Ordynans

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ordynans – żołnierz, zazwyczaj szeregowy lub podoficer, pozostający w dyspozycji oficera, do wszelkiego rodzaju posług pomocniczych (np. utrzymanie w czystości munduru i butów, przenoszenie przedmiotów, sprzątanie kwatery itp.).

W armii rosyjskiej nazywano tych żołnierzy „dieńszczykami”[1], w cesarskim wojsku austriackim „foryś”[2], a w tworzącym się Wojsku Polskim pocztowymi (łącznikami)[3].

Od 1921 roku przyjęła się francuska nazwa ordonance[4], czyli ordynans[3]. W żargonie żołnierskim byli nazywani fajfusami lub chałujami (na kresach). W kawalerii i artylerii konnej funkcję tę pełnili luzacy (tzw. konni ordynansi)[3]. Zgodnie z rozkazem Ministra Spraw Wojskowych nr 9 z 1921 na ordynansów wybierano żołnierzy o ograniczonej zdolności zdrowotnej do służby wojskowej[3]. Ordynansami zostawali przeważnie żołnierze z mniejszości narodowych, o niskim cenzusie wykształcenia, ale z dużym zasobem tzw. zaradności życiowej[5].

Szeregowcy ci pełnili posługi osobiste u oficerów i ich rodzin. Występowali w umundurowaniu, więc nie wypadało im niańczyć dzieci w miejscach publicznych, wozić je w wózkach oraz nosić „zakupy” za żonami kadry, myć garnków, prać bielizny itp[5]. Służba ordynansa polegała na utrzymaniu w czystości ciała, ubrania i mieszkania oficera, budzeniu go, żywieniu oraz kładzeniu spać. W razie potrzeby był posłańcem, powiernikiem i kucharzem[5]. Podczas nieobecności oficera pilnował, aby nikt nie uwiódł jego żony, a nawet, jeżeli zachodziła taka potrzeba, to zaspokajał jej najbardziej intymne zachcianki[5]. Ordynans kapelana był także ministrantem[6].


Dawniej określenie ordynans oznaczało również rozkaz, polecenie wydane podwładnym w wojsku lub urzędzie[7], stąd pojęcie „oficer ordynansowy”, czyli przekazujący rozkazy dowódcy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Franciszek Kusiak: Życie codzienne oficerów Drugiej Rzeczypospolitej. s. 159.
  2. Słownik Wyrazów Obcych : foryś
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Franciszek Kusiak: Życie codzienne oficerów Drugiej Rzeczypospolitej. s. 160.
  4. SŁownik Wyrazów Obcych : ordynans
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Franciszek Kusiak: Życie codzienne oficerów Drugiej Rzeczypospolitej. s. 161.
  6. Franciszek Kusiak: Życie codzienne oficerów Drugiej Rzeczypospolitej. s. 162.
  7. Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Franciszek Kusiak: Życie codzienne oficerów Drugiej Rzeczypospolitej. Warszawa 1992: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 159-167. ISBN 83-06-02202-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]