Ornithopsis
| Ornithopsis | |
| Seeley, 1870 | |
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | zauropsydy |
| Podgromada | diapsydy |
| Nadrząd | dinozaury |
| Rząd | dinozaury gadziomiedniczne |
| Podrząd | zauropodomorfy |
| Infrarząd | zauropody |
| (bez rangi) | Macronaria |
| (bez rangi) | Titanosauriformes |
| Rodzaj | Ornithopsis |
| Gatunki | |
|
|
Ornithopsis – rodzaj zauropoda o niepewnej pozycji filogenetycznej, żyjącego we wczesnej kredzie (barrem) na terenach dzisiejszej Europy. Gatunkiem typowym jest O. hulkei, opisany przez Harry’ego Seeleya w 1870 roku; Seeley błędnie sklasyfikował O. hulkei jako formę pośrednią między pterozaurami a ptakami. Lektotypem jest pojedynczy niekompletny kręg grzbietowy odkryty w osadach formacji Wessex na wyspie Wight (Anglia), oznaczony NHMUK 28632; Seeley przypisał też O. hulkei kręg grzbietowy oznaczony NHMUK R2239, odkryty w osadach z późnego berriasu lub z walanżynu w Sussex. Blows (1995) stwierdził jednak, że nie ma dowodów na przynależność obu tych kręgów do zwierząt tego samego gatunku[1]. Richard Owen (1875) zaliczył kręgi do dwóch różnych gatunków: NHMUK R2239 uczynił holotypem gatunku Bothriospondylus elongatus, zaś NHMUK 28632 uznał za należący do przedstawiciela gatunku Bothriospondylus magnus. Mannion (2010), dokonując rewizji rodzaju Bothriospondylus, zwrócił uwagę, że jeśli Ornithopsis i Bothriospondylus to ten sam rodzaj, prawidłową jego nazwą byłaby właśnie nazwa Ornithopsis, starsza o pięć lat od Bothriospondylus; Mannion nie znalazł jednak podstaw do zsynonimizowania tych rodzajów i ograniczył się do uznania B. magnus za młodszy synonim O. hulkei[2]. Upchurch, Barrett i Dodson (2004), Naish i Martill (2007) oraz Mannion (2010) uznali B. elongatus za nomen dubium[3][4][2]; Upchurch, Barrett i Dodson ograniczyli się do sklasyfikowania B. elongatus jako zauropoda o niepewnej pozycji filogenetycznej[3].
Choć znany jest tylko jeden kręg O. hulkei, Blows (1995), Upchurch, Barrett i Dodson (2004) oraz Mannion (2010) uznali, że gatunek ten ma cechy diagnostyczne uzasadniające uznanie go za ważny[1][3][2]; natomiast Naish i Martill (2007) wątpili, czy jego kręg rzeczywiście ma cechy diagnostyczne odróżniające go od innych zauropodów i podkreślili konieczność dalszych badań dla stwierdzenia, czy O. hulkei jest ważnym gatunkiem[4]. Upchurch, Mannion i Barrett (2011) wyróżnili dwie autapomorfie O. hulkei – trzon kręgu będącego okazem holotypowym ma wysokość większą od szerokości, a na jego powierzchni wentralnej (dolnej) znajduje się wydatny grzebień kostny; ich zdaniem najprawdopodobniej są ta faktyczne cechy budowy kręgu, a nie rezultaty jego uszkodzenia po śmierci zwierzęcia. Na tej podstawie skłaniają się oni do uznania O. hulkei za ważny takson[5]. Blows (1995) zaliczył O. hulkei do rodziny Brachiosauridae[1]; Upchurch, Barrett i Dodson (2004), Mannion (2010) oraz Upchurch, Mannion i Barrett (2011) ograniczyli się do zaliczenia go do kladu Titanosauriformes[3][2][5].
Na podstawie nielicznych skamieniałości opisano kilka innych gatunków Ornithopsis: środkowojurajskiego (kelowej) O. leedsi z Cambridgeshire, późnojurajskiego (kimeryd) O. greppini ze Szwajcarii i wczesnokredowego O. eucamerotus z angielskiej formacji Wessex. Nie ma dowodów, że gatunki te rzeczywiście należą do rodzaju Ornithopsis; Upchurch, Barrett i Dodson (2004) uznali je za nomina dubia i ograniczyli się do sklasyfikowania ich jako zauropody o niepewnej pozycji filogenetycznej[3]. Upchurch i Martin (2003) uznali za prawdopodobną przynależność O. leedsi do Brachiosauridae[6]; Meyer i Thüring (2003) zasugerowali bliskie pokrewieństwo O. greppini z rodzajem Cetiosauriscus[7], zaś Naish i Martill (2007) oraz Upchurch, Mannion i Barrett (2011) uznali O. eucamerotus za pozbawionego cech diagnostycznych przedstawiciela Titanosauriformes[4][5].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 William T. Blows. The Early Cretaceous sauropod dinosaurs Ornithopsis and Eucamerotus from the Isle of Wight, England. „Palaeontology”. 38, s. 187–197, 1995 (ang.).
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Philip D. Mannion. A revision of the sauropod dinosaur genus 'Bothriospondylus' with a redescription of the type material of the Middle Jurassic form 'B. madagascariensis'. „Palaeontology”. 53 (2), s. 277–296, 2010. doi:10.1111/j.1475-4983.2009.00919.x (ang.).
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Paul Upchurch, Paul Barrett, Peter Dodson: Sauropoda. W: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004, s. 259–322. ISBN 0-520-24209-2.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Darren Naish, David M. Martill. Dinosaurs of Great Britain and the role of the Geological Society of London in their discovery: basal Dinosauria and Saurischia. „Journal of the Geological Society”. 164, s. 493–510, 2007. doi:10.1144/0016-76492006-032 (ang.).
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Paul Upchurch, Philip D. Mannion i Paul M. Barrett: Sauropod dinosaurs. W: David J. Batten (red.): English Wealden fossils. Londyn: The Palaeontological Association, 2011, s. 476–525. ISBN 978-1-4443-6711-9.
- ↑ Paul Upchurch, John Martin. The anatomy and taxonomy of Cetiosaurus (Saurischia, Sauropoda) from the Middle Jurassic of England. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 23 (71), s. 208–231, 2003 (ang.).
- ↑ Christian A. Meyer Meyer, Basil Thüring. Dinosaurs of Switzerland. „Comptes Rendus Palevol”. 2 (1), s. 103-117, 2003. doi:10.1016/S1631-0683(03)00005-8 (ang.).
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Darren Naish: Sauropod pneumaticity, the early years (ang.). Sauropod Vertebra Picture of the Week, 19 maja 2008. [dostęp 19 września 2010].
