Ornella Vanoni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ornella Vanoni
Ornella Vanoni 2007.jpg
Ornella Vanoni, 2007
Imię i nazwisko Ornella Vanoni
Data i miejsce urodzenia 22 sierpnia 1934
Mediolan, Włochy
Gatunek Pop, Jazz
Zawód piosenkarka
Powiązania Gino Paoli
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Ornella Vanoni w Barcelonie, 2008

Ornella Vanoni (ur. 22 września 1934 w Mediolanie) – włoska piosenkarka, jedna z najbardziej znaczących postaci we włoskiej muzyce rozrywkowej. W jej stylu wykonawczym zawarte są rozmaite gatunki muzyczne, począwszy od specyficznego dla północnych Włoch folkloru miejskiego (tzw. Canzoni della mala) po bossa novę i jazz.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

W wieku młodzieńczym Ornella Vanoni wstąpiła do szkoły teatralnej przy Piccolo Teatro di Milano; dyrektorem szkoły był Giorgio Strehler. On to zachęcił młodą adeptkę teatru do śpiewania. Wczesny repertuar Ornelli Vanoni tworzyły songi Brechta a także piosenki w stylu mediolańskiego folkloru miejskiego, tzw. "canzoni della mala vita" (pol. "pieśni o odwrotnej stronie życia")[1], które Strehler pisał dla niej razem Fiorenzo Carpim, Gino Negrim i Dario Fo. Piosenki te Ornella Vanoni zaprezentowała na festiwalu Festival dei Due Mondi, w Spoleto w 1959. Dwa lata wcześniej zadebiutowała jako aktorka teatralna w sztuce I Giacobini, Federico Zardiego.

W owym czasie muzyka rozrywkowa przeżywała swój boom we Włoszech; powstawała włoska piosenka autorska. W 1960 roku Ornella Vanoni spotkala Gino Paolego. Zaowocowało to ich bliższą znajomością a także współpracą artystyczną. Ornella Vanoni włączyła do swojego repertuaru kilka piosenek Paolego, w tym znany Senza fine. W najbliższych latach artystka dzieliła życie zawodowe pomiędzy teatr a estradę.

W 1961 Ornella Vanoni zdobyła nagrodę S. Genesio jako najlepsza aktorka w sztuce L'idiota Marcela Acharda. W tym samym roku wyszła za mąż za impresario teatralnego Lucio Ardenziego; rok później urodził im się syn Cristiano.

W 1963 zdobyła po raz kolejny nagrodę S. Genesio za udział w sztuce La fidanzata del bersagliere Edoardo Antona.

w 1964 wygrała Festiwal Piosenki Neapolitańskiej z piosenką Tu si 'na cosa grande, śpiewaną w parze z Domenico Modugno.

W 1968 zajęła drugie miejsce na Festiwalu Piosenki Włoskiej w San Remo piosenką Casa Bianca Don Backy’ego. Inne znane piosenki Ornelli Vanoni z tego okresu to: La musica è finita, Una ragione di più, Domani è un altro giorno, Tristezza, Mi sono innamorata di te, L'appuntamento, Dettagli.

W 1973 Ornella Vanoni założyła własną wytwórnię fonograficzną, la Vanilla i przeniosła się do Rzymu. Rozpoczęła owocną, długoletnią współpracę z autorem tekstów Sergio Bardottim.

W 1976 Ornella Vanoni zainteresowała się muzyką brazylijską a zwłaszcza bossa novą. Rezultatem jej nowych poszukiwań był album La voglia, la pazzia, l'incoscienza e l'allegria, nagrany wspólnie z czołowymi muzykami brazylijskimi, Viniciusem de Moraes i Toquinho.

W 1977 artystka dokonała kolejnego zwrotu nawiązując współpracę z rockowym zespołem New Trolls i odbywając z nim tournée, udokumentowane albumem Io dentro, io fuori.

W latach 1978 – 1983 artystka mieszkała w rodzinnym Mediolanie. Wydane w tym okresie albumy Ricetta di donna, Duemilatrecentouno parole i Uomini utwierdziły jej pozycję na rynku fonograficznym. Ornella Vanoni nawiązała współpracę z innymi artystami (Loredana Bertè, Caterina Caselli, Gerry Mulligan, Lucio Dalla), odnowiła również starą znajomość z Gino Paolim, z którym w 1984 odbyła wspólne tournée udokumentowane albumem Insieme. Znalazła też czas na teatr – w 1985 wystąpiła w sztuce Commedia d'amore Bernarda Slade’a.

W 1986 Ornella Vanoni i Sergio Bardotti podjęli się ambitnego zadania, postanawiając rozpropagować szerzej piosenkę włoską, która przeżywała wtedy głęboki kryzys: wywiesili narodową flagę na Manhattanie, pod którą Ornella Vanoni śpiewała włoskie przeboje przy akompaniamencie sław światowego jazzu.

Wydała następnie album Ornella e... nagrany z takimi muzykami jak: George Benson, Herbie Hancock, Steve Gadd, Gil Evans, Michael Brecker i Ron Carter.

