Ostrów (powiat proszowicki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ostrów
Szkoła Podstawowa i Gimnazjum im. Lotników Alianckich w Ostrowie
Szkoła Podstawowa i Gimnazjum im. Lotników Alianckich w Ostrowie
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat proszowicki
Gmina Proszowice
Liczba ludności (2006) 700
Strefa numeracyjna (+48) 12
Kod pocztowy 32-112
Tablice rejestracyjne KPR
SIMC 0332096
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Ostrów
Ostrów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ostrów
Ostrów
Ziemia 50°14′03″N 20°21′41″E/50,234167 20,361389Na mapach: 50°14′03″N 20°21′41″E/50,234167 20,361389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ostrówwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Proszowice.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa krakowskiego.

Park dawnego folwarku, remiza OSP
Tablica z 1992 r. upamiętniająca ofiarę Lotników Alianckich podczas II W.Ś

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 1238 – wymieniono wieś Ostrow.
  • 1242 – wieś ta wymieniona jest w dokumencie Konrada I, księcia mazowieckiego, potwierdzającego posiadanie jej przez klasztoru benedyktynek w Staniątkach, spisanego w Krakowie. Wcześniej wieś wraz z wieloma innymi miejscowościami darował klasztorowi jego fundator Klemens, kasztelan krakowski.
  • Około połowy XV wieku – według Jana Długosza: było we wsi 22 łany kmiece i wyborny (optimum) folwark klasztorny, na trzy pola podzielony, z łąkami. Łany kmiece dają klasztorowi (w Staniątkach) po 20 skotów czynszu, po 2 kapłony a z nimi 2 grosze, 20 jaj, 2 sery, 2 korce owsa i 6 denarów; za miodowe i oprawne po pół grosza. Na Boże Narodzenie, Wielkanoc i Narodzenie Matki Boskiej po groszu i w te ostatnie święto po 2 koguty. Dziesięcinę dają biskupowi krakowskiemu wartości 20 grzywien. Folwark jej nie daje. Jest we wsi karczma, daje 3 grosze grzywny czynszu, i dwóch ogrodziarzy z rolą, dających po fertonie i 1 dniu pieszym roboty na tydzień.
  • 1581 – było tu 18 łanów kmiecych, 3 ogrodziarzy z rolą, 6 komorn (komorników), bez bydła.
  • 1789 – wymieniono 59 domów we wsi, w tym dwór i browar.
  • 1827 – według spisu ludności były we wsi 54 domy i 307 mieszkańców.
  • 1839 – na mapie oznaczony zespół dworski (bez znaków "dwór") z ogrodami i stawami.
  • 1885 – wymieniony jako: wś i folwark pow. Miechowski, gm. Klimontów, parafia Kościelec. Leży w pobliżu drogi bitej ze Skalbmierza do Słomnik, odległość 21 w. od Miechowa. Dobra Ostrów składają się w 1885 roku z folwarku Ostrów i Janów oraz wsi Ostrów. Rozległość dominalna mórg 971: folwark Ostrów grunta orne i ogród mr. 584, łąk mr. 41, nieużytki mr. 24, razem mr. 649; budynków murowanych 4 z drzewa 20; płodozmian 11-polowy. Folwark Janów gruntów ornych i ogrodów mr. 203, łąk mr. 25, pastwisk mr. 2, lasu mr. 86, nieużytki mr. 6, razem mr. 322; budynków z drzewa 3; płodozmian 9-polowy; las nieurządzony. Wś Ostrów osób 49, z gruntami mr. 268.
  • W okresie miedzywojennymfolwark własnością R. Michalskiej.
  • 17 sierpnia 1944 – samolot aliancki z 31 dywizji RAF, po dokonaniu zrzutu dla powstańców warszawskich został zestrzelony i rozbił się w Ostrowie. Z kraksy, spośród 8 członków załogi ocalał tylko II pilot z RPA[1].
  • 1945 – zespół folwarczno-parkowy zdewastowany przez miejscową ludność.
  • Lata 70.XX wieku – rozebrano murowany spichlerz folwarczny z połowy XIX wieku.
  • 1982 – budowa kaplicy pw. św. Ducha. Jest kaplicą filialną parafii pw. św. Wojciecha w Kościelcu.
  • 23 sierpnia 1992 – wmurowanie w ścianę Szkoły Podstawowej tablicy pamiątkowej poświęconej załodze rozbitego 17 sierpnia 1944 roku alianckiego Liberatora.
  • 2004 – rozebrano oficyne pofolwarczną z końca XIX lub początku XX wieku.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kapliczka słupowa datowana na XVII lub XVIII wiek, w stylu barokowym. Położona przy drodze wojewódzkiej nr 776. Jest w formie kamiennej kolumny, nakrytej prostokątnym zwieńczeniem z kolumienkami, w środku rzeźba Matki Boskiej. Ewentualne napisy i data zatarły się.
  • Kapliczka murowana przy drodze wojewódzkiej nr 776, z końca XIX wieku, przebudowana w latach 30.XX wieku i 2008 roku. Wzniesiona na planie prostokąta, nakryta jest dachem z czerwonej dachówki z drewnianą sygnaturką na kalenicy. Elewacja frontowa kapliczki zwieńczona trójkątnym szczytem, drzwi wejściowe drewniane z podziałami pomalowane na brązowo, prowadzą do nich betonowe schody. Ściany zewnętrzne rozczłonkowane pilastrami, otynkowane, pomalowane na biało. Wewnątrz znajduje się ołtarz z końca XIX wieku utrzymany w tradycji barokowej.
  • Figurka położona w centrum wsi na skrzyżowaniu dróg, przedstawiająca rzeźbę Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej na kanelowanej kolumnie. Wykonana z kamienia w stylu klasycystycznym, pochodzi z 1841 roku..
  • Figurka w lesie Ostrowskim, przedstawia rzeźbę Matki Boskiej na filarowym postumencie. Napis i data na filarze nie czytelne, figurę można datować na II połowę XIX wiek.
  • Krzyż przy drodze do Posiłowa. Krzyż żeliwny z postacią Jezusa Chrystusa, osadzony na kamiennym filarze. Napis i data na filarze nie czytelne, całość datuje się na połowę XIX wieku.
  • Krzyż kamienny z 1948 roku. Na filarze krzyża napis NA CHWAŁE BOGU CZŁONKOWIE SPUDZ. JUTRZENKA W OSTROWIE R. 1948. RADA NADZO. BUJAK FR., NOWAK EDW., WIECZOREK J., ŚWIECA J., MUSIAŁ WŁ., JANCZYK WIN., KOWALSKI J., OLENDER JUL., RÓZGA JAN.
  • Dawna szkoła, drewniana z 1935 roku, przebudowana w latach 60. XX wieku.
  • Zespół folwarczno-parkowy w Ostrowie. Po 1945 roku zdewastowany, rozebrano dwór, czworaki oraz budynki gospodarcze. W latach 70.XX wieku rozebrano okazały murowany spichlerz folwarczny z połowy XIX wieku, reprezentujący styl klasycystyczny. W 2004 roku rozebrano zdewastowaną i grożącą zawaleniem oficynę folwarczną z końca XIX lub początku XX wieku. Park zniszczony, układ kompozycji nie czytelny, wycięto wiele starych drzew, obecnie pozostały dwa szpalery, luźne pojedyncze drzewa głównie kasztany oraz resztki stawów w dolinie.
  • Folwark w Ostrowie-Janowie. Składał się z drewnianych budynków gospodarczych i czworaków. Po 1945 roku wszystkie te budynki zostały rozebrane. Drewno z rozebranych budynków posłużyło okolicznym mieszkańcom do budowy domów. Po folwarku nie pozostał żaden ślad.

