Osamu Tezuka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Osamu Tezuka
Data i miejsce urodzenia 3 listopada 1928
Japonia Toyonaka
Data i miejsce śmierci 9 lutego 1989
Japonia Tokio
Zawód reżyser
mangaka
scenarzysta
Lata aktywności 19601989
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Osamu Tezuka (jap. 手塚治虫 Tezuka Osamu?, ur. 3 listopada 1928 r. w Toyonace, zm. 9 lutego 1989 w Tokio)japoński mangaka, reżyser, doktor medycyny[1] i producent anime. Z racji swoich osiągnięć nazywany bogiem mangi[2], porównywany z Waltem Disneyem[3].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 3 listopada 1928 r. w Toyonace w prefekturze Osaka[1] jako najstarszy z trojga rodzeństwa. W 1933 r., po przeprowadzce do Takarazuki w prefekturze Hyōgo[1], po raz pierwszy zetknął się z tamtejszym teatrem. Spotkanie to miało istotny wpływ na późniejszą twórczość artysty[4].

Pierwsze komiksy Tezuka zaczął tworzyć już w szkole podstawowej[1]. W 1939 r. poprzez dodanie do swojego imienia znaku oznaczającego owada (jap. mushi?)[1], stworzył pseudonim, pod którym tworzył do końca życia. Amatorską twórczość plastyczną kontynuował w szkole średniej. W 1945 r. został przyjęty na wydział medycyny Uniwersytetu w Osace, od tego też czasu zaczął być znany jako mangaka[1].

Zadebiutował w wieku 18 lat krótkim komiksem Machan-no nikki (pol. Pamiętnik Ma-chan), wydanym w 1946 r. w czasopiśmie dla dzieci Shokokumin Shinbun[1]. Na lata 1946-1947 przypadał również krótki epizod teatralny Tezuki – z grupą studentów wydziału medycyny Uniwersytetu w Osace założył koło teatralne Gakuyuza i brał udział w przedstawieniach jako aktor[5]. Na początku 1947 r. wespół z Shichimą Sakaim opublikował mangę Shin Takarajima (pol. Nowa Wyspa Skarbów)[6]. Shin Takarajima okazała się niezwykle popularna i wydana została w niespotykanym jak na owe czasy nakładzie 400 000 egzemplarzy[7].

W 1951 r. ukończył studia medyczne, a w 1952 r. uzyskał dyplom lekarski[1]. Nigdy jednak nie prowadził praktyki zawodowej, koncentrując się na twórczości artystycznej[3]. W tym samym roku przeprowadził się do Tokio. Rosnąca popularność i sukcesy wydawnicze (Janguru taitei, Tetsuwan Atomu, Czopi i księżniczka) sprawiły, że już w 1954 r. trafił na listę najlepiej opłacanych rysowników w Japonii[1]. W 1959 ożenił się z Etsuko Okadą. W 1961 r. obronił doktorat z medycyny na Uniwersytecie Medycznym w Narze i otworzył własne studio filmowe pod nazwą Mushi Production (jap. 虫プロダクション Mushi Purodakushon?)[1]. Wkrótce pojawiły się pierwsze filmy animowane tego studia – Aru machikado no monogatari w 1962 r. i Tetsuwan Atomu w 1963. Mushi Production istniało do 1972 r., kiedy to zakończyło działalność na skutek problemów finansowych. Cztery lata później założył nowe studio – Tezuka Productions, a w 1977 r. kolejne, istniejące do dziś, Mushi Production.

Lata 80. to coraz większe uznanie zarówno w Japonii, jak i na świecie, ale też problemy zdrowotne i kolejne hospitalizacje[1]. Zmarł na raka 9 lutego 1989 r. w wieku 60 lat. Jego grób znajduje się w Tokio, na cmentarzu przy świątyni Sōzen-ji[8].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 1989 r. został pośmiertnie uhonorowany Orderem Świętego Skarbu (jap. 瑞宝章 Zuihōshō?) 3. klasy[1], przyznawanym za wybitny wkład w rozwój Japonii. W 1990 r. podczas Krakowskiego Festiwalu Filmowego, wspólnie z innymi animatorami z USA, Japonii, Jugosławii, Czechosłowacji i ZSRR, otrzymał dyplom honorowy za Animated Self-portraits[9][10]. Trzykrotnie (w 1964, 1967 i 1988 r.) zdobywał Nagrodę im. Ōfuji Noburō (za Aru machikado no monogatari, Tenrankai no e i Mori no densetsu[10]) w konkursie Mainichi Eiga Concours. W 1996, również podczas Mainichi Eiga Concours, Black Jack zdobył główną nagrodę w kategorii Najlepszy Film Animowany. W 1984 r. otrzymał nagrodę główną na Festiwalu Filmów Animowanych w Zagrzebiu za Jumping[10].

