Orzeł stepowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Orzeł stepowy
Aquila nipalensis[1]
Hodgson, 1833
Orzeł stepowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd szponiaste
Rodzina jastrzębiowate
Podrodzina jastrzębie
Plemię Accipitrini
Rodzaj Aquila
Gatunek orzeł stepowy
Podgatunki
  • A. n. orientalis Cabanis, 1854
  • A. n. nipalensis Hodgson, 1833
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     letnie lęgowiska

     zimowiska

Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Orzeł stepowy (Aquila nipalensis) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), zamieszkujący stepy południowo-wschodniej Europy i Azji, od Rumunii do Mongolii. Wędrowny. Ptaki z dalekiego wschodu zimują w Indiach, pozostałe – w Afryce. Wyjątkowo zalatuje do Polski (obserwowany 14 razy)[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Orzeł wschodni (A. nipalensis orientalis)

Dawniej uważano, że orzeł stepowy jest blisko spokrewniony z osiadłym orłem sawannowym (Aquila rapax) i obie formy zaliczano do jednego gatunku. Badania DNA wykazały jednak, że są to dwa osobne gatunki. Wyróżniono dwa podgatunki A. nipalensis[4][5][6]:

  • orzeł wschodni (A. nipalensis orientalis) – wschodnia Europa do środkowego Kazachstanu.
  • orzeł stepowy (A. nipalensis nipalensis) – wschodni Kazachstan do północnych Chin.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi ok. 75 cm, rozpiętość skrzydeł 190 cm, masa ciała do 3700 g. Upierzenie ciemnobrązowe z delikatnym fioletowym połyskiem. Ogon poprzecznie prążkowany. Osobniki młodociane jaśniejsze, na potylicy zazwyczaj jasnobrązowa plama. Dziób ciemnoszary, palce żółte. Łatwo go pomylić z orłem przednim lub orlikiem grubodziobym. Samica wyraźnie większa od samca

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Zasiedla stepy, sawanny, pustynie i półpustynie. Gniazduje na ziemi, a jeśli jest możliwość to na drzewie. Jeden lęg w roku, w zniesieniu 1 do 3 jaj znoszonych co 3 dni. Wysiaduje zasadniczo samica, przez 39–45 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po około 50 dniach, lecz rodzice zaprzestają karmienia dopiero po upływie niemal 70 dni. Dojrzałość płciową młode osiągają w czwartym roku życia. Żywi się głównie padliną, również gryzoniami i innymi małymi ssakami (maksymalnie wielkości królika) i ptakami (wielkości kuropatwy).

Sokolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Sokolnik z orłem stepowym

Orzeł stepowy jest ptakiem łowczym tzw. niskiego lotu. Ze względu na brak agresji wobec ludzi często wykorzystywany podczas pokazów sokolniczych[potrzebne źródło].

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Aquila nipalensis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Aquila nipalensis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 243. ISBN 83-919626-1-X.
  4. Frank Gill, Minturn Wright, David Donsker: Family Accipitridae (ang.). IOC World Bird List: Version 4.1. [dostęp 2013-03-06].
  5. Steppe Eagle (Aquila nipalensis) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2012-08-11].
  6. Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842. 
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237)