Inne obiekty[edytuj | edytuj kod]

  • Kaplica pw. św. Ducha z 1982 roku, należy do parafii pw. św. Wojciecha w Kościelcu, pełni role kościoła filialnego. W kaplicy znajduje się późnobarokowy ołtarz główny z I połowy XVIII wieku, przeniesiony z kościoła parafialnego, gdzie znajdował się w nawie bocznej północnej (1 przęsło zachodnie). W ołtarzu, w części środkowej, umieszczony jest barokowy krucyfiks z XVIII wieku, dwie figury ołtarzowe przedstawiające postacie świętych są nowsze od ołtarza, utrzymane w stylu baroku. Ściany kaplicy są pokryte malowidłami z lat 80.XX wieku.
  • Szkoła podstawowa i gimnazjum im. Lotników Alianckich.
  • Pamiątkowa tablica z brązu, wmurowana w 1992 r. w ścianę Szkoły Podstawowej[1], poświęcona załodze alianckiego Liberatora z 31 Dywizjonu Bombowego R.A.F., zestrzelonego 17 sierpnia 1944 r. powracającego do Włoch po dokonaniu zrzutu dla Powstańców Warszawy. Treść tablicy:

"BOHATERSKIM LOTNIKOM ALIANCKIM / 205 GRUPY BOMBOWEJ 31 DYW. S.A.A.F. / KTÓRZY NIOSĄC POMOC WALCZĄCEJ / WARSZAWIE W CZASIE POWSTANIA / ZGINĘLI ŚMIERCIĄ LOTNIKA / W OSTROWIE W DNIU 17 SIERPNIA 1944 R. / Z płonącego LIBERATORA uratował się / 2 Pilot / Lieutenant JANNIE GROENEWALD lat 27 / POLEGLI ZA POLSKĘ / Major Pilot I.J.M. ODENDAAL S.A.A.R. lat 28 / Lieutenant Observer B.T. LOXTON lat – / Lieutenant W/OP. T.T. WATSON lat 21 / Lieutenant W/OP. A.J. HASTINGS lat 23 / W/O I.W/OP. J.B. ERASMUS lat 23 / W/O II.A/G. J.A.C. STEEL lat 18 / Sgt. A/B. G.T. ROBINSON R.A.F. lat – / NIECH BÓG PRZYJMIE ICH OFIARĘ / TABLICĘ TĄ PO WSZE CZASY / UFUNDOWALI: / ZWIĄZEK KOMBATANTÓW / RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ / I BYŁYCH WIĘŹNIÓW POLITYCZNYCH / KOŁO W PROSZOWICACH / I MIESZKAŃCY OSTROWA / 1992"

  • Remiza OSP, założona w 1940 roku. Początkowo mieściła się w spichlerzu folwarcznym. W latach 70.XX wieku został zbudowany obecny budynek remizy na terenie dawnego zespół folwarczno-parkowego. Po przeniesieniu OSP do nowego budynku spichlerz został rozebrany.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, tom VII, 1886

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg