Ortel Królewski Pierwszy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ortel Królewski Pierwszy
Kościół
Kościół
Państwo  Polska
Województwo lubelskie
Powiat bialski
Gmina Piszczac
Strefa numeracyjna (+48) 83
Tablice rejestracyjne LBI
SIMC 0017070
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Ortel Królewski Pierwszy
Ortel Królewski Pierwszy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ortel Królewski Pierwszy
Ortel Królewski Pierwszy
Ziemia 51°58′23″N 23°16′14″E/51,973056 23,270556
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ortel Królewski Pierwszywieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Piszczac[1], na obszarze Zaklęsłości Łomaskiej nad Zielawą (prawy dopływ Krzny).

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Stara wieś królewska. Dawna nazwa – Wortel.

Od końca XVII w., kiedy to osadzono w tej wsi kilka rodzin tatarskich (m.in. ród Bielaków) nadając im ziemię jako rekompensatę za zaległy żołd, zaścianek tatarski. W XIX w. miejsce prześladowań unitów przez prawosławnych.

W pobliżu wsi pozostałości jednego z największych grodzisk średniowiecznych na Podlasiu z XI-XIV w.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Drewniany kościół parafialny z 1706 roku, dawna cerkiew unicka. Świątynia zbudowana została staraniem ks. Teodora Bieleckiego w 1706 r. w miejscu cerkwi z 1660 r. jako cerkiew unicka pw. św. Dawida i Romana. Nad drzwiami świątyni do dziś zachował się napis „Za staraniem prezbitera tej cerkwi Teodora Bieleckiego przez cieślę Nazara”. Nie zachowała się dokładna data erekcji parafii unickiej. Dokumenty podają, że parafia i świątynia istniały już w 1660 r. Wykaz alfabetyczny świątyń i kaplic unickich w Królestwie Polskim zachowany w rękopisie w bibliotece w Siedlcach podaje następujący opis świątyni w Ortelu: „Kościół orientowany na wschód, drewniany, konstrukcji zrębowej, z bali modrzewiowych i związanych „na jaskółczy ogon”, oszalowany, dach czterospadowy z szerokimi okapami, z wysoką sygnaturką na środku, kryty gontem. Nawa na planie kwadratu otwarta na prezbiterium szerokim łukiem. Nad kruchtą wieża, w dolnej części z szerokim daszkiem okapowym wspartym na słupach, w górnej części ażurowa, zdobiona grzebieniami zwieńczona czterospadowym daszkiem, nad którym góruje cebulasta kopuła.”

Wnętrze zdobią barokowe ołtarze i drewniany krucyfiks z XVIII/XIX w. Zabytkowa świątynia służy do dzisiaj jako kościół parafialny pw. M. B. Różańcowej. Od roku 1994 jest odnawiana – dach otrzymał gont, odnowiono też wnętrze.

Cmentarz przy kościele, dawniej unicki, obecnie katolicki, został założony w XVIII w. Rozplanowany na rzucie prostokąta z aleją główną od kościoła i podziałem na trzy nierówne kwadraty. Teren ogrodzony murem z jedną bramą wejściową, obok kościoła dąb pomnikowy.

Prawosławny krzyż na kościele w Ortelu Królewskim.

Przypisy

  1. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2014-03-12].