Organ (prawo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pojęcia z zakresu prawa, administracji i zarządzania. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Organ - termin używany przede wszystkim w prawie, administracji i zarządzaniu, oznaczający wyodrębniony w celu wykonywania określonych zadań podmiot - osobę lub grupę osób, którego kompetencje określają normy zewnętrzne albo wewnętrzne (najczęściej normy prawne)[1].

Organy są właściwe dla wszystkich korporacji, zakładów oraz instytucji rządowych lub samorządowych, włączając w to instytucje samego państwa. Są one niezbędne dla ich prawidłowego funkcjonowania, zawierania umów oraz stanowienia wewnętrznego prawa. W zasadzie nie może istnieć sytuacja, gdy pewna sformalizowana zbiorowość pozbawiona jest swojego organu lub organów. W przypadku dobrowolnych zrzeszeń, w państwach demokratycznych, najwyższym ich organem będzie zawsze walne zgromadzenie członków tego zrzeszenia, które może wybrać wyspecjalizowane organy stanowiące, wykonawcze, czy też arbitrażowe. W przypadku braku organu zdolnego do kierowania osobą prawną, bądź ułomną osobą prawną, ustanawia się kuratora, zarządce przymusowego lub inny podobny organ tymczasowy, który prowadzić będzie sprawy podmiotu.

Cechy organów[edytuj | edytuj kod]

Pomimo iż organy w administracji publicznej czy samorządowej różnią się znacznie od organów instytucji prywatnych czy społecznych, to jednak wyróżnić można kilka cech właściwych dla wszystkich organów.

Kompetencje[edytuj | edytuj kod]

Najczęściej organ wyposażony jest w kompetencje pozwalające mu na zarządzanie, nadzór, kontrolę czy też reprezentowanie podmiotu, w którego strukturze się znajduje.

Podmiot reprezentowany[edytuj | edytuj kod]

Organ może reprezentować zarówno ściśle określony podmiot (jak na przykład spółkę kapitałową reprezentuje rada nadzorcza), jak też abstrakcyjnie pojmowany szeroki zbiór elementów (tak np. w rozdziale dziewiątym, Konstytucja RP stanowi o "organach kontroli państwowej i ochrony prawa").

Forma organu[edytuj | edytuj kod]

Cechami właściwymi (formą) organów są m. in.:

  • określone kompetencje organu,
  • skład,
  • sposób wybierania (mianowania, powoływania itp.) członków organu,
  • czas trwania kadencji członków organu,

Określoność prawna[edytuj | edytuj kod]

Ścisła[edytuj | edytuj kod]

Forma organu może być ściśle określona przez przepisy prawa. W ten sposób np. ustawa o Trybunale Konstytucyjnym[2] stanowi, że jedynymi organami trybunału są Zgromadzenie Ogólne oraz prezes.

Niewielka[edytuj | edytuj kod]

Natomiast w przypadku partii politycznych ustawa[3] nie reguluje składu, nazw czy też też kompetencji organów partyjnych, określa jednak że muszą one pochodzić z demokratycznych wyborów[4].

Pośrednia[edytuj | edytuj kod]

Prawo w niektórych przypadkach uzależnia ilość oraz właściwości organów, jakie będą dla danego podmiotu wymagane, od pewnych czynników. Przykładowo Kodeks spółek handlowych uzależnia obligatoryjność posiadania przez spółkę z o.o. Rady Nadzorczej lub Komisji Rewizyjnej od wielkości kapitału własnego i ilości wspólników.

Przykłady organów[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło organ w Wikisłowniku

Przypisy

  1. E. Zieliński, Nauka o państwie i polityce, Wyd. IV, Warszawa 2006, str. 171, ISBN: 83-7151-726-2
  2. Art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1997 r. Nr 102, poz. 642)
  3. Art. 9 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 604)
  4. Art. 8 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 604)