Otto Wallach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Otto Wallach
Otto Wallach
Data i miejsce urodzenia 27 marca 1847
Królewiec
Data i miejsce śmierci 26 lutego 1931
Getynga
Narodowość German Ancestry, Jewish Ancestry, Russian Ancestry
Alma Mater Uniwersytet w Getyndze
Uczelnia Uniwersytet w Bonn
Uniwersytet w Getyndze
Stanowisko profesor
Odznaczenia
Nagroda Nobla w dziedzinie chemii
EST Order of the Cross of Terra Mariana - 2nd Class BAR.png PRU Roter Adlerorden BAR.svg
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Pracownicy Augusta Kekulé'go, Uniwersytet w Bonn, wrzesień 1872
Otto Wallach siedzi drugi od lewej

Otto Wallach (ur. 27 marca 1847 w Królewcu, zm. 26 lutego 1931 w Getyndze) – niemiecki chemik pochodzenia żydowskiego, profesor Uniwersytetów w Bonn i w Getyndze, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii z 1910 roku.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Rodzicami Ottona Wallacha byli: Otillie Wallach (z domu Thoma) i Gerhard Wallach – urzędnik państwowy wysokiej rangi w Królewcu[1][2], a później – audytor generalny w Poczdamie[3]. Syn uczęszczał w Poczdamie do gimnazjum o profilu humanistycznym. W tym okresie interesował się historią i sztuką. Chemii uczył się niechętnie[3] – na ten kierunek nauki zdecydował się dopiero rozpoczynając studia. Studiował nauki przyrodnicze[4] i chemię na Uniwersytecie w Getyndze (z jednosemestralną przerwą na pobyt na Uniwersytecie w Berlinie i studia u Hofmanna[5] i Magnusa[6]). Po powrocie do Getyngi szybko ukończył studia i uzyskał doktorat w roku 1869. Pracę doktorską nt. izomerów z serii pochodnych toluenu wykonywał pod kierownictwem Hansa Hübnera[7] (publikacja: Ueber vom Toluol abgeleitete neue isomere Verbindungen, 1869[8]), korzystając z laboratorium Friedricha Wöhlera[3].

Pracował naukowo i dydaktycznie w[3][2][4]:

  • 1869–1870 – Uniwersytecie Berlińskim, jako asystent H. Wichelhausa[3],
  • 1870 – Uniwersytecie w Bonn,
  • 1871/1872 – „Aktien-Gesellschaft für Anilin-Fabrikation”,
  • 1872–1889 – Uniwersytecie w Bonn, m.in. jako profesor farmacji,
  • 1889–1915 – macierzystym Uniwersytecie w Getyndze jako profesor chemii.

Do Bonn przeniósł się w roku 1870 na zaproszenie Kekulégo (podobnie jak Wallach zainteresowanego sztuką), jednak już w pierwszym roku pobytu pracę przerwała wojna francusko-pruska (służba wojskowa 1970–1871). Po zakończeniu wojny podjął pracę w fabryce barwników w Berlinie-Rummelsburgu (późniejsza Agfa), okazało się jednak, że jest zbyt szkodliwa dla jego zdrowia (zob. produkcja aniliny)[3].

W latach 1872–1889 zajmował kolejno stanowiska asystenta w laboratorium chemii organicznej, privatdozenta, profesora nadzwyczajnego (od 1876) i kierownika Katedry Farmakologii (od 1879)[3].

W roku 1889 został następcą Viktora Meyera w katedrze Wöhlera w Getyndze oraz dyrektorem Instytutu Chemii. Odszedł na emeryturę w roku 1915, gdy sześciu jego asystentów zginęło w walkach I wojny światowej. Nadal pracował naukowo (do roku 1927)[4]. Nigdy nie zawarł związku małżeńskiego. Zmarł 26 lutego 1931 roku[3].

Tematyka pracy naukowej[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
Wikimedia Commons
Terpeny – przykłady

W Berlinie (1869–1870) Otto Wallach zajmował się (wraz z Wichelhausem) badaniami reakcji nitrowania 2-naftolu[3]. W początkowym okresie pracy w Bonn badał m.in. reakcję pentachlorku fosforu z karboksyamidami (odkrywając chlorki imin). Zmianę kierunku badań spowodował Kekulé, zachęcając go do zajęcia się zawartością szafy z niemal zapomnianym zbiorem olejków eterycznych. Rozpoczęte wówczas dalsze prace umożliwiły rozwój technologii przemysłowej produkcji związków aromatycznych oraz doprowadziły do innych naukowych osiągnięć Wallacha w dziedzinie chemii organicznej (przede wszystkim chemii związków alicyklicznych), wyróżnionych w roku 1910 Nagrodą Nobla w dziedzinie chemii. Już w pierwszej publikacji (1884) zwrócił uwagę na wielką różnorodność grupy węglowodorów C10H16 (współcześnie dobrze znanej, zob. np. terpeny, kamfora), wykazując różnice między nimi z użyciem takich prostych reagentów, jak HCl i HBr. W wyniku dalszych badań stwierdził, że niektóre ze zidentyfikowanych w ten sposób związków są identyczne. W roku 1909 opublikował wyniki pracy w formie książki (600 stron) pt. Terpene und Campher (wznowionej w roku 1914), którą zadedykował swoim uczniom[3][4].

