Otwock

Otwock
Rzeka Świder, Teatr im. Stefana Jaracza, Ratusz miejski, LO im. Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Budynek w stylu "Świdermajer przy ul. Kościelnej"
Herb Otwocka Flaga Otwocka
Państwo	Polska
Województwo	mazowieckie
Powiat	otwocki
Gmina	gmina miejska
Aglomeracja	warszawska
Prawa miejskie	od 1916 r.
Prezydent miasta	Zbigniew Szczepaniak
Powierzchnia	47,31 km²
Ludność (2011) • liczba • gęstość	44 487 940 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 22
Kod pocztowy	od 05-400 do 05-403
Tablice rejestracyjne	WOT
Położenie na mapie Polski Otwock
52°07′N 21°16′E
TERC (TERYT)	1142017021
Hasło promocyjne: Miasto z dobrym klimatem
Urząd miejski ul. Armii Krajowej 5 05-400 Otwock
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Otwock (wymowa) – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim, w Dolinie Środkowej Wisły, nad rzeką Świder. Otwock wchodzi w skład aglomeracji warszawskiej, a od centrum stolicy oddalony jest o około 25 km. Miasto jest siedzibą powiatu otwockiego.

Do 1916 roku tereny obecnego Otwocka częściowo należały do gminy wiejskiej Otwock Wielki

Położenie

Według danych z roku 2002 Otwock ma obszar 47,33 km², w tym:

• użytki rolne: 29%
• użytki leśne: 23%

Miasto stanowi 7,69% powierzchni powiatu.

Sąsiednie gminy: Celestynów, Józefów, Karczew, Konstancin-Jeziorna, Wiązowna.

Nazwa

Nazwa obecnego miasta Otwocka nawiązuje bezpośrednio do dawnej, centralnej siedziby dóbr otwockich, którą był pobliski Otwock Wielki. Sprzyjało temu wydzielenie w XIX i XX w. terenów obecnego miasta Otwocka z tychże dóbr i potoczne określanie tej ziemi, jako "fragmentu dóbr Otwock". W XV-wiecznych zapiskach dotyczących Otwocka Wielkiego, nazwa wsi pojawia się kilkukrotnie zapisana jako: Otwosko (1407 - w związku ze sporną sprawą graniczną między Ostrowcem a Otwockiem), Othwoczsko (1408), Othwoczsk (1413), Odwoczsko (1429), Odwoczsko (1437). Średniowieczna nazwa brzmiała Otwocsko. Powstała ona z dodania przyrostka -ьsko do wyrażenia ot- woda. Staropolskiemu ot odpowiadają dzisiejsze od i ot. Użycie takiego wyrażenia mogło być związane z położeniem miejscowości w obfitym w wodę starorzeczu Wisły.

Historia

Otwock jako miejscowość sanatoryjno-uzdrowiskowa zaistniał dzięki budowie Kolei Nadwiślańskiej pod koniec XIX w – Otwock Sanatoryjny. Jednym z prekursorów działalności wypoczynkowej był malarz i rysownik Michał Elwiro Andriolli, który w roku 1880 zamieszkał na północ od Karczewa w folwarku Anielin zakupionym od Zygmunta Kurtza, byłego właściciela majątku Otwock Wielki. Status uzdrowiska nadała całemu regionowi działalność karczewskiego lekarza dra Józefa Mariana Geislera, który jako pierwszy otworzył gabinet w Otwocku – najpierw tylko w czasie sezonu, później zaś przeniósł się tu na stałe, gdzie do dziś dnia przy ulicy Dr. J. Geislera można oglądać pozostałości jego domu. W 1893 r. utworzył pierwsze w Polsce stałe sanatorium nizinne chorób płuc.

Otwock, a konkretniej zlokalizowany w nim Zakład dla Nerwowo i Psychicznie Chorych Żydów "Zofiówka", był jednym z 24 miejsc, gdzie rozpoczęto hitlerowską akcję T4 mającą na celu eksterminację niepełnosprawnej psychicznie ludności, a będącą wstępem do uruchomienia eksterminacji na szeroką skalę (Holocaust). W sierpniu 1942 zamordowano tam 110 niepełnosprawnych umysłowo narodowości żydowskiej.

Prawa miejskie od 1916 roku, siedziba władz powiatu, w mieście wiele willi w stylu świdermajer, zaprojektowanym przez Michała Elwiro Andriollego, przed II wojną światową uzdrowisko, gdzie przebywali m.in. Józef Piłsudski oraz Władysław Reymont – gdzie pisał "Chłopów", w czasie II wojny światowej utworzono getto, które zlikwidowano 19 sierpnia 1942 roku, wywożąc mieszkających tam Żydów do obozów zagłady. W czasie wojny liczba mieszkańców spadła z 20 tys. do 12 tys.