Dziedzictwo[edytuj | edytuj kod]

Muzeum Osamu Tezuki w Takarazuce

W 1994 r. w Takarazuce otwarte zostało Muzeum Mangi Osamu Tezuki. Ustanowione zostały również dwie nagrody jego imienia; w 1971 Nagroda Tezuki (jap. 手塚賞 Tezuka Shō?) wydawnictwa Shueisha[11] oraz w 1997 r. Nagroda Kulturalna im. Osamu Tezuki (jap. 手塚治虫文化賞 Tezuka Osamu Bunkashō?) tygodnika Asahi Shimbun[12]. W założonym przez niego Mushi Production pierwsze kroki stawiali m.in. Katsuhiro Ōtomo i Rintarō. W 1997 r. japońska poczta wydała okolicznościowy znaczek, przedstawiający Osamu Tezukę wraz z postaciami ze stworzonych przez niego filmów animowanych[13]. Twórczość Tezuki pod wieloma względami miała charakter pionierski, kształtując japoński komiks i film animowany w okresie jego największego rozwoju. Tezuka był twórcą pierwszego serialu animowanego (Tetsuwan Atomu, znanego szerzej jako Astro Boy), pierwszego filmu animowanego w kolorze (Janguru taitei)[14], jako pierwszy stworzył również mangowe adaptacje znanych utworów europejskich (Faust, Pinokio)[15]. Szacuje się, że Tezuka stworzył ponad siedemset mang i około stu filmów animowanych[16]. W listopadzie 2008 Tezuka Productions, dla uczczenia 80. urodzin Tezuki, rozpoczęło darmowe publikowanie w internecie mang i anime z jego dorobku[16].

Publikacje w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W 2004 r. nakładem wydawnictwa Arashi ukazała się manga Metropolis, a w latach 20012002, na łamach wydawanego przez Waneko magazynu Mangamix (numery 1-6), opublikowany został pierwszy tom mangi Black Jack[17]. W 2001 r. Warner Bros. Video wydało w Polsce pełnometrażowy film animowany Metropolis[18], będący luźną adaptacją mangi Tezuki. W marcu 2011 r. wydawnictwo Hanami wydrukowało pierwszy tom mangi Pluto opartej na motywach serii Tetsuwan Atom Tezuki.

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 Tezuka Osamu World (ang.). [dostęp 4 listopada 2008]. [zarchiwizowane z tego adresu (31 sierpnia 2003)].
  2. Osamu Tezuka) (ang.). W: AnimeNewsNetwork [on-line]. [dostęp 4 listopada 2008].
  3. 3,0 3,1 Osamu Tezuka (ang.). W: The Anime Encyclopedia [on-line]. [dostęp 4 listopada 2008].
  4. Tezuka Osamu Memorial Museum (ang.). W: oficjalna strona Tezuka Osamu Memorial Museum [on-line]. [dostęp 4 listopada 2008].
  5. History-1940s (ang.). W: Tezuka Osamu [on-line]. [dostęp 28 lutego 2012].
  6. Shin Takarajima (ang.). W: Anime News Network [on-line]. [dostęp 4 listopada 2008].
  7. Osamu Tezuka (ang.). W: Anime Academy [on-line]. [dostęp 4 listopada 2008].
  8. Find A Grave (ang.). [dostęp 4 listopada 2008].
  9. oficjalna strona Krakowskiego Festiwalu Filmowego. [dostęp 4 listopada 2008].
  10. 10,0 10,1 10,2 Awards for Osamu Tezuka (ang.). W: IMDb [on-line]. [dostęp 4 listopada 2008].
  11. Society and Culture Research Guide (ang.). [dostęp 4 listopada 2008].
  12. oficjalna strona Asahi Shinbun (jap.). [dostęp 4 listopada 2008].
  13. Osamu Tezuka – Life Outline (ang.). W: Osamu Tezuka: The Father of Manga [on-line]. [dostęp 4 listopada 2008].
  14. Osamu Tezuka (ang.). W: Lambek.net [on-line]. [dostęp 4 listopada 2008].
  15. Oniko: Oniko goes to Japan (ang.). [dostęp 4 listopada 2008].
  16. 16,0 16,1 Tezuka's 700 Manga, 100 Anime to Be Posted for Free (ang.). W: AnimeNewsNetwork [on-line]. 2008-11-04. [dostęp 11 listopada 2008].  Cytat: Tezuka Productions, the studio created by legendary manga and anime pioneer Osamu Tezuka, will be posting 700 manga titles and 100 anime titles from its late founder on the Internet for free starting this week.
  17. MangaMix – 1 – (1/2001, czerwiec). W: Gildia Mangi [on-line]. [dostęp 4 listopada 2008].
  18. Metropolis. W: Tanuki.pl [on-line]. [dostęp 4 listopada 2008].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]