Ostropest plamisty
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Ostropest plamisty | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | astrowce |
| Rodzina | astrowate |
| Podrodzina | Carduoideae |
| Rodzaj | ostropest |
| Gatunek | ostropest plamisty |
| Nazwa systematyczna | |
| Silybum marianum (L.) Gaertner Fruct. sem. pl. 2:378. 1791 |
|
| Synonimy | |
|
Carduus marianus L.[2] |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Ostropest plamisty (Silybum marianum (L.) Gaertner) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych. Pochodzi z obszaru śródziemnomorskiego: Europa Południowa, Egipt, Izrael, Turcja[2]. Rozprzestrzenił się jako uciekinier z upraw w wielu rejonach świata[2]. W Polsce roślina uprawna, czasami zdziczała (ergazjofigofit).
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Roślina jednoroczna, swoim wyglądem bardzo podobna do ostów.
- Łodyga
- Gruba, prosta, wzniesiona, górą rozgałęziająca się. Osiąga wysokość do 2 m.
- Liście
- Szerokoeliptyczne lub odwrotnie jajowate, bezogonkowe, obejmujące swoją nasadą łodygę, zatokowo klapowane, białoplamiste. Brzegi mają silnie kolczaste.
- Kwiaty
- Zebrane w kwiatostany – duże koszyczki (4-5 cm długości) wyrastające na szczycie łodyg. Koszyczki okryte są grubymi, skórzastymi i odgiętymi kolcami. Kwiaty o purpurowej barwie.
- Owoc
- Niełupka z puchem kielichowym ponad dwukrotnie dłuższym od owocu.
Biologia i ekologia [edytuj]
Roślina jednoroczna. W Polsce zdziczałe formy spotyka się w ogrodach, nieużytkach, ugorach oraz w zbiorowiskach ruderalnych i synantropijnych. Kwiaty zapylane są przez owady. Kwitnie od lipca do sierpnia.
Zastosowanie [edytuj]
- Roślina uprawna: uprawiany dla potrzeb przemysłu farmakologicznego (zioło) oraz jako roślina ozdobna.
- Roślina lecznicza:
- Surowiec zielarski : owoce, zawierające do 2-3% sylimaryny, która jest silnym przeciwutleniaczem. Wytwarza się z nich m.in. lek Sylimarol (w postaci pastylek). Można też samodzielnie sporządzać z nich odwar lub nalewkę. Lek ten ma zastosowanie zarówno profilaktycznie (np. podaje się go ludziom pracującym w oparach substancji chemicznych i napromieniowaniu), jak i lecznicze – przy marskości wątroby, stłuszczeniu wątroby, nieżytach dróg żółciowych, kamicy żółciowej, po żółtaczce, w trakcie leczenia nowotworów. Jest nieszkodliwy nawet dla kobiet ciężarnych i karmiących.
- Działanie : przeciwzapalne, stymulujące regenerację i wytwarzanie nowych komórek wątroby, a przede wszystkim odtruwające. Chroni wątrobę przed licznymi truciznami, m.in. takimi, jak: alkohol, dwusiarczek węgla, pestycydy, a nawet truciznami muchomora sromotnikowego.
- Interakcje : Hamuje aktywność CYP i innych enzymów. Prowadzi to do osłabienia działania takich leków jaki metronidazol (o 50%) i indinowir (nieznacznie).
- Zbiór i suszenie : zrywa się owoce po przekwitnięciu i suszy.
- Sztuka kulinarna: z dolnych liści rośliny można przyrządzać zdrowe sałatki.
Ciekawostki [edytuj]
- Łacińską nazwę Silybum nadał tej roślinie grecki lekarz Dioscorides w 100 r p.n.e.
- Lecznicze działanie tej rośliny już w I wieku naszej ery znał Pliniusz Starszy.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-05].
Bibliografia [edytuj]
- Anna Mazerant-Leszkowska: Mała księga ziół. Warszawa: Inst. Wyd. Zw. Zawodowych, 1990. ISBN 83-202-0810-6.
- Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
- Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