W 1924 r. Otwock został uznany za uzdrowisko posiadające charakter użyteczności publicznej.

W 1936 roku, jako pierwszy w Polsce, został zelektryfikowany odcinek linii kolejowej do Warszawy. Po wojnie zlikwidowano zbudowaną na początku XX wieku kolejkę wąskotorową z Jabłonny przez Warszawę do Karczewa.

W 1958 roku uruchomiono w dzielnicy Otwocka, Świerku, pierwszy w Polsce reaktor jądrowy "Ewa", później drugi "Maria". W 1967 r. miasto utraciło status uzdrowiska.

Po reformie administracyjnej zlikwidowano powiat, który przywrócono w 1999 roku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego

Dziś walory turystyczne miasta i powiatu to rzeka Świder, która powoli jest oczyszczana po długoletnim okresie zanieczyszczenia, a także sosnowe lasy wchodzące w skład Mazowieckiego Parku Krajobrazowego. W pobliżu znajduje się również rezerwat przyrody "Na Torfach".

Dzielnice Otwocka

Miasto na tle powiatu

Miasto Otwock nie jest oficjalnie podzielone na dzielnice, lecz obowiązują nazwy zwyczajowe:

• Jabłonna
• Kresy
• Mlądz
• Soplicowo
• Śródborów
• Śródmieście
• Świder Wschodni
• Świder Zachodni
• Świdry Wielkie
• Świerk
• Teklin
• Wólka Mlądzka
• Ługi

TERYT podaje następujące integralne części miejscowości wszystkie o statusie "części miasta": Anielin, Bojarów, Jabłonna, Jabłonna-Górki, Kresy Nadbrzeskie, Ługi, Mlądz, Natalin, Soplicowo, Śródborów, Świder, Świdry Wielkie, Świerk, Teklin, Tolin, Wólka Mlądzka, Zamlądz.

Klimat

Średnia temperatura i opady dla Otwocka
Miesiąc	Sty	Lut	Mar	Kwi	Maj	Cze	Lip	Sie	Wrz	Paź	Lis	Gru
Średnie najwyższe temperatury [°C]	1	2	6	13	19	22	24	23	18	12	5	1
Średnie najniższe temperatury [°C]	-4	-4	-1	3	8	12	13	13	9	5	1	-3
Opady [mm]	16.5	20.3	22.1	29.2	34.3	48.8	57.7	38.4	35.3	25.1	27.9	23.9
Źródło: msn weather 15.12.2008

Zabytki

Urząd miasta w Otwocku

Fragment Willi Górewicza w Otwocku w stylu świdermajer. Prawdopodobnie jednej z najdłuższych drewnianych budowli w Europie

• Ratusz z końca lat 20-tych XX w. (przebudowana willa z XIX wieku), ul. Armii Krajowej 5
• Kościół św. Wincentego à Paulo, ul. Kopernika 1
• Obserwatorium magnetyzmu ziemskiego, ul. Brzozowa 2
• Obraz Matki Boskiej Swojczowskiej
• Willa "Albinów", ul. Lelewela 3
• Willa "Kolonia Jadzin", ul. Kochanowskiego 6/7/8
• Willa, ul. Bagatela 24
• Willa "Julia", ul. Warszawska 23
• Dworzec Kolejki Wąskotorowej z lat 1914r., ul. Wawerska 9
• Sąd (dawna Willa Racówka), ul. Czaplickiego 7
• Dom ul. Zamenhofa 4
• Dom, ul. Poniatowskiego 11
• Kasyno z lat 30. XX w. (planowano wtedy uruchomienie tu kasyna gry, ale ostatecznie w Polsce 1918-1939 tego typu hazard nie został zalegalizowany; w tym budynku była restauracja, obecnie szkoła średnia).
• cmentarz żydowski w Otwocku
• schron niemiecki z 1940 r.
• dom mieszkalny z 1924, róg ul. Zielnej i ul. Wyzwolenia
• dawny szpital przeciwgruźliczy

