Ostatnia Wieczerza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Ostatnia wieczerza)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy wydarzenia z życia Jezusa. Zobacz też: Ostatnia Wieczerza.
Komunia święta
Juan de Juanes 002.jpg
Chrystus z Eucharystią, obraz Joana de Joanes
 PortalKategoria

Ostatnia Wieczerza – według Ewangelii wieczerza paschalna Jezusa z apostołami, która odbyła się w przeddzień jego śmierci w sali zwanej Wieczernikiem. W doktrynie Kościoła katolickiego jest to zarazem moment ustanowienia przez Jezusa sakramentów Eucharystii (Wieczerzy Pańskiej) oraz kapłaństwa.

Źródła[edytuj | edytuj kod]

Cztery fragmenty Nowego Testamentu mówią o Ostatniej Wieczerzy i ustanowieniu Eucharystii w trakcie jej trwania. Ze względu na podobieństwa i różnice egzegeci uznają, że opisy są zapisem różnych tradycji liturgicznych sprawowania Eucharystii w lokalnych wspólnotach. Wyróżnia się dwie tradycje: antiocheńską i palestyńską. Opis ustanowienia Eucharystii według tradycji liturgicznej pochodzącej przypuszczalnie ze wspólnot z Antiochii oraz Azji Mniejszej znajduje się w Ewangelii św. Łukasza 22, 14-20 oraz we fragmencie z 1 Listu do Koryntian 11,23nn św. Pawła. Z kolei przypuszcza się, ze względu na styl zbliżony do aramejskiego, że w liturgicznej tradycji pochodzącej z Palestyny napisany został opis z Ewangelii św. Marka 14, 22-26 oraz Mateusza 26, 26-30[1].

W Ewangelii Łukasza opisana jest w rozdziale 22 wersety 14-20:

A gdy nadeszła godzina, zasiadł do stołu i dwunastu apostołów z Nim. Wtedy powiedział do nich: Tak bardzo pragnąłem spożywać z wami tę Paschę, zanim zacznę cierpieć. Bo mówię wam, że już nie będę jej pożywał, aż się dopełni w królestwie Bożym. A potem wziął kielich, odmówił modlitwę dziękczynną i powiedział: Weźcie go i podzielcie między siebie. Bo mówię wam, że odtąd już nie będę pił z owocu winnego szczepu, dopóki nie przyjdzie królestwo Boże. A potem wziąwszy chleb, odmówił dziękczynienie, połamał i rozdał go im mówiąc: To jest ciało moje wydane za was. Czyńcie to samo na moją pamiątkę. Podobnie po wieczerzy wziął kielich i powiedział: Ten kielich jest Nowym Przymierzem we krwi mojej, która będzie za was wylana...[2].

Chronologia[edytuj | edytuj kod]

Dokładna kolejność wydarzeń podczas Ostatniej Wieczerzy jest dyskutowana, ponieważ wersje z Ewangelii synoptycznych oraz Ewangelii Jana nieco się różnią. Prawdopodobny przebieg Wieczerzy według Ewangelii wyglądał tak:

  • Z nastaniem wieczoru zajął miejsce u stołu razem z dwunastu uczniami. (Mt 26, 20)
  • Jezus zapowiada, że jest to jego ostatnia Pascha przed śmiercią: „Już jej spożywać nie będę, aż się spełni w królestwie Bożym"Łk 22,16
  • Zaczęła się uczta.
  • Jezus umywa uczniom nogi (J 13, 5-12)
  • Jezus zapowiada przy wszystkich, że Judasz jest tym, który go zdradzi (Mt 26, 21-25) (Według Ewangelii Łukasza było to po ustanowieniu Eucharystii)
  • Judasz wychodzi (J 13, 30)
  • Jezus ustanawia Eucharystię (Mt 26, 26-29)
  • Mowa pożegnalna Jezusa (J 13,31 - 16,33)
  • Modlitwa arcykapłańska Jezusa (J 17)
  • Spór apostołów o pierwszeństwo (Łk 22, 24-30)
  • Uczniowie z Jezusem wspólnie odśpiewują hymn (Maariw?, Hallel?) (Mt 26, 30a; Mk 14,26)
  • Uczestnicy uczty wychodzą ku Górze Oliwnej (Mt 26, 30b)
  • Zapowiedź zaparcia się Piotra (Mt 26, 31-35) (Według Ewangelii Łukasza i Jana było to przed wyjściem z uczty)

