Osceola (wódz Seminolów)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Osceola
Osceola na litografii z 1838
Osceola na litografii z 1838
Data i miejsce urodzenia ok. 1804
Tallassee, Alabama
Imię i nazwisko przy narodzeniu Bill Powell
Data i miejsce śmierci 30 stycznia 1838
Fort Moultrie, Karolina Południowa
Przyczyna śmierci malaria
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portret Osceoli autorstwa George'a Catlina

Osceola, właśc. As-se-he-ho-lar lub Asi-yahola (ur. ok. 1804 w Tallassee, zm. 30 stycznia 1838 w Fort Moultrie) – północnoamerykański Indianin, wódz Seminolów podczas ich drugiej wojny z białymi Amerykanami.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Osceola urodził się najprawdopodobniej w 1804 roku jako Bill Powell, w wiosce narodu Krików, Talisi w dzisiejszej Alabamie. Jego matka, Polly Coppinger, była półkrwi Indianką[1], za ojca uważany był biały handlarz William Powell, chociaż część historyków kwestionuje ten pogląd, zaprzeczał temu również sam Osceola w dorosłym życiu[2]. Wychowywał się wraz z rodzeństwem w matrylinearnej kulturze narodu swej matki. W 1814 roku, po przegranej i śmierci Tecumseha, którego wspierali także Krikowie, musieli oni pod naporem zwycięskich białych Amerykanów przenieść się na Florydę, gdzie dołączyli do osiadłych tam współplemieńców i blisko z nimi spokrewnionych Seminolów[3]. U mieszkających na Florydzie Indian znajdowali również schronienie murzyńscy niewolnicy zbiegli z plantacji, sam Osceola miał murzyńską żonę a w wojnach u boku czerwonoskórych brali udział także czarnoskórzy wojownicy[4].

Na początku lat 30. XIX wieku, działając na mocy Indian Removal Act, władze amerykańskie zawarły z Seminolami traktaty: w Payne's Landing (1832) i Fort Gibson (1833). Zgodnie z ich ustaleniami Indianie mieli zostać przesiedleni na zachód, na obszar Terytorium Indiańskiego. Jedynie część plemienia zastosowała się do postanowień traktatów; większość, w tym główni wodzowie oraz młodzi wojownicy byli temu przeciwni[5]. Jednym z aktywniejszych opozycjonistów był Osceola, który miał przebić egzemplarz traktatu z Payne's Landing własnym nożem. Ten epizod, prawdopodobnie niemający miejsca w rzeczywistości, przeszedł do legendy[6].

W 1834 roku agentem rządu, odpowiedzialnym za przesiedlenie Seminolów, został Wiley Thompson[7]. Zapowiedział on pozbawienie władzy tych wodzów, którzy sprzeciwiali się opuszczeniu Florydy. Uwięził na pewien czas Osceolę, uwalniając go dopiero po wymuszeniu na nim zgody na warunki traktatu z Payne's Landing[8]. W listopadzie 1835 roku grupa wojowników pod dowództwem Osceoli, zamordowała jednego z wodzów, Charliego Emathlę, zwolennika współpracy z białymi[9], 28 grudnia zaś, w pobliżu Fortu King, samego Thompsona[7] i sześciu innych białych[10]. To zdarzenie wraz z mającą miejsce tego samego dnia tzw. masakrą Dade'a (grupa wojowników wybiła niemal do nogi ponad stuosobowy oddział żołnierzy amerykańskich, zmierzających z Fort Brooke do Fort King[11]), stało się przyczyną wybuchu drugiej wojny Seminolów z białymi[12].

