Orzesznica wyniosła
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Bertolecja | |
|---|---|
 Bertolecja
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad astrowych |
| Rząd | wrzosowce |
| Rodzina | czaszniowate |
| Rodzaj | orzesznica |
| Gatunek | orzesznica wyniosła |
| Nazwa systematyczna | |
| Bertholletia excelsa Humb. et Bonpl. Pl. aequinoct. 1:122-127, t. 36. 1807 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Orzesznica wyniosła, orzesznica brazylijska, bertolecja (Bertholletia excelsa) – gatunek drzewa z rodziny czaszniowatych. W stanie dzikim występuje w tropikalnych lasach nad Amazonką.
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Potężne, do 50 m wysokości drzewo wiecznie zielone.
- Liście
- Naprzeciwległe, długości do 60 cm i szerokości 15 cm, błyszczące, skórzaste, całobrzegie.
- Kwiaty
- Duże, kremowe, wydzielające nieprzyjemny zapach, zebrane w grona na szczycie pędów. Mają 6-płatkową koronę, liczne, zrośnięte w dole pręciki i 1 słupek.
- Owoc
- Kulista lub wydłużona torebka o masie 1–2 kg, okryta brązową, zdrewniałą owocnią zawierająca 18–24 nasion podobnych z kształtu do segmentów pomarańczy. Same trójkanciaste nasiona są pokryte cienką, twardą, zdrewniałą łupiną.
Zastosowanie [edytuj]
- Bertolecja nie nadaje się do uprawy. Owoce zbiera się z drzew dziko rosnących w puszczy. Jedno drzewo może dać do 450 kg owoców w ciągu roku.
- Jadalne nasiona znane pod nazwą orzechów brazylijskich należą do najcenniejszych orzechów świata. Zawierają do 50% tłuszczu. Otrzymuje się z nich olej używany nie tylko do celów spożywczych, ale również jako smar i do produkcji mydła.
- Czerwonobrunatne drewno jest równie cenne, używane w meblarstwie i budownictwie.
- Kora dostarcza garbników.
- Olej z orzechów brazylijskich jest ceniony w przemyśle perfumeryjnym. Jest również najlepszym olejem do oliwienia zegarków.
Ciekawostki [edytuj]
- Orzeszki brazylijskie kumulują bar i rad osiągając ich stężenia sięgające 0,3%, co tysiąckrotnie przekracza stężenia spotykane w innych produktach żywnościowych. Aktywność orzeszków sięga 0,1–6,6 pCi/g[2].
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-04].
- ↑ Brazil Nuts (ang.). Oak Ridge Associated Universities. [dostęp 2010-02-25].
Bibliografia [edytuj]
- Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
