Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej |
|
 Awers Orderu I Klasy |
|
 Awers Gwiazdy Orderowej |
|
 Baretka Orderu I Klasy |
|
 Baretka Orderu V Klasy |
|
| Ustanowiono | 16 października 1992 |
| Wielkość | 68 x 68 mm (order I klasy) 60 x 60 mm (order II–III kl.) 48 x 48 mm (order IV–V kl.) 80 x 80 mm (gwiazda) |
Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej – cywilne odznaczenie państwowe Rzeczypospolitej Polskiej. Order jest nadawany cudzoziemcom i zamieszkałym za granicą obywatelom polskim, którzy swoją działalnością wnieśli wybitny wkład we współpracę międzynarodową oraz współpracę łączącą Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami i narodami.
[edytuj] Historia
Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej zastąpił Order Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ustanowiony w 1974. Już w rozporządzeniu Prezydenta RP z 16 kwietnia 1991, mimo braku formalnej zmiany ustawy o ustanowieniu Orderu Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ani nazwy Orderu, określono go jako Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej i zmieniono opis jego odznaki na odpowiadający późniejszemu Orderowi Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej[1][uwaga 1].
Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej został formalnie ustanowiony pod tą nazwą ustawą z dnia z dnia 16 października 1992 o orderach i odznaczeniach.
Order dzieli się na pięć klas:
- klasa I – Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
- klasa II – Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
- klasa III – Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
- klasa IV – Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej,
- klasa V – Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.
[edytuj] Nadawanie
Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej jest nadawany cudzoziemcom i zamieszkałym za granicą obywatelom polskim (Polonii), którzy swoją działalnością wnieśli wybitny wkład we współpracę międzynarodową oraz współpracę łączącą Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami i narodami.
Order nadaje Prezydent RP, z własnej inicjatywy lub na wniosek Prezesa Rady Ministrów, wniosek przedstawia Minister Spraw Zagranicznych.
[edytuj] Opis odznaki Orderu
Odznaka Orderu powtarza z modyfikacjami odznakę Orderu Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Odznaką Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej jest krzyż gwiaździsty pięcioramienny. Ramiona krzyża pokryte są na awersie w środku czerwoną, a po bokach białą emalią w obramowaniu. Między ramionami krzyża jest pięć pęków promieni. W środku krzyża znajduje się srebrzony orzeł w koronie według wzoru dla godła Polski. Krzyż zwieńczony jest tarczą z monogramem: RP na tle poziomych promieni. Na rewersie ramiona krzyża są fakturowane. W klasach I–IV promienie, zwieńczenia i obramowania są złocone, a w klasie V srebrzone. Średnica krzyża gwiaździstego wynosi: w klasie I – 68 mm, w klasach II i III – 60 mm i w klasach IV i V – 48 mm.
Odznaką Orderu I i II klasy jest ponadto gwiazda orderowa o średnicy 80 mm składająca się z dziesięciu pęków promieni, z czego pięć pęków złoconych umieszczonych jest na tle pięciu pęków srebrzonych. W środku na okrągłej, czerwono emaliowanej tarczy w złoconym obramowaniu umieszczony jest srebrzony orzeł według wzoru dla godła Polski. Zamiast odznaki na wielkiej wstędze lub wstędze można nosić samą gwiazdę orderową.
[edytuj] Sposób noszenia
Sposób noszenia Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej:
- I klasa: krzyż zawieszony jest na wielkiej wstędze szerokości 100 mm, koloru ciemnego kobaltu, założonej przez prawe ramię do lewego boku, a gwiazdę orderową nosi się pośrodku lewej strony piersi, poniżej innych orderów i odznaczeń.
- II klasy: krzyż zawieszony jest na wstędze szerokości 45 mm, koloru ciemnego kobaltu, założonej na szyi, a gwiazdę orderową nosi się pośrodku prawej strony piersi.
- III klasy: krzyż zawieszony jest na wstędze szerokości 45 mm, koloru ciemnego kobaltu, założonej na szyi.