W latach 90. nawiązała współpracę z kompozytorem i producentem Mario Lavezzim, który przyczynił się do wypracowania jej nowego stylu.

Do najpopularniejszych albumów tej dekady oraz lat 2000. należą: Stella nascente (1992), Sheherazade (1995), Argilla (1997, owoc współpracy z producentem i aranżerem Beppe Quiricim i jazzmenem Paolo Fresu), La tua bocca da baciare (2001) a także kolejny album nagrany ze starym przyjacielem, Gino Paolim, Ti ricordi? No, non mi ricordo (2005)[2]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Order Zasługi Republiki Italii - klasa II: Wielki Oficer (Grande Ufficiale)

Ornella Vanoni otrzymała Order Zasługi Republiki Włoskiej na wniosek Rady Doradczej premiera Republiki Włoskiej z 2 czerwca 1993[3]

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

Albumy[edytuj | edytuj kod]

  • 1961 - Ornella Vanoni
  • 1963 - Le Canzoni di Ornella Vanoni
  • 1965 - Caldo
  • 1966 - Ornella
  • 1967 - Ornella Vanoni
  • 1968 - Ai miei amici cantautori
  • 1969 - Io sì - Ai miei amici cantautori vol.2
  • 1970 - Appuntamento con Ornella Vanoni
  • 1971 - Ah! L'amore l'amore, quante cose fa fare l'amore! (live)
  • 1972 - Un gioco senza età
  • 1972 - Hits (kompilacja)
  • 1972 - L'amore (kompilacja)
  • 1973 - Dettagli
  • 1973 - Ornella Vanoni e altre storie
  • 1974 - A un certo punto
  • 1974 - La voglia di sognare
  • 1974 - Quei giorni insieme a te (kompilacja)
  • 1975 - Uomo mio bambino mio
  • 1976 - La voglia la pazzia l'incoscienza l'allegria
  • 1976 - Amori miei
  • 1976 - Più
  • 1976 - Màs (wydany na rynku latynoamerykańskim)
  • 1977 - Album (wydany na rynku frankofońskim)
  • 1977 - Io dentro
  • 1977 - Io fuori
  • 1978 - Vanoni
  • 1979 - Oggi le canto così, vol.1
  • 1980 - Oggi le canto così, vol.2
  • 1980 - Ricetta di donna
  • 1981 - Duemilatrecentouno parole
  • 1982 - Licht und schatten (wydany na rynku niemieckim)
  • 1982 - Oggi le canto così, vol.3
  • 1982 - Oggi le canto così, vol.4
  • 1983 - Uomini
  • 1985 - Insieme (live)
  • 1986 - Ornella &...
  • 1987 - O
  • 1989 - Il giro del mio mondo
  • 1990 - Quante storie
  • 1992 - Stella nascente
  • 1993 - In più - 17 brani che vi ricanterei volentieri (kompilacja)
  • 1995 - Io sono come sono... (kompilacja)
  • 1995 - Sheherazade
  • 1997 - Argilla
  • 1999 - Adesso (live)
  • 2001 - Ornella Vanoni live rtsi (live)
  • 2001 - E poi...la tua bocca da baciare
  • 2001 - Un panino una birra e poi...
  • 2002 - Sogni proibiti
  • 2003 - Noi, le donne noi
  • 2004 - Ti ricordi? No non mi ricordo
  • 2005 - VanoniPaoli Live (live)

Single (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • 1959 - Ma mi.../Le mantellate
  • 1961 - Senza fine/ e qualcuno ti dirà
  • 1961 - Cercami/Un grido
  • 1963 - Che cosa c'è/La fidanzata del bersagliere
  • 1964 - Tu sì 'na cosa grande/Ammore mio
  • 1965 - Abbracciami forte/Non voglio più
  • 1966 - Io ti darò di più/Splendore nell'erba
  • 1967 - La musica è finita/Un uomo
  • 1967 - Tristezza/l mio posto qual è
  • 1968 - Casa Bianca/Serafino
  • 1969 - Una ragione di più/Quando arrivi tu
  • 1970 - Eternità/Sto con lui
  • 1970 - L'appuntamento/Uomo, uomo
  • 1971 - Domani è un altro giorno/C'è qualcosa che non sai
  • 1971 - Il tempo d'impazzire/Variante
  • 1972 - Che barba amore mio/Il mio mondo d'amore
  • 1973 - Dettagli/Pazza d'amore
  • 1973 - Sto male/Superfluo
  • 1974 - Stupidi/La gente e me
  • 1974 - La voglia di sognare/Guardo, guardo e guardo
  • 1975 - Uomo mio, bambino mio/Canta canta
  • 1976 - Più/Dimmi almeno se
  • 1977 - Domani no/Ti voglio
  • 1980 - Innamorarsi/Il telefono

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1961 Romolo e Remo
  • 1963 Canzoni in bikini
  • 1964 Amori pericolosi
  • 1979 I viaggiatori della sera

Przypisy

  1. Dariusz Michalski: Z piosenką dookoła świata. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1990, s. 214. ISBN 83-214-0671-8.
  2. Music cluB: ornella vanoni & gino paoli (wł.). [dostęp 2010-02-06].
  3. Grande Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]