Osman Achmatowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Osman Achmatowicz
Data i miejsce urodzenia 16 kwietnia 1899
Bergaliszki
Data i miejsce śmierci 4 grudnia 1988
Warszawa
profesor
Specjalność: chemia organiczna
Alma Mater Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie
Doktor honoris causa
(Politechnika Łódzka – 7 maja 1960)

Osman Achmatowicz (ur. 16 kwietnia 1899 w Bergaliszkach, zm. 4 grudnia 1988 w Warszawie) – chemik organik polski pochodzenia tatarskiego, z książęcego rodu herbu Kotwica, przydomku Starzyński, wiernego Polsce od bitwy pod Grunwaldem w 1410 roku, od uczestnika której bezpośrednio i w linii prostej się wywodził.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Aleksandra, adwokata, ministra sprawiedliwości Republiki Krymskiej i jej senatora, później senatora RP, i Emilii z Kryczyńskich. W 1920 roku, jako ułan Pułku Tatarskich Ułanów, brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej.

W 1925 roku ukończył Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie. Członek korporacji akademickiej Konwent Polonia. Był profesorem Uniwersytetu Warszawskiego (1934–1939 i 1953–1969) i Politechniki Łódzkiej (1946–1953 – także jej rektorem).

W okresie okupacji niemieckiej brał udział w tajnym nauczaniu w Częstochowie[1]. Ochotnik WP 1919–1920 (w Pułku Jazdy Tatarskiej). Od 1945 członek Polskiej Akademii Umiejętności, od 1952 Polskiej Akademii Nauk, od 1984 Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Członek rad naukowych wielu stowarzyszeń naukowych, laureat nagrody państwowej I stopnia (1964). Wiceminister szkolnictwa wyższego (1953–1959), Dyrektor Instytutu Kultury Polskiej w Londynie (1964–1969). W 1960 roku został uhonorowany tytułem doktora honoris causa Politechniki Łódzkiej[2].

Jego prace dotyczyły chemii organicznej (alkaloidy, steroidy, sulfony) oraz syntezy chemicznej i fitochemii.

Jego żoną była Helena ze Stankiewiczów. Z tego małżeństwa pochodzili Emilia (ur. 1927), Osman (ur. 1931; chemik, odkrywca reakcji Achmatowicza) i Selim (ur. 1933; również chemik).

Pochowany na Muzułmańskim Cmentarzu Tatarskim w Warszawie.

Przypisy

  1. Stanisław Rybicki: Pod znakiem orła i kruka. Fragmenty wspomnień z lat okupacji. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990, s. 288-289. ISBN 83-211-1105-X.
  2. Doktoraty honoris causa w PŁ. p.lodz.pl. [dostęp 23 lutego 2011].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Polskie rody szlacheckiej. Kto jest kim dziś?, Warszawa 1993, s. 31-32
  • Bogdan Brózda, Chemia zamiast oręża w: Przegląd Techniczny 26/2005
  • Stanisław Dziadulewicz, Herbarz Rodzin Tatarskich w Polsce, Wilno 1929, s. 10-14