- IV i V klasy: odznakę noszono na wstążce szerokości 36 mm, koloru ciemnego kobaltu, po lewej stronie piersi. Na wstążce Orderu IV klasy upięta jest z tej wstążki rozetka o średnicy 30 mm.
| Baretki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej | ||||
|---|---|---|---|---|
Krzyż Wielki |
 Krzyż Komandorski z Gwiazdą |
 Krzyż Komandorski |
 Krzyż Oficerski |
Krzyż Kawalerski |
Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej w kolejności starszeństwa polskich odznaczeń następuje po Orderze Krzyża Niepodległości.
[edytuj] Odznaczeni
[edytuj] Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi RP (lista niepełna)
- Madeleine Albright (2009)
- Kofi Annan (2000)
- József Antall (16 grudnia 1993)
- José María Aznar (2003)
- Édouard Balladur (2005)
- José Manuel Barroso (2004)
- Silvio Berlusconi (2002)
- Tarcisio Bertone (11 lutego 2010)
- Carl Bildt (29 kwietnia 2011)[2]
- George H. W. Bush (11 lipca 1995)
- Michel Camdessus (8 grudnia 1999)
- Fernando Henrique Cardoso (16 lutego 1995)
- Jacques Chirac (1991)
- Norman Davies (22 grudnia 1998)
- Jacques Delors (23 czerwca 1993)
- Catharina Elmsäter-Svärd (29 kwietnia 2011)[2]
- Laurent Fabius (1991)
- Raymond Forni (12 maja 2000)
- Eduardo Frei (16 lutego 1995)
- Elżbieta II (1991)
- Filip, książę Edynburga (1991)
- Filip Koburg, książę Brabancji (2004)
- Henryk (książę Danii) (14 czerwca 1993)
- Jaap de Hoop Scheffer (13 marca 2009)[3]
- Ion Iliescu (6 grudnia 2004)
- Tuanku Jaafar (Król Malezji) (23 maja 1997)
- Jan (wielki książę Luksemburga) (19 kwietnia 1993)
- Lionel Jospin (12 maja 2000)
- Alain Juppé (12 maja 2000)
- Islom Karimov (10 lipca 2003)
- Kim Young Sam (5 grudnia 1994)
- Henry Kissinger (1997)
- Michal Kováč (20 stycznia 1994)
- Eva Köhler (2005)
- Siergiej Adamowicz Kowalow (30 października 2010)
- Luis Alberto Lacalle (16 lutego 1995)
- Casimir Lenard (2007)
- Małgorzata II (14 czerwca 1993)
- Guido de Marco (29 października 2002)
- Jean-Pierre Mazery (2007)
- Carlos Saúl Menem (16 lutego 1995)
- François Mitterrand (1991)
- Alfred Moisiu (2006)
- Hosni Mubarak (11 marca 2008)
- Maud Olofsson (29 kwietnia 2011)[2]
- Masutatsu Ōyama (1994)
- William Perry (1996)
- Josep Piqué i Camps (14 maja 2001)
- Alain Poher (1991)
- Christian Poncelet (12 maja 2000)
- Romano Prodi (1997)
- Edward Raczyński (1991)
- Anders Fogh Rasmussen (2005)
- Christina Rau (2002)
- Ronald Reagan (1991)
- Michel Rocard (1991)
- George Robertson (2003)
- Donald Rumsfeld (2005)
- Micheil Saakaszwili (3 marca 2008)
- Wolfgang Schüssel (20 stycznia 2006)
- Mário Soares (6 maja 1993)
- Angelo Sodano (Kardynał) (5 października 2006)
- Javier Solana (1998)
- Borys Tarasiuk (2007)
- Boris Trajkowski (2004)
- Matylda d'Udekem d'Acoz (2004)
- Szewach Weiss (9 stycznia 2004)[4]
- Richard von Weizsäcker (22 czerwca 1994)
- Żeliu Żelew (12 lipca 1994).