Znaczenie teologiczne[edytuj | edytuj kod]

Podczas Ostatniej Wieczerzy Jezus dokonał interpretacji swojej spodziewanej śmierci. Popularne niegdyś poglądy, jakoby Jezus nie spodziewał się swojej śmierci (m.in. Rudolf Bultmann), nie przypisywał jej znaczenia zbawczego (m.in. Willi Marxsen) czy też nie interpretował swoich czynów dokonywanych podczas Ostatniej Wieczerzy, nie są obecnie podtrzymywane przez biblistów[3][4]. Według Heinza Schürmanna podczas Ostatniej Wieczerzy, poprzez swe słowa „za was”, Jezus zinterpretował swoją śmierć jako najwyższy przejaw swojej zbawczej służby, swego oddania innym (proegzystencji)[5]. Zdanie to podziela Ferdinand Hahn[6]. Według Joachima Jeremiasa w czasie Ostatniej Wieczerzy Jezus nadał znaczenie Ofiary swemu Krzyżowi i poprzez to usunął wszelkie wcześniejsze ofiary[7]. Benedykt XVI zwrócił uwagę, że wokół Ostatniej Wieczerzy nagromadziło się wiele literatury, zawierającej ogromną ilość sprzecznych hipotez co do historyczności tego wydarzenia. Jednak właśnie historyczność faktu, że Jezus dał swym uczniom chleb i wino jako swe Ciało i Krew jest fundamentem ważnej i bogatej w treści celebracji Eucharystii przez Kościół[8].

W kulturze[edytuj | edytuj kod]

Jednym z najsłynniejszych przedstawień Ostatniej Wieczerzy w ikonografii jest malowidło Leonarda da Vinci.

Przypisy

  1. Benoit, Pierre OP: Eucharystia. W: Słownik Teologii Biblijnej. s. -265-266.
  2. Biblia warszawsko-praska Łk 22;14-20
  3. Manfred Uglorz: Teologia zwiastowania i czynów Jezusa. Warszawa: Chrześcijańska Akademia Teologiczna, 1999, s. 245-252. ISBN 83-909272-3-3.
  4. Joachim Gnilka: Jezus z Nazaretu. Kraków: Wydawnictwo „M”, 2009, s. 369–380. ISBN 978-83-7595-153-0.
  5. Heinz Schürmann: Czy swojej spodziewanej śmierci Jezus przypisywał znaczenie zbawcze?. W: Praeceptores. Teologia i teologowie języka niemieckiego. Eligiusz Piotrowski, Tomasz Węcławski (red.). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2005, s. 338–343. ISBN 83-7177-315-3.
  6. Ferdinand Hahn: Theologie des Neuen Testaments. T. I: Die Vielfalt des Neuen Testaments. Tübingen: Mohr Siebeck, 2011, s. 122–123. ISBN 978-3-16-150630-7.
  7. Por. J. Jeremias: The Eucharistic Words of Jesus. N. Perrin (przekład na j. ang.). New York: 1966, s. 251-55.
  8. Benedykt XVI: Ostatnia Wieczerza. W: Jezus z Nazaretu. T. 2 – Od wjazdu do Jerozolimy do Zmartwychwstania. Kielce: Jedność, s. 115-116.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Benedykt XVI: Ostatnia Wieczerza. W: Jezus z Nazaretu. T. 2 – Od wjazdu do Jerozolimy do Zmartwychwstania. Kielce: Jedność, s. 115-157. ISBN 978-83-7660-222-6.
  • Benoit, Pierre OP: Eucharystia. W: Słownik Teologii Biblijnej. Xavier Léon-Dufour (red.). Poznań: Pallottinum, 1990, s. -265-271.
  • Jeremias J.: The Eucharistic Words of Jesus. N. Perrin (przekład na j. ang.). New York: 1966.
  • Krzysztof Niedałtowski, Zawsze Ostatnia Wieczerza, Warszawa : Twój Styl, 2006. ISBN 83-7163-508-7
  • Henryk Witczyk, Ostatnia Wieczerza, [w:] Słownik teologiczny, red. Andrzej Zuberbier, Katowice: Księgarnia św. Jacka, 1998. ISBN 83-7030-191-6
  • Stefano Zuffi, Nowy Testament. Postacie i epizody, Warszawa : Arkady, 2007. ISBN 978-83-213-4470-6