Organizmy modelowe

Elektronowa mikrofotografia komórek E. coli

Drosophila melanogaster, jeden z najbardziej znanych obiektów eksperymentów.

Elektronowa mikrofotografia cząsteczek wirusa mozaiki tytoniu (TMV)

Organizmy modelowe – organizmy, wykorzystywane w badaniach genetycznych ze względu na swoje cechy. Do tej pory nie znaleziono idealnego organizmu modelowego, ale są pewne cechy biologiczne, które bierze się pod uwagę, wybierając obiekt do eksperymentu.

Cechy organizmu modelowego

Cecha	Zalety
małe rozmiary i proste pożywienie	hodowla nie wymaga dużo miejsca, jest łatwa i tania w utrzymaniu
duża liczba potomstwa	pozwala na wiarygodną analizę statystyczną wzorów dziedziczenia
krótki cykl życiowy	umożliwia obserwację wzorów dziedziczenia w kolejnych pokoleniach
mały genom, duże chromosomy	mała ilość DNA do analizy; łatwiej badać chromosomy w mikroskopie świetlnym
złożony rozwój	pozwala na analizę złożonych procesów rozwojowych
dostępność informacji i technik badawczych	wiele mutantów jest dostępnych do analiz
Cechy organizmu modelowego

Wirusy

• bakteriofag lambda
• bakteriofag ΦX174
• wirus mozaiki tytoniu

Jednokomórkowe organizmy modelowe

• Bakterie Escherichia coli, Bacillus subtilis
• Archeowce Sulfolobus
• Drożdże Saccharomyces cerevisiae i Schizosaccharomyces pombe

jedno lub wielokomórkowe

• Śluzowiec Dictyostelium discoideum – do badań intereeakcji międzykomórkowych

Zwierzęta modelowe

Caenorhabditis elegans

• Muszka owocowa Drosophila melanogaster
• Nicień Caenorhabditis elegans
• Jeżowce
• Platana szponiasta (Xenopus laevis)
• Kura domowa
• Mysz
• Ryby: rodzina pielęgnicowatych (Cichlidae), danio pręgowany (Danio rerio), ryżanka japońska (Oryzias latipes), rozdymka tygrysia (Takifugu rubripes)
• szympans
• Homo sapiens – pierwszy ssak o zsekwencjonowanym genomie (2001 r.)

Rośliny modelowe

Rzodkiewnik pospolity Arabidopsis thaliana

• Chlamydomonas reinhardtii;
• Toczek Volvox cateri - prosty wilokomórkowiec;
• rzodkiewnik pospolity Arabidopsis thaliana;
• wyżlin większy Antirrhinum majus;
• tytoń, groch – pierwsze obiekty badań genetycznych;
• ryż siewny Oryza sativa.

Bibliografia

• Organizmy modelowe. W: R.M.Twyman: Biologia rozwoju. Krótkie wykłady. Przekład zbiorowy pod redakcją Jerzego Klaga. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003. ISBN 83-01-14021-6.
• Sadakierska-Chudy Anna, Dąbrowska Grażyna, Goc Anna – Genetyka ogólna – skrypt do ćwiczeń dla studentów biologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń 2004.