[edytuj] Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi RP (lista niepełna)
- Jan Nowak-Jeziorański (16 lutego 1993)
- Vincenzo Manno (23 lutego 1993)
- Luciana Frassati (12 marca 1993)
- Francis Blanchard (6 kwietnia 1993)
- Renato Fretti (15 kwietnia 1993)
- Benito Gavazza (15 kwietnia 1993)
- Thomas Simons Jr. (23 kwietnia 1993)
- Edward Moskal (8 czerwca 1993)
- Pierre de Tonquedec (30 czerwca 1993)
- Krzysztof Łańcucki (8 września 1993)
- James William Fulbright (22 września 1993)
- Bolesław Wierzbiański (23 listopada 1993)
- Janusz Zawodny (9 marca 1994)
- Miguel Martinez (12 maja 1994)
- Juan Antonio Samaranch (4 października 1994)
- Pierre Aubert (10 listopada 1995)
- Wesley Clark (12 marca 1999)[5][6]
- Teleki, Pál pośmiertnie (23 marca 2001)[7]
- Victor Ashe (16 marca 2009)[8]
- Günter Verheugen (8 maja 2009)[9]
- Alberts Sarkanis (9 lipca 2009)[10][11]
- Giovanni Battista Re (23 kwietnia 2010)
- Anatolij Torkunow (4 października 2010)
- Jelena Bonner (30 października 2010)
- Lew Ponomariow (30 października 2010)
- John McCain (4 marca 2011)
- Kristine von Blixen-Finecke (29 kwietnia 2011)[2]
- Dag Hartelius (29 kwietnia 2011)[2]
- gen. Håkan Pettersson (29 kwietnia 2011)[2]
- Hjalmar Wide Lars (29 kwietnia 2011)[2].
[edytuj] Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi RP (lista niepełna)
- Ian Barry Taylor (20 stycznia 1993)
- ks. Adam Wróbel (10 lutego 1993)
- Dmytro Pawłyczko (10 lutego 1993)
- Antonino Zichichi (16 lutego 1993)
- Jean-Pierre Kahane (2 marca 1993)
- Eugeniusz Zaleski (12 marca 1993)
- Augusto Wild (16 marca 1993)
- Witold Korsak (23 marca 1993)
- Miles Lerman (8 kwietnia 1993)
- Giovanni Aureli (15 kwietnia 1993)
- Agatino Del Campo (15 kwietnia 1993)
- Renato Saggese (15 kwietnia 1993)
- Sarner Harvey (16 kwietnia 1993)
- Hiroko Nakamura (26 kwietnia 1993)
- Takano Etsuko (26 kwietnia 1993)
- Jas Gawronski (28 kwietnia 1993)
- Eduardo Punset y Casals (10 maja 1993)
- Yves Le Marchand (11 maja 1993)
- Stanisław Adamski (20 maja 1993)
- Janina Zamojska (20 maja 1993)
- Jan Basik (2 czerwca 1993)
- bp Alfred Abramowicz (2 czerwca 1993)
- John Besemeres (16 czerwca 1993)
- Roger Woodward (16 czerwca 1993)
- Nina Iwanek (23 czerwca 1993)
- Eugeniusz Gerulewicz (23 czerwca 1993)
- Jan Górecki (23 czerwca 1993)
- Stefan Iwanek (23 czerwca 1993)
- Nina Nowak (23 czerwca 1993)
- Maciej Moraws (30 czerwca 1993)
- Jean Pierre Grolier (21 lipca 1993)
- Bolesław Szykier (4 sierpnia 1993)
- Johan Willem Semeijns de Vries van Doesburgh (1 września 1993)
- Feliks Dangel (8 września 1993)
- Alojzy Dzindziel (8 września 1993)
- Jerzy Grot-Kwaśniewski (8 września 1993)
- Jerzy Gruszka (8 września 1993)
- Jerzy Klim (8 września 1993)
- Józef Kuszeli (8 września 1993)
- Jerzy Stanisław Misiak (8 września 1993)
- Franciszek Rutyna (8 września 1993)
- Andrzej Szczygielski (8 września 1993)
- Pierre-Charles Gravelle (8 września 1993)
- David Smith (8 września 1993))