Przez kolejne dwa lata Osceola na czele wojowników odniósł szereg sukcesów w potyczkach z wojskami amerykańskimi, dowodzonymi początkowo przez generała Winfielda Scotta, później gubernatora Florydy Richarda K. Calla a następnie generała Thomasa Jesupa[8][13]. Dopiero ten ostatni dzięki swoim zdecydowanym działaniom zaczął odwracać losy wojny, zmuszając część walczących Indian do zawieszenia broni i dołączenia do przesiedlonych współplemieńców. W październiku 1837 roku zaprosił grupę wodzów z chorym już wówczas na malarię Osceolą na rozmowy do Fort Payton. Tam, 21 października, zostali pochwyceni, mimo przybycia pod białą flagą jako parlamentariusze[13].

Osceola został osadzony w Fort Marion, zaś po udanej ucieczce części wojowników, w grudniu przeniesiony do Fort Moultrie w Karolinie Południowej. Uwięzionego wodza odwiedziło między innymi kilku znanych rysowników, w tym George Catlin, prosząc go o pozowanie[14]. Uwięzienie pogorszyło stan zdrowia Osceoli, który zmarł 30 stycznia 1838 roku[10] i został pochowany w forcie[8].

Wojskowy chirurg, Frederick Weedon, zabalsamował i zachował jego głowę jako osobliwość. Po wielu latach, za pośrednictwem doktora Valentine'a Motta, trafiła do muzeum chirurgii w Nowym Jorku i prawdopodobnie zaginęła podczas pożaru w 1865 roku[8][15]. W 1967 roku na terenie dawnego Fort Moultrie odkryto grób zawierający bezgłowy szkielet, uznany za szczątki Osceoli[16].

Postać Osceoli przeszła do legendy, inspirując wielu twórców. Została upamiętniona w literaturze, sztuce, muzyce i filmie, m.in. w Seminole (1953); także kilka miejscowości nosi jego imię[8]. W Silver Springs na Florydzie znajduje się pomnik Osceoli przebijającego sztyletem Traktat z Payne's Landing.

Przypisy

  1. Patricia Riles Wickamn: Osceola's Legacy, s. 6.
  2. Rachel A. Koestler-Grack: Osceola, 1804–1838, s. 8–9.
  3. Rachel A. Koestler-Grack: Osceola, 1804–1838, s. 4, 7.
  4. Jerry Keenan: Encyclopedia of American Indian Wars 1492–1890, s. 160–162.
  5. Jerry Keenan: Encyclopedia of American Indian Wars 1492–1890, s. 204–205.
  6. Patricia Riles Wickamn: Osceola's Legacy, s. 14.
  7. 7,0 7,1 Thompson, Wiley, (1781–1835), w: Biographical Dictionary of the United States Congress
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Andrew K. Frank: Osceola [w:] Bruce M. Johansen, Barry M. Pritzker (red.): Encyclopedia of American Indian History. Volume I. Santa Barbara, CA: 2008. ISBN 978-1-85109-818-7, s. 808–810.
  9. Patricia Riles Wickamn: Osceola's Legacy, s. 15–16.
  10. 10,0 10,1 Rachel A. Koestler-Grack: Osceola, 1804–1838, s. 29.
  11. Jerry Keenan: Encyclopedia of American Indian Wars 1492–1890, s. 65.
  12. Jerry Keenan: Encyclopedia of American Indian Wars 1492–1890, s. 205.
  13. 13,0 13,1 Jerry Keenan: Encyclopedia of American Indian Wars 1492–1890, s. 206.
  14. Patricia Riles Wickamn: Osceola's Legacy, s. 28.
  15. Patricia Riles Wickamn: Osceola's Legacy, s. 163–200.
  16. Bernie McGovern (red.): Florida Alamnac 2007–2008. Gretna, LA: 2007. ISBN 978-1-58980-428-9, s. 115–116.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerry Keenan: Encyclopedia of American Indian Wars 1492–1890. Santa Barbara, CA: 1997. ISBN 0-87436-796-4.
  • Rachel A. Koestler-Grack: Osceola, 1804–1838. Mankato, MN: 2003. ISBN 0-7368-1211-3.
  • Patricia Riles Wickamn: Osceola's Legacy. Tuscaloosa, AL: 2006 (Revised Edition). ISBN 978-0-8173-5332-2.