Oryks południowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Oryks południowy
Oryx gazella[1]
(Linnaeus, 1758)
Oryks południowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina krętorogie
Rodzaj Oryx
Gatunek oryks południowy
Synonimy

gemsbok

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Oryks południowy, gemsbok (Oryx gazella) – antylopa z rodziny krętorogich (Bovidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Oryks południowy, samiec w Parku Narodowym Etosza, Namibia

Suche tereny trawiaste i pustynne południowo-zachodniej Afryki. Głównie Afryka Południowa (RPA, Namibia, Botswana, Angola, Zimbabwe, Tanzania, Uganda) oraz mniej licznie na wschodzie kontynentu (Etiopia, Sudan, Somalia)[3]. Obecnie gatunek można odnaleźć również na terenie USA (Nowy Meksyk), dokąd został sztucznie wprowadzony[4]. Oryksy południowe żyją w stadach liczących 30-40 osobników, obowiązuje hierarchia. O. gazella zamieszkuje stepy, sawanny, półpustynie i pustynie[5]; preferuje kamieniste równiny (ze stałym dostępem do wody), ale równie dobrze radzi sobie na terenach górzystych (zarejestrowane na wysokości 900 m n.p.m.) z sezonowym dostępem do wody[6]. Częściej wybiera otwarte, niezarośnięte przestrzenie niż te z bujną roślinnością[6].

Wielkość[edytuj | edytuj kod]

  • Masa ciała: 180–225 kg.
  • Długość ciała: 1,8–2,35 m.
  • Długość ogona: 80–90 cm.
  • Wysokość w kłębie: 1,2–1,4 m.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Barwa płowa z białą stroną brzuszną. Głowa czarno-biała. Czarne pasy biegnące od gardła, przez boki, do górnej części kończyn tylnych. Ogon barwy czarnej. Rogi występują u obu płci, proste lub lekko wygięte, dorastają do 120–150 cm długości.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Żywi się roślinami głównie trawą, ziołami, soczystymi korzeniami, owocami, pąkami drzew i krzewów. Może obejść się bez wody przez kilka dni. Jest ekspertem w znajdowaniu wody, często kopie w wysuszonym korycie rzeki, by uzyskać dostęp do wody zgromadzonej pod ziemią.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Po ciąży, która trwa 240 dni rodzi się jedno młode.

Znaczenie dla gospodarki[edytuj | edytuj kod]

O. gazella stanowi ważny element w gospodarce krajów Afryki Południowej. Dla celów ekonomicznych hodowany na farmach, ranczach – rekreacja oraz przemysł spożywczy. Ceniony jako trofeum łowieckie[7]. Mieszkańcy plemion wykorzystują grubą skórę i rogi orysksów do produkcji tradycyjnej broni.[8] Zwierzęta te bywają atrakcją ogrodów zoologicznych.[3]

Przypisy

  1. Oryx gazella w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Oryx gazella. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. 3,0 3,1 McDade M.C., 2003. Bovids II Hartebeests, wildebeests, gemsboks, oryx, and reedbucks (Hippotraginae). W red. Hutchins M., Kleiman D.G., Geist V. i McDade M.C. Grzimek’s Animal Life Encyclopedia, 2nd edition. MI: Gale Group. , 16: 27-42.
  4. Komosińska H. i Podsiadło E., 2002. Ssaki kopytne. Przewodnik. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa, 236-237.
  5. Komosińska H. i Podsiadło E., 2002. Ssaki kopytne. Przewodnik. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa, 236-237.
  6. 6,0 6,1 Sanders S., 2005. Oryx gazella. Animal Diversity Web. http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Oryx_gazella.html
  7. The IUCN Red List of Threatened Species, 2013. http://www.iucnredlist.org/details/15573/0
  8. Sanders S., 2005. Oryx gazella. Animal Diversity Web. http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Oryx_gazella.html