- Marianne Grunberg-Manago (21 września 1993)
- Walter Momper (21 września 1993)
- Feliks Laski (21 września 1993)
- Dennis Petitt (21 września 1993)
- Frank Houben (12 października 1993)
- Elizabeth Erb (14 października 1993)
- Carlo Rubbia (10 listopada 1993)
- Frank Piasecki (23 listopada 1993)
- Rafael Scharf (23 listopada 1993)
- John Gronouski (1 grudnia 1993)
- Hutin Fracois-Regis (13 grudnia 1993)
- Gerard Martinez (13 grudnia 1993)
- Robert Jean-Louis (13 grudnia 1993)
- Lonny Glaser (6 stycznia 1994)
- Ferdinand Naureiter (6 stycznia 1994)
- ks. Piotr Kaglik (6 stycznia 1994)
- Sylwester Markowski (6 stycznia 1994)
- Niels Peter Georg Helskov (17 stycznia 1994)
- Gunther Metzger (26 stycznia 1994)
- Markéta Fialková (17 lutego 1994)
- Miron Gordon (23 lutego 1994)
- Natay Savasci (1 marca 1994)
- Leszek Talko (2 marca 1994)
- ks. Antoni Banaszak (9 marca 1994)
- Władysław Niedoba (16 marca 1994)
- Jan Winczakiewicz (30 marca 1994)
- Konstanty Wołosiewicz (30 marca 1994)
- Roger Fontanille (30 marca 1994)
- Bohdan Osadczuk (30 marca 1994)
- Teresa Sachakian (4 kwietnia 1994)
- Stanisław Gotowicz (13 kwietnia 1994)
- Henryk Krzymurski (13 kwietnia 1994)
- Maximo Lira Alcayaga (4 maja 1994)
- ks. Witold Kiedrowski (12 maja 1994)
- Albert Siegbert (25 maja 1994)
- Thomas Michael (25 maja 1994)
- Władysław Bednarek (25 maja 1994)
- Gerhard Pulverer (22 czerwca 1994)
- ks.Wawrzyniec Wnuk (22 czerwca 1994)
- Stanisława Gołębiowska (22 czerwca 1994)
- Stanisława Kacpura (22 czerwca 1994)
- Michael Hornblow (4 lipca 1994)
- Jan Stepek (25 lipca 1994)
- Sylwester Braun (26 lipca 1994)
- Smyczek Reinhold (26 lipca 1994)
- Francis Ronse (11 sierpnia 1994)
- Jyef Kulla (17 sierpnia 1994)
- Ákos Engelmayer (17 sierpnia 1994)
- Wojciech Wasiutyński (pośmiertnie, 29 września 1994)
- Masaru Kurihara (3 października 1994)
- Gerhard Wagner (5 października 1994)
- Samuel Pisar (5 października 1994)
- Ron Jeffery (1995)
- Budsuren Tumen (pośmiertnie, 31 sierpnia 1998)[12]
- Bolesław Zagalak (pośmiertnie, 25 listopada 1998)
- Roberto de Luca (18 grudnia 1996)
- Roman Totenberg (20 września 2000)[13]
- Barbara Nagórska-Wierzbiańska (10 stycznia 2002)[14]
- Teodozjusz Starak (pośmiertnie, 19 marca 2002)
- Natalia Lebiediewa (3 kwietnia 2003)
- Sir Edmund Hillary (17 czerwca 2004)
- Maria Siemionow (9 kwietnia 2009)[15]
- Mart Laar (30 czerwca 2009)[16]
- Gundars Daudze (30 czerwca 2009)[17][11]
- kard. Leonardo Sandri (9 listopada 2009)
- František Ružička (2 lutego 2010)
- gen. David Petraeus (7 kwietnia 2010)
- Aleksander Gurianow (30 października 2010)
- Mikael Benthe (29 kwietnia 2011)[2]
- Anders Hagelberg (29 kwietnia 2011)[2]
- Karin Höglund (29 kwietnia 2011)[2]
- Anders Jörle (29 kwietnia 2011)[2]
- Håkan Lind (29 kwietnia 2011)[2]
- Björn Lyrvall (29 kwietnia 2011)[2]
- płk Thomas Nilsson (29 kwietnia 2011)[2]
- Anders Nyström (29 kwietnia 2011)[2]
- Christina von Schwerin (29 kwietnia 2011)[2]
- Bertil Terner (29 kwietnia 2011)[2].
