Ortodoksja

Ortodoksja – wyraz powstały z dwóch greckich słów "Orthos" ("słuszny") i "Doxa" ("mniemanie" lub "chwała"/"sława").

Platon za swym mistrzem, Sokratesem, uważał (w "Państwie"), że ludzie mogą "myśleć" lub "mniemać". "Myślenie" to domena wiedzy (Episteme), zaś domeną wiary ("pistis") jest "mniemanie" (wyraz "Doxa" ma podwójne znaczenie w j. greckim: "mniemanie" bądź "sława"). Dla antycznych filozofów "mniemanie" mogło prowadzić od prawdziwych przesłanek do prawdziwych wniosków, ale nie pozostawiało pewności co do tego, czy tak jest w istocie. Tylko "myślenie", przebiegające wedle praw "logiki", tj. nauki o prawach poprawnego rozumowania, gwarantowało taki skutek.

Ortodoksja oznacza ścisłą wierność doktrynie, dogmatowi, zwłaszcza religijnemu. Jest tożsama współcześnie rygorystycznemu przestrzeganiu jakiegoś kodeksu zasad.

Chrześcijaństwo

"Orto-doksja" dosłownie oznacza "prawo-sławie". Stąd przyjęło się to określenie używać w odniesieniu do wschodniobizantyjskiego chrześcijaństwa, zarówno we wschodniej, jak i w zachodniej części cesarstwa rzymskiego już od II w. n.e.

Greccy episkopowie (biskupi) zaczęli sami używać tego zwrotu, przejmując go dopiero od szydzących z nich, w ten dość wysublimowany sposób, greckich filozofów, dla których przesłanie zawarte w Nowym Testamencie było mało czytelne. Wg jednej z teorii św. Marek oburzył się^{[potrzebne źródło]} z tego powodu i zakazał swoim wiernym "słuchania filozofów" - zakaz został świadomie złamany dopiero przez św. Augustyna, tj. w V wieku - i na ten czas skądinąd datuje się upowszechnienie tego terminu.

Sam termin "ortodoksyjny" w chrześcijaństwie oznaczać może:

• Prawosławie ze względu na tradycyjnie używane językowo-literalne znaczenie,
• główny nurt w obrębie danego wyznania chrześcijańskiego (katolicyzm, prawosławie, protestantyzm; przykładem ortodoksji w obrębie np. luteranizmu mogą być Kościół Luterański Synodu Missouri i Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP)),
• społeczność w danym kościele chrześcijańskim, wyznająca ściśle zasady wiary tego kościoła.

Judaizm

Część ortodoksyjnych rabinów domaga się ścisłego przestrzegania standardów religijnych tej grupy. Wzywają m.in. do bojkotu linii lotniczych i autobusowych nieprzestrzegających np. segregacji płciowej. Ortodoksyjni żydzi protestują m.in. przeciwko prawu do prowadzenia samochodu w soboty.

Zobacz też

• dogmatyzm
• Judaizm ortodoksyjny