Wspólnoty wyznaniowe

• Kościół Rzymskokatolicki, dekanat otwocki i dekanat Otwock-Kresy:
  • Otwock – parafia pw. św. Wincentego á Paulo (1911);
  • Otwock - parafia księży Pallotynów pw. Zesłania Ducha Świętego (1989)
  • Otwock - parafia bł. Ignacego Kłopotowskiego (2005);
  • Otwock Świder Zachodni – parafia pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus (1950);
  • Otwock Kresy - parafia pw. Matki Bożej Królowej Polski (1978);
  • Otwock Śródborów – parafia pw. Niepokalanego Serca Maryi (1983);
  • Otwock Świder Wschodni – parafia pw. Matki Boskiej Częstochowskiej (1985);
  • Otwock Wólka Mlądzka – parafia pw. św. Józefa Oblubieńca NMP (1987);
  • Otwock Ługi – parafia pw. Miłosierdzia Bożego (1989);
  • Otwock Mlądz – parafia pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy (1992);
• Kościół Chrześcijan Baptystów
• Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu

Edukacja

Europejskie Centrum Kształcenia Pascal w Otwocku Pascal Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych Pascal Policealna Szkoła Zawodowa

Liceum im. K. I. Gałczyńskiego w Otwocku

Liceum Ogólnokształcące im. J. Słowackiego w Otwocku

Szkoły wyższe

• Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Nauk Społecznych

Szkoły średnie

• Liceum Ogólnokształcące im. Juliusza Słowackiego
• Liceum Ogólnokształcące im. Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego
• Katolickie Liceum im. Królowej Jadwigi
• Zespół Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych im. Stanisława Staszica
• Technikum nr 2 (zespół szkół nr 2)

Gimnazja

• Gimnazjum Miejskie nr 1 im. batalionu "Zośka"
• Gimnazjum Miejskie nr 2 im. Ireny Sendlerowej
• Gimnazjum Miejskie nr 3 im. Tomasza Morusa
• Gimnazjum Miejskie nr 4 im. Józefa Piłsudskiego

Szkoły podstawowe

• Szkoła Podstawowa nr 1 im. Władysława Stanisława Reymonta
• Szkoła Podstawowa nr 5 im. Jadwigi Korczakowskiej
• Szkoła Podstawowa nr 6 im. Michała Elwira Andriollego
• Szkoła Podstawowa nr 8 im. gen. Juliana Filipowicza
• Szkoła Podstawowa nr 9 im. Jana Pawła II
• Szkoła Podstawowa nr 12 im. Kornela Makuszyńskiego
• Szkoła Podstawowa Niepubliczna nr 56
• Szkoła Podstawowa Niepubliczna nr 96 i Społeczne Gimnazjum nr 1 im. Świętej Rodziny

Sport

W mieście działa od 1924 roku klub piłkarski Start Otwock, w sezonie 2008/2009 występujący w II lidze, w grupie wschodniej.

• KS Vulcan 98`
• KS Vulcan
• Otwocki Klub Sportowy (OKS)

Turystyka

W mieście działa od 1963 r. Oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno - Krajoznawczego im. Michała Elwiro Andriollego. Otwocki PTTK obecnie zajmuje się prowadzeniem:

• Centrum Informacji Turystycznej,
• Pracowni Krajoznawczej,
• konserwacją i znakowaniem szlaków turystycznych,
• gromadzeniem materiałów dotyczących historii regionu otwockiego, szeroko rozumianej tematyki grobownictwa wojennego i związanych z szlachecką przeszłością regionu.

Transport i komunikacja

Dworzec kolejowy w Otwocku

- drogowy:

• droga krajowa 17, tzw. Szosa Lubelska
• droga wojewódzka 801 czyli Wał Miedzeszyński
• ulica lokalna przez Wawer, połączenie z węzłem Trasy Siekierkowskiej i Łazienkowskiej

- kolejowy:

• Szybka Kolej Miejska oraz Koleje Mazowieckie zapewniające częste połączenie Otwocka z Warszawą Zachodnią, przez Warszawę Śródmieście

Skład pociągu Kolei Mazowieckich - model ER75 (Stadler Flirt) na stacji Otwock

• niektóre składy dalekobieżne relacji Warszawa - Lublin

Komunikacja miejska

Otwock jest częścią aglomeracji warszawskiej i sieć komunikacji miejskiej nadzoruje Zarząd Transportu Miejskiego.

