Ortoklaz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ortoklaz
Ortoklaz 5.jpg
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny K[AlSi3O8]
Twardość w skali Mohsa 6 wzorcowa
Przełam nierówny, muszlowy
Łupliwość doskonała wg (001) i (010)
Pokrój kryształu słupkowy, tabliczkowy
Układ krystalograficzny jednoskośny
Właściwości mechaniczne kruchy
Gęstość minerału 2,55 – 2,63 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa bezbarwny, biały, rózowy, brązowawy
Rysa biała
Połysk szklisty, perłowy
Współczynnik załamania nα 1,522-1,525, nβ 1,522-1,524, nγ 1,518-1,520
Inne optycznie ujemny
Dodatkowe dane
Postacie alotropowe sanidyn i mikroklin

Ortoklaz to minerał z gromady krzemianów, jedna z trzech (oprócz mikroklinu i sanidynu) odmian polimorficznych skalenia potasowego.

Nazwa pochodzi od gr. orthos = prosty oraz klao = łamię (klan = łamać; klasis = łupliwy) – nazwa nawiązuje do prostego kąta między płaszczyznami łupliwości w tym minerale.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym, słupkowym, często zbliźniaczone (bliźniaki baweńskie, karlsbadzkie – najładniejsze znaleziono w Karlovych Varach i manebachskie). Występuje też w formie skupień ziarnistych i zbitych. Jest kruchy, przezroczysty. Niekiedy wykazuje opalescencję o charakterze adularyzacji. Wywołują ją uporządkowane, drobne, wrostki albitu. Takie skalenie nazywa się kamieniami księżycowymi. Niektóre odmiany wykazują efekt kociego oka.

Granica pomiędzy ortoklazem a sanidynem jest ustanowiona na podstawie pomiaru trójskosności lub według kąta osi optycznych.

Asocjacje: współwystępuje z kwarcem, albitem, oligoklazem, muskowitem, biotytem, schörlem, hornblendą, oraz z berylem. Może oczywiście tworzyć asocjacje z wieloma innymi minerałami np. w utworach pegmatytowych.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Powstaje w skałach magmowych (głównie granitach, granodiorytach i ryolitach); w utworach hydrotermalnych (adular); w pegmatytach); w skałach metamorficznych (gnejsy; w osadowych (arkozy).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Główny składnik większości skał magmowych. Jest głównym składnikiem granitu, występuje też w pegmatytach, w skałach osadowych i metamorficznych np. gnejsach.

Miejsca występowania: Brazylia – Minas Gerais (występuje tu mikroklin błękitny tzw. amazonit = kamień amazoński. Czechy, Hiszpania, Niemcy, Austria, Włochy, Madagaskar.

W Polsce w skałach magmowych koło Jeleniej Góry, Strzegomia oraz w granitach tatrzańskich.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Jest ważnym surowcem w przemyśle szklarskim do produkcji szkła
  • surowiec ceramiczny do produkcji porcelany.
  • służy do wyrobu emalii
  • drobno zmielony i zmieszany z detergentem służy do produkcji środków czyszczących
  • amazonit po oszlifowaniu służy do wyrobu ozdób
  • kamienie o cechach kamieni księżycowych wykorzystywane są w jubilerstwie – szlif kaboszonowy i szlif fasetkowy
  • ma znaczenie naukowe i kolekcjonerskie

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]