Ordynans

Ordynans - żołnierz, zazwyczaj szeregowy lub podoficer, pozostający w dyspozycji oficera, do wszelkiego rodzaju posług pomocniczych (np. utrzymanie w czystości munduru i butów, przenoszenie przedmiotów, sprzątanie kwatery itp.).

W armii rosyjskiej nazywano tych żołnierzy „dieńszczykami” , w cesarskim wojsku austriackim „foryś”, a w tworzącym się Wojsku Polskim pocztowymi (łącznikami).

Od 1921 roku przyjęła się francuska nazwa ordonance, czyli ordynans. W żargonie żołnierskim byli nazywani fajfusami lub chałujami (na kresach). W kawalerii i artylerii konnej funkcję tę pełnili luzacy (tzw. konni ordynansi). Zgodnie z rozkazem Ministra Spraw Wojskowych nr 9 z 1921 na ordynansów wybierano żołnierzy o ograniczonej zdolności zdrowotnej do służby wojskowej. Ordynansami zostawali przeważnie żołnierze z mniejszości narodowych, o niskim cenzusie wykształcenia, ale z dużym zasobem tzw. zaradności życiowej.

Szeregowcy ci pełnili posługi osobiste u oficerów i ich rodzin. Występowali w umundurowaniu, więc nie wypadało, im niańczyć dzieci w miejscach publicznych, wozić je w wózkach oraz nosić „zakupy” za żonami kadry, myć garnków, prać bielizny itp. Służba ordynansa polegała na utrzymaniu w czystości ciała, ubrania i mieszkania oficera, budzeniu go, żywieniu oraz kładzeniu spać. W razie potrzeby był posłańcem, powiernikiem i kucharzem. Podczas nieobecności oficera pilnował, aby nikt nie uwiódł jego żony, a nawet, jeżeli zachodziła taka potrzeba, to zaspokajał jej najbardziej intymne zachcianki. Ordynans kapelana był także ministrantem..

Dawniej również rozkaz, polecenie wydane podwładnym w wojsku lub urzędzie. Stąd oficer ordynansowy, czyli przekazujący rozkazy dowódcy.

Zobacz też:

• adiutant
• Jaroslav Hašek - "Przygody dobrego wojaka Szwejka"

Bibliografia

• Franciszek Kusiak: Życie codzienne oficerów Drugiej Rzeczypospolitej. Warszawa 1992: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 159-167. ISBN 83-06-02202-5.