Ortoklaz
| Ortoklaz | |||
|
|||
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |||
| Skład chemiczny | K[AlSi3O8] | ||
| Twardość w skali Mohsa | 6 wzorcowa | ||
| Przełam | nierówny, muszlowy | ||
| Łupliwość | doskonała wg (001) i (010) | ||
| Pokrój kryształu | słupkowy, tabliczkowy | ||
| Układ krystalograficzny | jednoskośny | ||
| Właściwości mechaniczne | kruchy | ||
| Gęstość minerału | 2,55 – 2,63 g/cm³ | ||
| Właściwości optyczne | |||
| Barwa | bezbarwny, biały, rózowy, brązowawy | ||
| Rysa | biała | ||
| Połysk | szklisty, perłowy | ||
| Współczynnik załamania | nα 1,522-1,525, nβ 1,522-1,524, nγ 1,518-1,520 | ||
| Inne | optycznie ujemny | ||
| Dodatkowe dane | |||
| Postacie alotropowe | sanidyn i mikroklin | ||
Ortoklaz to minerał z gromady krzemianów, jedna z trzech (oprócz mikroklinu i sanidynu) odmian polimorficznych skalenia potasowego.
Nazwa pochodzi od gr. orthos = prosty oraz klao = łamię (klan = łamać; klasis = łupliwy) – nazwa nawiązuje do prostego kąta między płaszczyznami łupliwości w tym minerale.
Spis treści |
Właściwości [edytuj]
Charakterystyka [edytuj]
Tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym, słupkowym, często zbliźniaczone (bliźniaki baweńskie, karlsbadzkie – najładniejsze znaleziono w Karlovych Varach i manebachskie). Występuje też w formie skupień ziarnistych i zbitych. Jest kruchy, przezroczysty. Niekiedy wykazuje opalescencję o charakterze adularyzacji. Wywołują ją uporządkowane, drobne, wrostki albitu. Takie skalenie nazywa się kamieniami księżycowymi. Niektóre odmiany wykazują efekt kociego oka.
Granica pomiędzy ortoklazem, a sanidynem jest ustanowiona na podstawie pomiaru trójskosności lub według kąta osi optycznych.
Asocjacje: współwystępuje z kwarcem, albitem, oligoklazem, muskowitem, biotytem, schörlem, hornblendą, oraz z berylem. Może oczywiście tworzyć asocjacje z wieloma innymi minerałami np. w utworach pegmatytowych.
Geneza [edytuj]
Powstaje w skałach magmowych (głównie granitach, granodiorytach i ryolitach); w utworach hydrotermalnych (adular); w pegmatytach); w skałach metamorficznych (gnejsy; w osadowych (arkozy).
Występowanie [edytuj]
Główny składnik większości skał magmowych. Jest głównym składnikiem granitu, występuje też w pegmatytach, w skałach osadowych i metamorficznych np. gnejsach.
Miejsca występowania: Brazylia – Minas Gerais (występuje tu mikroklin błękitny tzw. amazonit = kamień amazoński. Czechy, Hiszpania, Niemcy, Austria, Włochy, Madagaskar.
W Polsce w skałach magmowych koło Jeleniej Góry, Strzegomia oraz w granitach tatrzańskich.
Galeria [edytuj]
-
ortoklaz 1
-
ortoklaz 2
-
ortoklaz 3
-
Vanga red (czerwony granit ze Skandynawii)
Zastosowanie [edytuj]
- Jest ważnym surowcem w przemyśle szklarskim do produkcji szkła
- surowiec ceramiczny do produkcji porcelany.
- służy do wyrobu emalii
- drobno zmielony i zmieszany z detergentem służy do produkcji środków czyszczących
- amazonit po oszlifowaniu służy do wyrobu ozdób
- kamienie o cechach kamieni księżycowych wykorzystywane są w jubilerstwie – szlif kaboszonowy i szlif fasetkowy
- ma znaczenie naukowe i kolekcjonerskie
