Orzeł południowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Orzeł południowy
Aquila fasciata[1]
Vieillot, 1822
Orzeł południowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd szponiaste
Rodzina jastrzębiowate
Podrodzina jastrzębie
Plemię Accipitrini
Rodzaj Aquila
Gatunek orzeł południowy
Synonimy
  • Hieraaetus fasciatus (Vieillot, 1822)
Podgatunki
  • A. f. fasciata Vieillot, 1822
  • A. f. renschi Stresemann, 1932
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Orzeł południowy, orzełek południowy, orzełek Bonellego (Aquila fasciata) – gatunek średniej wielkości ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje ciepłe rejony Eurazji i Afryki - południową Europę (basen Morza Śródziemnego), Afrykę (na północ i południe od Sahary) i Azję, nieciągły zasięg od Półwyspu Arabskiego po jej południowo-wschodnią część, osiadły. Liczebność europejskich populacji jest niewielka i zamyka się rozmieszczeniem w większości na Półwyspie Iberyjskim.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono dwa podgatunki A. fasciata[3][4][5][6]:

  • orzeł południowy (Aquila fasciata fasciata) – północna Afryka i południowa Europa do południowych Chin i Indochin.
  • orzeł jastrzębiowaty (Aquila fasciata renschi) – Małe Wyspy Sundajskie.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Orzeł południowy w niewoli, Hiszpania

To duży orzeł o silnej budowie. Występuje w dwóch formach barwnych (niezależnie od wieku lub płci) - podobny do jasnej formy orzełka włochatego, ale w porównaniu z nim jest nieco większy. Jedna forma ma biały spód ciała i ciemnobrązowe cętki na piersiach, u drugiej ich tam nie ma. Wierzch jest ciemny z białawymi plamami na górze i środku. Część brzuszna ma barwę białawą, również przednia część skrzydeł jest biała, a wewnętrzny ich fragment jest szeroki, czerniawy z ukośnym pasem. Natomiast tylna część skrzydeł jest szara i widać na niej delikatne rozmyte prążki. Ma małą głowę wyraźnie odcinającą się od reszty ciała, co sprawia wrażenie głębokich piersi. Młode ptaki mają rudobrązowy odcień o rudym spodzie i szarych lotkach - wewnętrzne dłoniowe są jaśniejsze. Przez środek ich skrzydła biegnie początkowo wąski, a potem, wraz z wiekiem, coraz bardziej szeroki pas. Niektóre z młodszych ptaków mogą być bielsze na spodzie i brakuje im ciemnego pasa oraz plam na nadgarstku. Prowadzi osiadły i skryty tryb życia, więc trudno go zauważyć.

Lot[edytuj | edytuj kod]

Nad górskimi rejonami, które zasiedlają przez wiele lat, od jesieni wykonują widowiskowe loty. W locie dorosłe osobniki rozpoznaje się po białych barkówkach i ciemnym, szerokim pasie na skrzydłach. Prostokątny ogon jest dość duży. Jego wielkie skrzydła w pewnym stopniu przypominają skrzydła jastrzębia. Z przodu są zgięte, a w czasie szybowania widać ich tylny prosty brzeg. Niektórzy określają orzełka jako "orłojastrzębia" dopatrując się w nim cech wspólnych - siły orła przedniego i szybkości jastrzębia.

Wymiary ciała[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała
650-720 mm
Rozpiętość skrzydeł
165 cm
Masa ciała
ok. 2 kg

Biotop[edytuj | edytuj kod]

Osobnik młodociany w locie

Preferuje półpustynie i stepy, choć może gnieździć się również w wysokich górach i na bezleśnych płaskowyżach.

Gniazdo[edytuj | edytuj kod]

Dana para ptaków ma wiele gniazd ukrytych w niszach skalnych. Budują je z gałązek na wyniosłych skałach. Terytoria orzełków południowych sięgają 10 000 ha.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Nad Morzem Śródziemnym ich głównym pożywieniem są głównie kuropatwy czerwone i dzikie króliki. Mogą też chwytać kawki i gołębie. Polują na zwierzynę spadając z wielkiej wysokości lub z zasadzki. Gdy łapią ptaki ścigają je ze zręcznością wśród drzew.

Przypisy

  1. Aquila fasciata w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Aquila fasciatus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 9 stycznia 2011]
  3. Frank Gill, Minturn Wright, David Donsker: Family Accipitridae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.1. [dostęp 2012-08-11].
  4. Bonelli's Eagle (Hieraaetus fasciatus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 12 marca 2012].
  5. Orzełek południowy (Hieraaetus fasciatus) (Vieillot, 1822). Avibase. [dostęp 12 marca 2012].
  6. Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Accipitridae Vigors, 1824 - jastrzębiowate - Kites, Hawks and Eagles. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2012-08-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]