Osocze krwi

Osocze krwi, plazma – zasadniczy (główny), płynny składnik krwi, w którym są zawieszone elementy morfotyczne (komórkowe). Stanowi ok. 55% objętości krwi. Uzyskuje się je przez wirowanie próbki krwi. Osocze po skrzepnięciu i rozpuszczeniu skrzepu nazywamy surowicą krwi.

Autorem grecko-łacińskiej nazwy plazma jest czeski fizjolog Jan Evangelista Purkyně.

Właściwości

Osocze krwi jest płynem składającym się przede wszystkim z wody, transportującym cząsteczki niezbędne komórkom (elektrolity, białka, składniki odżywcze), ale również produkty ich przemiany materii. Z powodu zdolności krzepnięcia odgrywa podstawową rolę w hemostazie. Białka osocza pełnią różne funkcje: odpowiadają za równowagę kwasowo-zasadową, ciśnienie onkotyczne, lepkość osocza, obronę organizmu, a w przypadku głodu są źródłem aminokwasów dla komórek. Osocze ma na ogół zabarwienie słomkowe, ale może przybierać także inne barwy w zależności od stanu fizjologicznego organizmu i spożytych pokarmów, np.:

• zielony - u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną,
• brązowy - w przypadku chorób wątroby,
• żółta - w przypadku spożycia dużej ilości tłuszczu.

Skład

• 90% – woda
• 7% – białka
• 3% – związki organiczne i nieorganiczne
  • albuminy
  • globuliny alfa 1
  • globuliny alfa 2
  • globuliny beta
  • globuliny gamma
• lipoproteiny
  • HDL
  • IDL
  • LDL
  • VLDL
• kwasy tłuszczowe
• cholesterol
• trójglicerydy
• hormony
• glukoza
• witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K)
• dwutlenek węgla
• produkty metabolizmu białek (mocznik, aminokwasy)
• produkty metabolizmu hemu (bilirubina oraz urobilinogen)
• sole mineralne (Cl^-,K⁺,Na⁺)

Zobacz też

• białka ostrej fazy
• plazmafereza
• limfa (chłonka)
• surowica
• afera LFO
• Buforowe układy krwi

Przypisy

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.