Orzysz
| Orzysz | |||||
|
|||||
| Państwo |  Polska |
||||
| Województwo | warmińsko-mazurskie | ||||
| Powiat | piski | ||||
| Gmina | Orzysz gmina miejsko-wiejska |
||||
| Prawa miejskie | 1725 | ||||
| Burmistrz | Tomasz Jakub Sulima | ||||
| Powierzchnia | 8,17 km² | ||||
| Ludność (2010) • liczba |
5732 |
||||
| Strefa numeracyjna |
(+48) 87 | ||||
| Kod pocztowy | 12-250 | ||||
| Tablice rejestracyjne | NPI | ||||
|
Położenie na mapie Polski
  Orzysz
|
|||||
| Na mapach: | |||||
|
Urząd miejski
ul. Giżycka 1512-250 Orzysz |
|||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa | |||||
Orzysz (niem. Arys, prus. Aris) – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Orzysz. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. suwalskiego. Położone nad rzeką Orzyszą między jeziorami Sajno i Orzysz.
Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 5732 mieszkańców[1]. Drugie co do liczby mieszkańców miasto w powiecie piskim.
Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 8,17 km²[2].
Spis treści |
[edytuj] Historia
Historia miasta sięga XV wieku, kiedy to 2 marca 1443 roku nad jeziorem Aris ulokowano osadę o nazwie Neudorf (Nowa Wieś). Przywilej lokacyjny ustanowił Konrad von Erlichshausen. Nazwa ta nie przyjęła się, już w początkach XVI wieku w dokumentach krzyżackich występuje jako Aris, później Arys. Nazwa polska Orzysz jest spolszczoną nazwą niemiecką. Wieś rozbudowała się wzdłuż szlaku handlowego przyjmując formę ulicówki. W XIX wieku Orzysz otrzymał przywilej odbywania stałych targów i dorocznych jarmarków. Prawa miejskie uzyskał w 1725 roku z rąk króla Fryderyka Wilhelma I. Od 1753 roku stacjonował tu garnizon wojskowy. W 1890 roku w okolicy założono duży poligon wojskowy znany jako poligon Orzysz. Powstanie i rozbudowa poligonu oraz związane z tym inwestycje wojskowe przyczyniły się do rozwoju miasta. Na początku XX wieku uruchomiono połączenia kolejowe, w 1908 roku z Piszem i Giżyckiem, a w 1911 roku z Mrągowem i Ełkiem. W czasie I wojny światowej miasto okupowali Rosjanie (listopad 1914 – luty 1915). W Orzyszu w 1940 roku zmarł znany poeta mazurski Michał Kajka urodzony w miejscowości Ogródek (ok. 15 km od Orzysza). W 1945 r. miasto częściowo zniszczone włączone do Polski.
[edytuj] Zabytki
- Kościół pw. Matki Boskiej Szkaplerznej – wzniesiony w 1530 r. i później przebudowany. Świątynia o niskim korpusie przykrytym dwuspadowym dachem ma niewielką wieżę ozdobioną półkolistymi podwójnymi blendami. Wewnątrz jest współczesne wyposażenie. Ołtarz z 1948 roku.
- Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa – eklektyczny budynek o wiejskim charakterze położony przy ulicy Ełckiej. Jest to budynek z malowniczymi dekoracjami na fasadzie. Powstał w 1913 r. W środku na belkowym stropie umieszczone są kolorowe malowidła przedstawiające anioły, sceny z życia Jezusa oraz symbole chrześcijaństwa.
[edytuj] Garnizon Orzysz
Miasto zawsze związane było z wojskiem. W ostatnich latach stacjonowały (stacjonują) tu m.in.:
- 32 Brygada Rakiet Operacyjno-Taktycznych
- 7 Oddział Dyscyplinarny (karna Jednostka Wojskowa)
- 4 Suwalska Brygada Kawalerii Pancernej im. gen. bryg. Zygmunta Podhorskiego
- Litewsko-Polski Batalion Sił Pokojowych
- 15 Mazurski Batalion Saperów
- pododdziały 15 Giżyckiej Brygady Zmechanizowanej
[edytuj] Wspólnoty wyznaniowe
- kościół rzymskokatolicki pw. Matki Boskiej Szkaplerznej
- kościół rzymskokatolicki pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa
- kaplica rzymsko-katolicka (wojskowa) pw. Królewicza Kazimierza
- cerkiew prawosławna św. Jerzego - parafialna
- Sala Królestwa Świadków Jehowy [3]
[edytuj] Wybitni mieszkańcy
19 września 1912 urodził się Kurt Sanderling, światowej sławy dyrygent niemiecki pochodzenia żydowskiego. W latach 1935-1960 przebywał na emigracji w Związku Radzieckim, od 1960 w Berlinie Wschodnim. Zmarł 18 września 2011 r. w Berlinie, w przededniu 99 urodzin.
Budynek Urzędu Miasta i Gminy
[edytuj] Komunikacja
Główne drogi przebiegające przez Orzysz:
Drogi krajowe
- 16 Grudziądz – Olsztyn – Mrągowo – Orzysz – Ełk – Ogrodniki
- 63 Węgorzewo – Giżycko – Orzysz – Kolno – Łomża – Sławatycze
Miasto nie posiada obwodnicy, ruch tranzytowy odbywa się głównymi ulicami miasta. W ostatnich latach zmodernizowano drogi przebiegające przez miasto, jak również drogi wylotowe w kierunku Ełku i Pisza. Planuje się budowę obwodnicy i ronda w związku z przebudową drogi krajowej nr 16 (S16).[potrzebne źródło]
Orzysz położony jest przy linii kolejowej Olsztyn – Ełk. Znajduje się tu stacja kolejowa Orzysz. Od września 2009 r. ruch pasażerski zawieszony. Infrastruktura kolejowa (gruntownie zmodernizowana) pozwala na przewóz wojsk z głębi kraju i z zagranicy na ćwiczenia na pobliskim poligonie oraz powrót tych wojsk do macierzystych garnizonów. Komunikację autobusową (lokalną) zapewnia przedsiębiorstwa PKS Pisz oraz przedsiębiorstwo Przewozy Pasażerskie Arkadiusz Gietek. Kursy autobusowe dalekobieżne realizują inne oddziały PKS. Orzysz posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Olsztynem, Ełkiem, Giżyckiem, Piszem, Węgorzewem, Łomżą, Białymstokiem, Warszawą i Lublinem (w sezonie letnim – z Hrubieszowem i Chełmem).[potrzebne źródło]
[edytuj] Współpraca międzynarodowa
 |
Ta sekcja od 2011-09 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Miasta i gminy partnerskie:
Przypisy
- ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
- ↑ Sala Królestwa Świadków Jehowy
|
||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||
|
|||||||||||||||||
