Osobowość anankastyczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Osobowość anankastyczna
ICD-10 F60.5
Obsesyjno-kompulsyjne zaburzenie osobowości
DSM-IV 301.4
MeSH D003193

Osobowość anankastyczna (osobowość obsesyjno-kompulsyjna) – zaburzenie osobowości, w którym występuje wzorzec zachowań zdominowany dbałością o porządek, perfekcjonizmem, kontrolą umysłową i w kontaktach interpersonalnych, kosztem elastyczności, otwartości i efektywności[1][2].

Kryteria diagnostyczne (objawy)[edytuj | edytuj kod]

Kryteria diagnostyczne ICD-10[edytuj | edytuj kod]

Światowa Organizacja Zdrowia umieszcza anankastyczne zaburzenie osobowości w grupie F60.5 klasyfikacji ICD-10[3].

Do rozpoznania zaburzenia spełnione muszą być co najmniej trzy spośród poniższych warunków[4]:

  • nadmiar wątpliwości i ostrożności,
  • pochłonięcie przez szczegóły, regulaminy, inwentaryzowanie, porządkowanie, organizowanie lub schematy postępowania,
  • perfekcjonizm (przeszkadza w wypełnianiu zadań),
  • nadmierna sumienność z zaniedbaniem przyjemności i relacji interpersonalnych,
  • pedanteria, uległość wobec konwencji społecznych,
  • sztywność i upór,
  • irracjonalne sądzenie, że inni dokładnie podporządkują swe działania sposobom działania pacjenta lub nieracjonalna niechęć do przyzwalania innym na działanie,
  • natarczywe, niechciane myśli i impulsy.

Kryteria diagnostyczne DSM-IV[edytuj | edytuj kod]

  • zaabsorbowanie szczegółami, regułami, porządkiem, organizacją lub harmonogramami do stopnia, w którym tracony jest podstawowy sens działalności,
  • okazywanie perfekcjonizmu kolidującego z finalizowaniem zadań (np. niezdolność do dokończenia projektu, ponieważ nie zostały spełnione nasze wygórowane i ścisłe standardy),
  • nadmierne poświęcenie się pracy i wydajności ze szkodą dla wolnego czasu oraz przyjaźni, które nie jest spowodowane oczywistą koniecznością ekonomiczną,
  • zbytnia sumienność, skrupulatność i mała elastyczność w kwestiach moralnych, etycznych oraz dotyczących wartości, niewynikająca z kulturowej czy religijnej tożsamości,
  • niezdolność do wyrzucania zużytych lub bezwartościowych przedmiotów, nawet jeżeli nie mają wartości sentymentalnej,
  • niechęć do delegowania zadań lub pracy na innych, jeśli nie poddadzą się w pełni narzuconym przez nas sposobom ich wykonania,
  • skąpy styl wydawania pieniędzy na siebie i na innych; pieniądze są postrzegane jako dobro, które ma być gromadzone z myślą o przyszłych katastrofach,
  • okazywanie sztywności i uporu[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Antoni Kępiński: Psychopatie. Wyd. I. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1997. ISBN 8320012635.
  2. Arthur Reber: Słownik psychologii, pod redakcją naukową prof. dr hab. Idy Kurcz i prof. dr hab. Krystyny Skarżyńskiej. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Scholar Sp. z o.o., 2002. ISBN 373830073.
  3. Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10 - http://apps.who.int/classifications/apps/icd/icd10online/
  4. Anankastic personality disorder - International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems 10th Revision (ICD-10)
  5. DSM-IV: Obsessive-Compulsive Personality Disorder (OCPD)

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.