Ostrożeń dwubarwny
| Ostrożeń dwubarwny | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | astrowce |
| Rodzina | astrowate |
| Podrodzina | Carduoideae |
| Rodzaj | ostrożeń |
| Gatunek | ostrożeń dwubarwny |
| Nazwa systematyczna | |
| Cirsium helenioides (L.) Hill. Hort. Kew. 64 |
|
| Synonimy | |
|
Cirsium heterophyllum (L.) All. |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Ostrożeń dwubarwny lub o. różnolistny (Cirsium helenioides) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych.
Spis treści |
Rozmieszczenie geograficzne [edytuj]
Gatunek arktyczno-alpejski. Występuje w Europie i na Syberii. Zwarty zasięg występowania ciągnie się od Wysp Brytyjskich poprzez Europę Północną i Wschodnią, Skandynawię i Syberię po Ałtaj. W północnej i wschodniej Europie występuje na pogórzu i niżej w górach, w Europie południowo-wschodniej natomiast w wyższych górach[2]. W Polsce głównie w Sudetach i w Karpatach (Tatry, Gorce, Beskid Sądecki), na nizinach jest bardzo rzadki[3]. Status gatunku we florze Polski: gatunek rodzimy. W Polsce podano jego występowanie na kilku stanowiskach w Beskidzie Sądeckim (Jaworzynka, Jaworzyna Krynicka, dolina potoku Pusta, Gromadzka Przełęcz), Gorcach (polana Gorc Kamienicki, Lubań, dolina potoku Jaszcze), w Pieninach (Stronia) oraz na 20 stanowiskach w Tatrach i na Podtatrzu, położonych na wysokościach od 820 m (w Dolinie Olczyskiej po 1700 m (w Dolinie Tomanowej)[2].
Morfologia [edytuj]
- Łodyga
- Wzniesiona i nierozgałęziona, lub rozgałęziająca się tylko u samej góry, kolczasta, słabo ulistniona. Osiąga wysokość do 1,5 m.
- Liście
- O brzegach ząbkowanych z kolcami. Wykazują dużą zmienność kształtu. Na górnej stronie blaszki gołe, bez sztywnego owłosienia, na spodzie biało kutnerowate. Dolne zebrane w odziomkową różyczkę, owalnie lancetowate, bezogonkowe, górne bezogonkowe siedzące skrętoległe, słabo wcięte, nie zbiegające po łodydze i malejące w stronę szczytu.
- Kwiaty
- Koloru pururowego lub ciemnopurpurowego, zebrane w jajowate koszyczki, wielkości do 5 cm średnicy o pajęczynowato osnutej okrywie. Zewnętrzne listki okrywy są kolczaste, górą podbarwione na brunatno. Wszystkie kwiaty w koszyczku są rurkowe, przeważnie są to kwiaty obupłciowe, czasami spotyka się wyłącznie żeńskie.
- Owoc
- Niełupka z puchem kielichowym, pełniącym rolę aparatu lotnego podczas rozsiewania przez wiatr. Włoski puchu kielichowego na niełupkach i zalążni pierzasto rozgałęzione. Koszyczki zwykle wydłużone, walcowate, górą często zwężone.
Biologia i ekologia [edytuj]
- Rozwój
- Bylina, hemikryptofit. W pierwszym roku wegetacji tworzy różyczkę liści, w drugim łodygę z kwiatami i owocami. Kwitnie od lipca do sierpnia, jest owadopylny. Kwiaty przyciągają liczne owady, w tym bardzo ciekawe gatunki motyli z rodziny zawisakowatych.
- Siedlisko
- Preferuje mokradła śródleśne, wilgotne łąki, zarośla. W Tatrach sięga po piętro kosówki. W uprawach rolnych, a szczególnie na łąkach jest uciążliwym chwastem.
- Genetyka
- Liczba chromosomów 2n =34.
Zmienność [edytuj]
Tworzy mieszańce z ostrożeniem błotnym, o. łąkowym, o. krótkołodygowym, o. lepkim, o. warzywnym[4].
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
- ↑ 2,0 2,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd.. ISBN 83-7073-385-9.
- ↑ Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
Bibliografia [edytuj]
- D. Gayówna, Ewa Śliwińska: Rośliny łąk. Warszawa: PZWS, 1960.
- Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