[edytuj] Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi RP (lista niepełna)
- Alexander Henderson (20 lipca 1995)
- Mieczysław Choynowski (23 listopada 1998)
- Abp. Alessandro D'Errico (25 listopada 1998)
- Sergio Pitol (23 listopada 1998)
- Jerzy Plebański (23 listopada 1998)
- Francisco Savin Vazquez (23 listopada 1998)
- Henri Musielak (14 grudnia 1999). Legitymacja Nr 298-99-13
- István Bali (23 marca 2001)
- Erardo C. Rautenberg (2005)
- Eduardas Piurko (2009)
- Zigmantas Kiaupa (30 czerwca 2009)[18]
- Alvydas Nikžentaitis (30 czerwca 2009)[19]
- Lars Erik Svensson (23 października 2009)
- Cyprian Kosiński
- Edward Klimczak (11 grudnia 2009)
- ks. Jan Fiedurek (8 lutego 2010)
- Caroline Carlborg (29 kwietnia 2011)[2]
- Marie Hadd (29 kwietnia 2011)[2]
- Annika Hahn Englund (29 kwietnia 2011)[2]
- Christian Kamill (29 kwietnia 2011)[2]
- Jerzy Makarowski (29 kwietnia 2011)[2]
- Per Sjöberg (29 kwietnia 2011)[2].
[edytuj] Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP (lista niepełna)
- Bolesław Budzyń (18 grudnia 1996)
- Zdzisław Czarnecki (17 stycznia 2008)
- Teresa Dachtera (23 listopada 1998)
- Friedrich Wilhelm Freiherr von Sell (23 listopada 1998)
- Ewa Jasińska (17 stycznia 2008)
- Witold Kamiński (23 listopada 1998)
- Jūratė Kiaupienė (30 czerwca 2009)[20]
- Stanisław Kulczycki (30 czerwca 2009)[21]
- Walter Lorang (23 listopada 1998)
- Piotr Nowak (24 stycznia 2005)
- Nikita Pietrow (24 marca 2005)
- Eduardas Piurko (2003)
- Hans Rudolf Rummel (2 czerwca 2003)[22]
- Walter Rothschild (25 stycznia 2005)
- Wiesław Rydel (11 lipca 2008)
- Marek Janusz Rygielski (21 maja 2004)
- Teresa Sygnarek (11 lipca 2008)
- Piotr Studniarski (11 lipca 2008)
- Stanisław Zalewski (25 stycznia 2000)
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 16 kwietnia 1991 r. w sprawie opisu odznak niektórych orderów (Dz. U. z 1991 r. Nr 43, poz. 190)
- ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 2,20 2,21 2,22 M.P. z 2011 r. Nr 73, poz. 718
- ↑ PAP/IAR: Prezydent odznaczył sekretarza generalnego NATO (pol.). wp.pl, 13 marca 2009. [dostęp 13 marca 2009].
- ↑ M.P. z 2004 r. Nr 26, poz. 441
- ↑ M.P. z 1999 r. Nr 17, poz. 229
- ↑ Prezydent RP udekorował gen. Wesleya Clarka Krzyżem Komandorskim z gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. prezydent.pl, 6 grudnia 1999.
- ↑ Monitor Polski z 31 maja 2001 Nr 17 poz. 288. Prezydent.pl, 31 maja 2009. [dostęp 31 maja 2009].
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 35, poz. 523
- ↑ Odznaczenie dla wiceprzewodniczącego Komisji Europejskiej. Prezydent.pl, 8 maja 2009. [dostęp 8 maja 2009].
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 79, poz. 988 – pkt 1.
- ↑ 11,0 11,1 Odznaczenie Przewodniczącego Saiemy RŁ Gundarsa Daudze i Ambasadora Albertsa Sarkanisa, Notka na stronie Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Rydze z 28 września 2009
- ↑ M.P. z 1998 r. Nr 39, poz. 533
- ↑ M.P. z 2000 r. Nr 35, poz. 716 – pkt 19.
- ↑ M.P. z 2002 r. Nr 16, poz. 258
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 35, poz. 540
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 1.
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 10.
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 6.
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 7.
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 9.
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 78, poz. 973 – pkt 17.
- ↑ M.P. z 2003 r. Nr 48, poz. 723 – pkt 23.
Uwagi
- ↑ W okresie obowiązywania prezydenckiego rozporządzenia z dnia 16 kwietnia 1991, nazewnictwo poszczególnych klas orderu było następujące:
- klasa I – Wielka Wstęga Orderu Zasługi RP,
- klasa II – Komandoria z Gwiazdą Orderu Zasługi RP,
- klasa III – Komandoria Orderu Zasługi RP,
- klasa IV – Złota Odznaka Orderu Zasługi RP,
- klasa V – Srebrna Odznaka Orderu Zasługi RP.
