Osred I z Nortumbrii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy władcy Nortumbrii w latach 706-716. Zobacz też: artykuł o władcy Nortumbrii w latach 788-790.
Osred z Nortumbrii
król Nortumbrii
'
Okres panowania od 706
do 716
Poprzednik Edwulf
Następca Cenred
Dane biograficzne
Urodziny 697
Śmierć 716
Rodzeństwo Offa
Osric

Osred z Nortumbrii, Osredi, Osrit, Osræd (ur. 697; zm. 716) – władca anglosaskiego królestwa Nortumbrii w latach 706-716.

Osred był najstarszym synem króla Aldfritha, nie jest jednak pewne, czy jego matką była jedyna znana żona króla, Cuthburga, późniejsza ksieni klasztoru w Barking. Znane są imiona jego dwóch braci: Offa i Osric. W starych zapiskach hagiograficznych wymieniana jest również święta Osanna jako siostra Osreda, jednak współcześni historycy klasyfikują ten zapis jako legendę.

Po śmierci Aldfritha w 705 roku, na tronie Nortumbrii zapanowała pustka, gdyż jego oczywisty następca, syn Osred, był wówczas kilkuletnim dzieckiem. Wszyscy ewentualni athelingowie z bernickiej dynastii zginęli w bitwach lub w wyniku wewnętrznych sporów o sukcesję. Po władzę sięgnął wówczas Edwulf, człowiek, którego pochodzenie nie jest znane, ale cieszący się poparciem potężnego ealdormana Bertfryta. Nie zadbał jednak o przyjazne stosunki z biskupem Wilfrydem (zagroził mu śmiercią w razie, gdyby zdecydował się na powrót z wygnania). Ponieważ ostatnia wola Aldfritha brzmiała, że jego następca ma się pogodzić z Wilfrydem, Bertfryt zmienił front i usunął z tronu uzurpatora[1], po krótkim oblężeniu twierdzy Bamburgh[2].

Na tronie zasiadł wówczas zaledwie ośmioletni Osred[2][3]. Był to pierwszy w historii Anglosasów przypadek, gdy sukcesorem było dziecko[4]. Osred był jedynie królem nominalnym, a prawdziwą władzę dzierżył biskup Wilfryd, który go usynowił[5][6] i otoczył opieką[7]. Mógł również liczyć na wsparcie wpływowej ciotki, Elfledy z Whitby[8] oraz Bertfryta i jego stronników[2]. Dzięki temu spory dynastyczne zostały rozstrzygnięte.

Panowanie Osreda zapisało się w kronikach jako początek upadku gospodarczego i kulturalnego Nortumbrii. Znacznie spadła wartość bitych jeszcze za panowania jego ojca sceatów, kwitła korupcja, a szlachta na czele z Bertfrytem bez skrupułów wykorzystywała słabość małoletniego władcy do powiększania swych majątków kosztem państwa[4][1]. Sam Osred, początkowo chwalony (Beda porównał go do biblijnego króla Jozjasza, patrona wiary)[9], w miarę dorastania dał się poznać jako człowiek gwałtownego charakteru, niemoralny libertyn i uwodziciel zakonnic[10][6][3].

W 706 roku Wilfryd został przez arcybiskupa Canterbury Bertwalda mianowany opatem klasztoru w Ripon i przydzielono mu diecezję Hexam[6], co zapewne było ceną za poparcie Osreda[5]. Wciąż kontrolował swego adoptowanego syna, aż do swojej śmierci w 709 roku. Nie wiadomo, jak śmierć ta wpłynęła na pozycję Osreda jako władcy, ale wydaje się, że wywołała jedynie pewną niestabilność. Bertfryt zmarł w 711 roku, a Elfleda dwa lata później[3]. Do tego czasu jednak Osred dojrzał do przejęcia pełni władzy[3].

Za panowania Osreda trwała wojna na północnych krańcach Nortumbrii z Piktami, jednak udział w niej młodego króla był raczej niewielki. Jako autor miażdżącego zwycięstwa Nortumbrii w bitwie nad rzekami Avon i Carron wymieniony jest Bertfryt. Stephanus określa go wręcz jako najwyższego rangą po królu[1].

Osred zginął w 716 roku[11]. Okoliczności jego śmierci nie są jednak do końca znane: Kronika anglosaska odnotowała, że zginął w bitwie z Piktami[9], zaś Wilhelm z Malmesbury napisał o tajemniczym spisku, którego finałem było zamordowanie młodego króla. Jego sukcesorem został daleki krewny Cenred[12][13].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Yorke, s.132
  2. 2,0 2,1 2,2 Hodgkin, s.210
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Hughes, s.260
  4. 4,0 4,1 Yorke, s.125
  5. 5,0 5,1 Kirby, s.122
  6. 6,0 6,1 6,2 OSRED I (ang.). Foundation for Medieval Genealogy. [dostęp 2012-01-23].
  7. Yorke, s.106
  8. Yorke, s.116
  9. 9,0 9,1 Kirby, s.123
  10. Yorke, s.156
  11. Beda, ks.5, rozdz.22
  12. Yorke, s.229
  13. Kronika anglosaska, A.D. 716

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Edwulf z Nortumbrii
Flag of Northumbria.svg król Nortumbrii
706 - 716
Flag of Northumbria.svg Następca
Cenred z Nortumbrii