 13 48
maj - 1 1 - 12 14
czerwiec - 1 8 7 20 36
lipiec 1 - - 5 10 16
sierpień - 2 4 4 3 13
wrzesień - 2 9 10 14 35
październik - - 1 4 4 9
listopad - 1 3 2 5 11
grudzień - - 3 10 22 35
Razem 5 13 51 75 134 278

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (sierpień - grudzień 2010 r.)

Rok 2010 I klasa
Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RP
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RP
Razem
sierpień - 1 5 3 9 18
wrzesień - 1 - 2 5 8
październik - 3 8 15 25 51
listopad 1 1 2 2 1 7
grudzień - 1 2 7 7 17
Razem 1 7 17 29 47 101

Marszałek Bronisław Komorowski w czasie, gdy pełnił obowiązki Prezydenta (kwiecień-lipiec 2010)[4]:

Rok 2010 I klasa
Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RP
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RP
Razem
kwiecień - - - - - 0
maj - - - - 2 2
czerwiec - 1 1 - 1 3
lipiec - - - 3 5 8
Razem - 1 1 3 8 13

Lech Kaczyński (2006-2010) [edytuj]

Prezydentura Lecha Kaczyńskiego[5]:

Rok I klasa
Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RP
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RP
Razem
2006 3 4 18 38 69 132
2007 4 12 45 50 111 222
2008 10 15 41 65 142 273
2009 7 35 87 119 170 418
2010 4 8 13 10 17 52
Razem 28 74 204 282 509 1097

Odznaczeni [edytuj]

Układ chronologiczny według kolejności nadania Orderu – układ alfabetyczny zob. Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi RP (lista pełna) [edytuj]

Przez Lecha Wałęsę (1990–1995)[6] [edytuj]

Rok 1991

Rok 1993

Rok 1994

Rok 1995

Przez Aleksandra Kwaśniewskiego - I kadencja (1995–2000)[6] [edytuj]

Rok 1996

Rok 1997

Rok 1998

Rok 1999

Rok 2000

Przez Aleksandra Kwaśniewskiego - II kadencja (2000–2005)[6] [edytuj]

Rok 2001

Rok 2002

Rok 2003

Rok 2004

Rok 2005

Przez Lecha Kaczyńskiego (2005–2010)[83] [edytuj]

Rok 2006

Rok 2007

Rok 2008

Rok 2009

Rok 2010

Przez Bronisława Komorowskiego (od 2010)[109] [edytuj]

Rok 2010

Rok 2011

Rok 2012

Rok 2013

Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi RP (lista niepełna) [edytuj]

Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi RP (lista niepełna) [edytuj]

Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi RP (lista niepełna) [edytuj]

Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP (lista niepełna) [edytuj]

w układzie chronologicznym:

Zobacz też [edytuj]

Uwagi

  1. W okresie obowiązywania prezydenckiego rozporządzenia z dnia 16 kwietnia 1991, nazewnictwo poszczególnych klas orderu było następujące:
    • klasa I – Wielka Wstęga Orderu Zasługi RP,
    • klasa II – Komandoria z Gwiazdą Orderu Zasługi RP,
    • klasa III – Komandoria Orderu Zasługi RP,
    • klasa IV – Złota Odznaka Orderu Zasługi RP,
    • klasa V – Srebrna Odznaka Orderu Zasługi RP.

