Osława

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Osława
Osława
Osława w Wielopolu
Lokalizacja Europa
 Polska
Źródło stok Matragony, Bieszczady Zachodnie
Ujście San
Zasław
Długość 55 km
Powierzchnia zlewni 503 km²
Średni przepływ 8,2 m³/s Zagórz[1]
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Rzeki Polski

Osława (niem. Oslawa, cz. Oslava, ukr. Ослава) – rzeka w południowo-wschodniej Polsce, lewy dopływ Sanu w zlewisku Morza Bałtyckiego. Długość – 55 km, powierzchnia zlewni – 503 km².

Źródła Osławy znajdują się na południowo-zachodnich stokach Matragony w granicznym paśmie Bieszczadów. Osława początkowo płynie na zachód wzdłuż grzbietu granicznego, następnie na wysokości Przełęczy Łupkowskiej skręca na północ. W dolnym biegu, silnie meandrując, płynie na północny wschód i uchodzi do Sanu koło wsi Zasław. Dolina Osławy niemal na całej długości stanowi granicę między Beskidem Niskim w Karpatach Zachodnich a Bieszczadami Zachodnimi w Karpatach Wschodnich.

Nazwę rzeki zapisano po raz pierwszy w 1400. Nazwa rzeki pochodzi prawdopodobnie od języków przedsłowiańskich, osła – "kamień"[2].

Dolina Osławy stanowi szlak komunikacyjny. Biegną nią linia Bieszczadzkiej Kolejki Leśnej (z Balnicy do Rzepedzi), linia kolejowa z Przełęczy Łupkowskiej do Zagórza oraz drogi nr 897 i 892. Rzeka przepływa przez wsie Maniów, Wola Michowa, Smolnik, Mików, Duszatyn, Prełuki, Turzańsk, Rzepedź, Szczawne, Kulaszne, Wysoczany, Mokre, Morochów, Czaszyn, Tarnawa Dolna, Wielopole, Zagórz i Zasław (dawniej Zasławie).

Dopływy[edytuj | edytuj kod]

Większe dopływy: Osławica, Kalniczka.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Osława w Zagórzu

Do 1946 dorzecze Osławy było zamieszkane w większości przez rusińskich Łemków[3] Po dawnych mieszkańcach zachowały się w dolinie Osławy nieliczne już drewniane cerkwie wschodniołemkowskiej proweniecji m.in. w dawnej wsi Dolina, Morochowie, Szczawnem, Turzańsku, Rzepedźi, Komańczy, Wisłoku Wielkim, i Radoszycach oraz murowane z początku XX wieku, na planie krzyża z centralną kopułą, stylem wywodzącym się z Huculszczyzny, uznanym przez Ukraińców za narodowy m.in. w Czaszynie, Łukowem i Smolniku. Z Sanoka, prowadzi "Szlak Ikon Dolina Osławy", który znakowany jest kolorem niebieskim szlak turystyczny niebieski Sanok PKP i PKS przez Turzańsk.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adam Fastnacht Osadnictwo Ziemi Sanockiej, 1946
  • Adam Fastnacht Słownik historyczno-geograficzny Ziemi Sanockiej w średniowieczu, Kraków 2002, ISBN 83-88385-14-3
  • Stanisław Kłos Województwo rzeszowskie. Przewodnik, Warszawa 1973

Przypisy

  1. Serwis Pogodowy IMGW
  2. "Liczba nazw pochodzenia przedsłowiańskiego nie motywowanych przez języki słowiańskie, bałtyckie czy niemiecki jest zwykle bardzo niewielka. Nazwy te odnoszą się do dużych i średnich rzek. W dorzeczu Sanu będą to San, Sawa, Łada, Stryj, a może też Tanew, Wiar, Hocza i Hoczew, Taba, Osława, Tyrawa, Morawa, Poława, Piela, Orysko.[w:] Hydronimia słowiańska. Instytut Języka Polskiego (Polska Akademia Nauk). 1989. s. 105.
  3. "gdzie ich nazywano, albo Sanockimi Góralami, albo też Lemkami, od przysłówka Lem, który używają, a który odpowiada co do znaczenia przysłówkowi "tylko" [...], właśnie wśród tych Górali Sanockich czyli jak ich zwać chcą Lemków, leży ponad Osławą trzy wioski w niewielkiej odległości od siebie, gdzie w jednej mówią ludzie "Lem" w drugiej "Nem" w trzeciej "Łeż", tem samym tedy prawem można by ich nazywać Lemkami, Memkami, i Łeżkami" [w:] Wincenty Pol. Rzut oka na północne stoki Karpat. Kraków. 1851 str. 127.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]