Orkiestra symfoniczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Orkiestra symfoniczna w trakcie koncertu

Orkiestra symfonicznazespół instrumentalny przeznaczony do wykonywania wielkich dzieł muzycznych: symfonii, koncertów, oper i baletów w czasie koncertów w teatrach muzycznych i na otwartym powietrzu.

Do połowy XVIII wieku nie istniała standardowa obsada orkiestry. Wykształciła się na dworze elektora Palatynatu w Mannheim w połowie XVIII wieku. Podstawę orkiestry stanowił zespół instrumentów smyczkowych, tj. I i II skrzypce, altówka oraz wiolonczela zdwajana przez kontrabas. Wyraźnemu ograniczeniu uległa rola dętych, którą tworzyły flety, oboje i fagoty, a od 1782 roku klarnet. Instrumenty te dobarwiały brzmienie smyczków i dopiero w XIX wieku zaczęto powierzać im partie solowe. Waltornie grały początkowo przede wszystkim fundament harmoniczny, tym ważniejszy, że na znaczeniu straciło basso continuo.

Orkiestra symfoniczna nigdy nie uzyskała ustalonego składu. Jej konfiguracja i liczebność podlega stałym przemianom, acz istnieje pewien standard, sięgający przeciętnie około stu osób, wystarczający do wykonywania większości XIX- i XX-wiecznego repertuaru.

Orkiestrą symfoniczną kieruje dyrygent.

Obsada orkiestry symfonicznej[edytuj | edytuj kod]

(kolejność według zapisu w partyturze):

Powiększanie obsady orkiestry w XVIII i XIX w.[1][edytuj | edytuj kod]

  • orkiestra mannheimska (1756): ok. 40 muzyków
    • 10 I skrzypiec – 10 II skrzypiec – 4 altówki – 4 wiolonczele – 2 kontrabasy
    • 2 flety – 2 oboje – 2 fagoty – 4 rogi
    • w razie potrzeby trąbki i kotły
  • Ludwig van Beethoven V Symfonia: ponad 40 muzyków
    • 20-25 osobowy kwintet smyczkowy
    • flet piccolo – 2 flety – 2 oboje – 2 klarnety – 2 fagoty – kontrafagot
    • 2 rogi – 2 trąbki – 3 puzony
    • 2 kotły
  • Ludwig van Beethoven IX Symfonia: 52 muzyków
    • 30-osobowy kwintet smyczkowy
    • flet piccolo – 2 flety – 2 oboje – 2 klarnety – 2 fagoty – kontrafagot
    • 4 rogi – 2 trąbki – 3 puzony
    • 2 kotły – talerze – trójkąt - bęben wielki
  • Hector Berlioz Symfonia fantastyczna: 90 muzyków
    • 15 I skrzypiec – 15 II skrzypiec – 10 altówek – 11 wiolonczel – 9 kontrabasów
    • 2 flety – 2 oboje – 2 klarnety – 2 fagoty
    • 2 trąbki – 2 kornety – 4 rogi – 3 puzony – 2 tuby
    • dzwony – 4 kotły – talerze – wielki bęben
    • 2 harfy
  • Gustav Mahler VIII Symfonia zwana Symfonią Tysiąca: 160 muzyków w orkiestrze oraz soliści i chór
    • 24 I skrzypce – 20 II skrzypiec – 16 altówek – 14 wiolonczel – 10 kontrabasów
    • 2 flety piccolo – 4 flety – 4 oboje – rożek angielski – 2 klarnety piccolo – 3 klarnety – klarnet basowy – 4 fagoty – kontrafagot
    • 8 trąbek – 8 rogów – 7 puzonów – tuba
    • harmonium – organy – fortepian
    • triangiel – dzwony – dzwonki – celesta – talerze – gong – 2 kotły – wielki bęben
    • 6 harf – mandoliny

Przypisy

  1. D. Gwizdalanka Historia muzyki 2, PWM, Kraków 2006, s. 314.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mieczysław Drobner, Instrumentoznawstwo i akustyka.