Przypisy

  1. Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 16 kwietnia 1991 r. w sprawie opisu odznak niektórych orderów (Dz. U. z 1991 r. Nr 43, poz. 190)
  2. Juliusz Ćwieluch: Medalomania. Raport: Medale i ordery. Kto daje, komu i za co. polityka.pl, 20 listopada 2010. [dostęp 4 maja 2012].
  3. Kancelaria Prezydenta RP: Statystyki odznaczeń. [dostęp 23/08/2012].
  4. Kancelaria Prezydenta RP: Statystyka odznaczeń nadanych przez Marszałka Sejmu. [dostęp 16/03/2013].
  5. Kancelaria Prezydenta RP: Archiwalne statystyki odznaczeń. [dostęp 23/08/2012].
  6. 6,0 6,1 6,2 Kancelaria Prezydenta RP: Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (1991-2005 - wykaz osób odznaczonych). [dostęp 2012-08-23].
  7. M.P. z 1993 r. Nr 27, poz. 287
  8. M.P. z 1993 r. Nr 29, poz. 309
  9. M.P. z 1993 r. Nr 37, poz. 381
  10. M.P. z 1993 r. Nr 37, poz. 381
  11. M.P. z 1993 r. Nr 39, poz. 400
  12. M.P. z 1994  r. Nr 11 , poz. 88
  13. M.P. z 1994 r. Nr 19, poz. 143
  14. M.P. z 1994 r. Nr 48, poz. 388
  15. M.P. z 1994 r. Nr 49, poz. 400
  16. M.P. z 1995 r. Nr 7, poz. 103
  17. M.P. z 1995 r. Nr 22, poz. 258
  18. M.P. z 1995 r. Nr 22, poz. 260
  19. M.P. z 1995 r. Nr 22, poz. 261
  20. M.P. z 1995 r. Nr 22, poz. 259
  21. M.P. z 1995 r. Nr 58, poz. 638
  22. M.P. z 1997 r. Nr 14, poz. 139
  23. M.P. z 1997 r. Nr 25, poz. 240
  24. M.P. z 1997 r. Nr 36, poz. 344
  25. M.P. z 1997 r. Nr 38, poz. 376
  26. M.P. z 1997 r. Nr 38, poz. 376
  27. M.P. z 1997 r. Nr 38, poz. 376
  28. M.P. z 1997 r. Nr 62, poz. 598
  29. M.P. z 1997 r. Nr 83, poz. 814
  30. M.P. z 1997 r. Nr 83, poz. 816
  31. M.P. z 1997 r. Nr 83, poz. 816
  32. M.P. z 1998 r. Nr 8, poz. 163
  33. M.P. z 1998 r. Nr 29, poz. 530
  34. M.P. z 1998 r. Nr 39, poz. 543
  35. M.P. z 1999 r. Nr 6, poz. 67
  36. M.P. z 1999 r. Nr 22, poz. 314
  37. M.P. z 1999 r. Nr 22, poz. 314
  38. M.P. z 2000 r. Nr 7, poz. 168
  39. M.P. z 2000 r. Nr 14, poz. 300
  40. M.P. z 2000 r. Nr 23, poz. 477
  41. M.P. z 2000 r. Nr 23, poz. 477
  42. M.P. z 2000 r. Nr 23, poz. 477
  43. M.P. z 2000 r. Nr 23, poz. 477
  44. M.P. z 2000 r. Nr 28, poz. 565
  45. M.P. z 2001 r. Nr 21, poz. 348
  46. M.P. z 2001 r. Nr 25, poz. 423
  47. M.P. z 2002 r. Nr 18, poz. 320
  48. M.P. z 2002 r. Nr 18, poz. 320
  49. M.P. z 2002 r. Nr 18, poz. 320
  50. M.P. z 2002 r. Nr 19, poz. 332
  51. M.P. z 2002 r. Nr 20, poz. 350
  52. M.P. z 2002 r. Nr 20, poz. 354
  53. M.P. z 2002 r. Nr 25, poz. 416
  54. M.P. z 2002 r. Nr 25, poz. 416
  55. M.P. z 2002 r. Nr 25, poz. 416
  56. M.P. z 2003 r. Nr 6, poz. 89
  57. M.P. z 2003 r. Nr 52, poz. 830
  58. M.P. z 2004 r. Nr 2, poz. 34
  59. M.P. z 2002 r. Nr 2, poz. 34
  60. M.P. z 2004 r. Nr 2, poz. 45
  61. M.P. z 2004 r. Nr 2, poz. 45
  62. M.P. z 2004 r. Nr 5, poz. 95
  63. M.P. z 2004 r. Nr 11, poz. 172
  64. M.P. z 2004 r. Nr 26, poz. 441
  65. M.P. z 2004 r. Nr 31, poz. 543
  66. M.P. z 2004 r. Nr 40, poz. 701
  67. M.P. z 2004 r. Nr 42, poz. 726
  68. M.P. z 2004 r. Nr 56, poz. 936
  69. M.P. z 2004 r. Nr 56, poz. 936
  70. M.P. z 2004 r. Nr 56, poz. 936
  71. M.P. z 2005 r. Nr 8, poz. 105
  72. M.P. z 2005 r. Nr 9, poz. 162
  73. M.P. z 2005 r. Nr 9, poz. 162
  74. M.P. z 2005 r. Nr 9, poz. 162
  75. M.P. z 2005 r. Nr 9, poz. 162
  76. M.P. z 2005 r. Nr 9, poz. 162
  77. M.P. z 2005 r. Nr 9, poz. 162
  78. M.P. z 2005 r. Nr 14, poz. 248
  79. M.P. z 2005 r. Nr 38, poz. 512
  80. M.P. z 2005 r. Nr 73, poz. 985
  81. M.P. z 2005 r. Nr 73, poz. 995
  82. M.P. z 2005 r. Nr 74, poz. 1031
  83. Kancelaria Prezydenta RP: Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (2006-2010 - wykaz osób odznaczonych). [dostęp 2012-08-23].
  84. M.P. z 2006 r. Nr 20, poz. 222
  85. M.P. z 2007 r. Nr 4, poz. 28
  86. M.P. z 2007 r. Nr 18, poz. 212
  87. M.P. z 2007 r. Nr 52, poz. 601
  88. M.P. z 2007 r. Nr 52, poz. 601
  89. M.P. z 2007 r. Nr 76, poz. 807
  90. M.P. z 2008 r. Nr 33, poz. 291
  91. M.P. z 2008 r. Nr 68, poz. 608
  92. M.P. z 2008 r. Nr 71, poz. 644
  93. M.P. z 2008 r. Nr 72, poz. 652
  94. M.P. z 2008 r. Nr 87, poz. 763
  95. 95,0 95,1 95,2 95,3 95,4 95,5 M.P. z 2009 r. Nr 29, poz. 409
  96. M.P. z 2009 r. Nr 33, poz. 486
  97. PAP/IAR: Prezydent odznaczył sekretarza generalnego NATO (pol.). wp.pl, 13 marca 2009. [dostęp 13 marca 2009].
  98. M.P. z 2009 r. Nr 35, poz. 523
  99. M.P. z 2009 r. Nr 43, poz. 664
  100. M.P. z 2009 r. Nr 43, poz. 668
  101. M.P. z 2009 r. Nr 43, poz. 668
  102. M.P. z 2010 r. Nr 7, poz. 60
  103. M.P. z 2009 r. Nr 43, poz. 664
  104. M.P. z 2010 r. Nr 31, poz. 427
  105. M.P. z 2010 r. Nr 31, poz. 457
  106. M.P. z 2010 r. Nr 31, poz. 457
  107. M.P. z 2010  r. Nr 31 , poz. 450
  108. Ordery dla zapomnianych bohaterów Polski i Węgier. prezydent.pl, 25 lutego 2010. [dostęp 24 sierpnia 2011].
  109. Kancelaria Prezydenta RP: Wykaz odznaczonych Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej przez Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego. [dostęp 2012-08-23].
  110. M.P. z 2011 r. Nr 21, poz. 222
  111. M.P. z 2011 r. Nr 39, poz. 439
  112. Order Zasługi RP dla 105-letniego ks. Józefa Obrębskiego. prezydent.pl, 16 lutego 2011. [dostęp 16 lutego 2011].
  113. 113,00 113,01 113,02 113,03 113,04 113,05 113,06 113,07 113,08 113,09 113,10 113,11 113,12 113,13 113,14 113,15 113,16 113,17 113,18 113,19 113,20 113,21 113,22 M.P. z 2011 r. Nr 73, poz. 718
  114. M.P. z 2011 r. Nr 89, poz. 930
  115. M.P. z 2012 r. poz. 637
  116. M.P. z 2012 r. poz. 764
  117. M.P. z 2012 r. poz. 764
  118. M.P. z 1999 r. Nr 17, poz. 229
  119. Prezydent RP udekorował gen. Wesleya Clarka Krzyżem Komandorskim z gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. prezydent.pl, 6 grudnia 1999.
  120. Monitor Polski z 31 maja 2001 Nr 17 poz. 288. Prezydent.pl, 31 maja 2009. [dostęp 31 maja 2009].
  121. M.P. z 2009 r. Nr 35, poz. 523
  122. Odznaczenie dla wiceprzewodniczącego Komisji Europejskiej. Prezydent.pl, 8 maja 2009. [dostęp 8 maja 2009].
  123. M.P. z 2009 r. Nr 79, poz. 988 – pkt 1.
  124. 124,0 124,1 Odznaczenie Przewodniczącego Saiemy RŁ Gundarsa Daudze i Ambasadora Albertsa Sarkanisa, Notka na stronie Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Rydze z 28 września 2009
  125. M.P. z 1998 r. Nr 39, poz. 533
  126. M.P. z 2000 r. Nr 35, poz. 716 – pkt 19.
  127. M.P. z 2002 r. Nr 16, poz. 258
  128. M.P. z 2009 r. Nr 35, poz. 540
  129. M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 1.
  130. M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 10.
  131. M.P. z 2010 r. Nr 29, poz. 390
  132. M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 6.
  133. M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 7.
  134. M.P. z 2000 r. Nr 2, poz. 22
  135. M.P. z 2003 r. Nr 48, poz. 723 – pkt 23.
  136. M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 9.
  137. M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 17.