Ostrożeń dwubarwny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ostrożeń dwubarwny
Cirsium heterophyllum Sturm4.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Carduoideae
Rodzaj ostrożeń
Gatunek ostrożeń dwubarwny
Nazwa systematyczna
Cirsium helenioides (L.) Hill.
Hort. Kew. 64
Synonimy

Cirsium heterophyllum (L.) All.

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiatostan

Ostrożeń dwubarwny lub o. różnolistny (Cirsium helenioides) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Gatunek arktyczno-alpejski. Występuje w Europie i na Syberii. Zwarty zasięg występowania ciągnie się od Wysp Brytyjskich poprzez Europę Północną i Wschodnią, Skandynawię i Syberię po Ałtaj. W północnej i wschodniej Europie występuje na pogórzu i niżej w górach, w Europie południowo-wschodniej natomiast w wyższych górach[2]. W Polsce głównie w Sudetach i w Karpatach (Tatry, Gorce, Beskid Sądecki), na nizinach jest bardzo rzadki[3]. Status gatunku we florze Polski: gatunek rodzimy. W Polsce podano jego występowanie na kilku stanowiskach w Beskidzie Sądeckim (Jaworzynka, Jaworzyna Krynicka, dolina potoku Pusta, Gromadzka Przełęcz), Gorcach (polana Gorc Kamienicki, Lubań, dolina potoku Jaszcze), w Pieninach (Stronia) oraz na 20 stanowiskach w Tatrach i na Podtatrzu, położonych na wysokościach od 820 m (w Dolinie Olczyskiej po 1700 m (w Dolinie Tomanowej)[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Wzniesiona i nierozgałęziona, lub rozgałęziająca się tylko u samej góry, kolczasta, słabo ulistniona. Osiąga wysokość do 1,5 m.
Liście
O brzegach ząbkowanych z kolcami. Wykazują dużą zmienność kształtu. Na górnej stronie blaszki gołe, bez sztywnego owłosienia, na spodzie biało kutnerowate. Dolne zebrane w odziomkową różyczkę, owalnie lancetowate, bezogonkowe, górne bezogonkowe siedzące skrętoległe, słabo wcięte, nie zbiegające po łodydze i malejące w stronę szczytu.
Kwiaty
Koloru pururowego lub ciemnopurpurowego, zebrane w jajowate koszyczki, wielkości do 5 cm średnicy o pajęczynowato osnutej okrywie. Zewnętrzne listki okrywy są kolczaste, górą podbarwione na brunatno. Wszystkie kwiaty w koszyczku są rurkowe, przeważnie są to kwiaty obupłciowe, czasami spotyka się wyłącznie żeńskie.
Owoc
Niełupka z puchem kielichowym, pełniącym rolę aparatu lotnego podczas rozsiewania przez wiatr. Włoski puchu kielichowego na niełupkach i zalążni pierzasto rozgałęzione. Koszyczki zwykle wydłużone, walcowate, górą często zwężone.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rozwój
Bylina, hemikryptofit. W pierwszym roku wegetacji tworzy różyczkę liści, w drugim łodygę z kwiatami i owocami. Kwitnie od lipca do sierpnia, jest owadopylny. Kwiaty przyciągają liczne owady, w tym bardzo ciekawe gatunki motyli z rodziny zawisakowatych.
Siedlisko
Preferuje mokradła śródleśne, wilgotne łąki, zarośla. W Tatrach sięga po piętro kosówki. W uprawach rolnych, a szczególnie na łąkach jest uciążliwym chwastem.
Genetyka
Liczba chromosomów 2n =34.

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Tworzy mieszańce z ostrożeniem błotnym, o. łąkowym, o. krótkołodygowym, o. lepkim, o. warzywnym[4].

Pokrój

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. 2,0 2,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd.. ISBN 83-7073-385-9.
  4. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. D. Gayówna, Ewa Śliwińska: Rośliny łąk. Warszawa: PZWS, 1960.
  2. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.