Dnia 10 grudnia 1910 roku, w czasie ceremonii wręczania Nagród Nobla, wygłosił wykład pt. Alicyclic Compounds, który rozpoczął od wyrażenia szacunku i wdzięczności swoim mistrzom – Jacobowi Berzeliusowi, pionierowi działu chemii organicznej nazwanemu vegetable chemistry, oraz Friedrichowi Wöhlerowi, swojemu nauczycielowi i poprzednikowi na akademickim stanowisku w Getyndze, który tam właśnie zapoczątkował (wspólnie z Justusem von Liebigiem) prace dotyczące olejków eterycznych, badając olejek migdałowy[9].

Publikacje (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Jest autorem ponad 150 artykułów na temat terpenów oraz książek, m.in.[2]:

  • Tabellen zur Chemischen Analyse (1880)[10]
  • Briefwechsel zwischen J. Berzelius und F. Wöhler (1901)[11]
  • Terpene und Campher; Zusammenfassung eigener Untersuchungen auf dem Gebiet der alicyclischen Kohlenstoffverbindungen (1909)[12]

i wielu innych[13].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Otto Wallach otrzymał[2][3]:

Przypisy

  1. Otto Wallach - Facts (ang.). W: The Nobel Prize in Chemistry 1910 [on-line]. Nobel Media AB. [dostęp 2014-07-15].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Otto Wallach (ang.). W: Notable Names Database (NNDB) [on-line]. [dostęp 2014-07-15].
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 Biographical (ang.). W: The Nobel Prize in Chemistry 1910 [on-line]. Nobel Media AB. [dostęp 2014-07-15].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Otto Wallach (1847 to 1931) (ang.). W: Strona internetowa Georg-August-Universität Göttingen [on-line]. www.uni-goettingen.de. [dostęp 2014-07-15].
  5. Hofmann, August Wilhelm von (preußischer Adel 1888) (niem.). W: NDB ADB Deutsche Biographie [on-line]. www.deutsche-biographie.de. [dostęp 2014-07-16].
  6. Magnus, Gustav von (württembergischer Personaladel 1842) (niem.). W: NDB ADB Deutsche Biographie [on-line]. www.deutsche-biographie.de. [dostęp 2014-07-16].
  7. Hübner, Hans (niem.). W: NDB ADB Deutsche Biographie [on-line]. www.deutsche-biographie.de. [dostęp 2014-07-16].
  8. Otto Wallach: Ueber vom Toluol abgeleitete neue isomere Verbindungen (niem.). 1869. [dostęp 2014-07-16].
  9. Alicyclic Compounds (ang.). W: The Nobel Prize in Chemistry 1910 [on-line]. Nobel Media AB, December 12, 1910. [dostęp 2014-07-15].
  10. Otto Wallach: Tabellen Zur Chemischen Analyse; Thl. 2 forms also the second edition of "Hüfstabellen für den chemisch-analytischen Unterricht." (niem.). W: Książki Google – informacje [on-line]. 1880. [dostęp 2014-07-16].
  11. Otto Wallach ( im Auftrage der Königl. Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen): Briefwechsel zwischen J. Berzelius und F. Wöhler (niem.). Wilhelm Engelmann, 1901. [dostęp 2014-07-16].
  12. Wallach, Otto, 1847–1931: Terpene und Campher; Zusammenfassung eigener Untersuchungen auf dem Gebiet der alicyclischen Kohlenstoffverbindungen (niem.). W: Book on Open Library OL7053026M [on-line]. Vwrlag Von Veit & Comp, 1909. [dostęp 2014-07-16].
  13. inauthor:"Otto Wallach". W: Książki Google – informacje [on-line]. www.google.com. [dostęp 2014-07-16].
  14. Davy Medal This medal is awarded for important discoveries in chemistry (ang.). W: Straona internetowa Royal Society [on-line]. royalsociety.org. [dostęp 2014-07-16].
  15. Gesellschaft Deutscher Chemiker (niem.). www.gdch.de, Die Gesellschaft Deutscher Chemiker e.V. > Über uns. [dostęp 2014-07-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wulf von Bonin, Erich Bagge, Robert Herrlinger: Laureaci nagrody Nobla. Chemia, fizyka, medycyna. Warszawa: 1969.