Obecnie kursują tylko 4 linie:

• 702 (od 1956 jako 132, później jako liniaS (kurs w kierunku Świdry Wielkie), następnie od 1959 roku przekształcona w 202, zaś od 1985 jako 702)- trasa na terenie Otwocka: … – Mieszka I – Rycerka – Okrzei – Batorego – Matejki – Andriollego – Powstańców W-wy – Armii Krajowej – RATUSZ (z powrotem: Armii Krajowej – Filipowicza – Matejki – ).
• 722 - trasa na terenie Otwocka: ... – Szosa Lubelska - ...
• N75 (nocna) - trasa na terenie Otwocka: ... – Kołłątaja – Świderska – Orla – Powstańców W-wy – Andriollego – Hoża – Karczewska – ...
• S1 (SKM) - trasa na terenie Otwocka: ... – Świder - OTWOCK

Historyczne linie komunikacji miejskiej:

• 220 - kursowała w latach: 1984 – 1985
• 250 - kursowała w latach: 1985 – 1991
• 251 - kursowała w latach: 1985 – 1991
• 720 - kursowała w latach: 1985 oraz 1991 – 1993
• 721 - kursowała w latach: 1985 oraz 1991 – 1993
• ŚWIDRY WIELKIE - kursowała w latach: 1966 – 1980 (linia sezonowa, kursująca w okresie letnim w dni wolne od pracy)

Historia kolejki wąskotorowej

Stacja kolejki wąskotorowej przy ulicy Wawerskiej 9A/11

W 1914 roku otwarto nowy odcinek trasy kolejki wąskotorowej WAWER – KARCZEW. Było to przedłużenie trasy kolejki jabłonowskiej istniejącej już wtedy 14 lat. Na odcinku otwockim pokrywała się z obecnymi ulicami: Turystyczną, Wawerską, Staszica, Karczewską.

Cała linia miała wtedy ponad 40 km: JABŁONNA II (Zegrzyńska) – Modlińska – Jagiellońska – zjazd nad Wisłę – bulwar wiślany – Warszawa Most – bulwar wiślany – Zamoyskiego – Grochowska – Płowiecka – Wawer – Anin – Kaczy Dół – Borków – Radość – Falenica – Jarosław – Józefów – Świder – Otwock – KARCZEW.

Początkowo linia stawała się coraz bardziej atrakcyjna. Z czasem jednak napotykano na próby wycofania kolejki jabłonowskiej. Wielokrotnie też zawieszano kursowanie linii na niektórych odcinkach, ale głównie z przyczyn wojennych.

W 1952 wskutek likwidacji środkowej części trasy doszło do rozdzielenia linii na dwa oddzielne odcinki – północny (kursujący jeszcze do 1956 roku) oraz południowy. Ostatni, czterokilometrowy odcinek kolejki OTWOCK – KARCZEW zlikwidowano w 1963 roku.

Obecnie widać charakterystycznie daleko odsuniętą zabudowę po wschodniej stronie ul. Karczewskiej i Wawerskiej. To pozostałość po trasie kolejki. Zachował się też budynek stacji (Wawerska 9A/11).

Współpraca międzynarodowa

Miasta i gminy partnerskie:

• Saint-Amand-Montrond
• Lennestadt

Znani otwocczanie

• Henryk Alber – gitarzysta, kompozytor.
• Jerzy Baczyński – redaktor naczelny i prezes tygodnika "Polityka".
• Juliusz Burgin – działacz komunistyczny, funkcjonariusz Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, pułkownik LWP.
• Julia Duszyńska – pisarka.
• Anna Dydyńska-Paszkowska – harcerka, lekarz pediatra.
• Maciej Gołębiowski – aktor.
• Tomasz Grochoczyński – aktor.
• Anna Grodzka – polska działaczka społeczna, polityk i przedsiębiorca, założycielka i prezes Fundacji Trans-Fuzja, poseł-elekt na Sejm VII kadencji.
• Krzysztof Janczak – aktor, piosenkarz.
• Joanna Kasperska – aktorka.
• Sebastian Kęska – piłkarz.
• Urszula Kielan – lekkoatletka, medalistka olimpijska.
• Maurycy Kochański - kierowca Formuły 3, czterokrotny Mistrz Polski.
• Mira Kubasińska – wokalistka.
• Tadeusz Andrzej Olszański – prawnik, politolog, publicysta.
• Anna Ostapińska – kostiumograf.
• Celek Perechodnik - autor wspomnień z II Wojny Światowej, wydanej pod tytułem "Spowiedź"
• Sława Przybylska – piosenkarka.
• Maciej Rock – dziennikarz, prezenter telewizyjny.
• Kamil Sipowicz – dziennikarz, historyk filozofii, malarz, rzeźbiarz, poeta, właściciel wytwórni fonograficznej Kamiling Co, partner Kory.
• Piotr Sommer – poeta, tłumacz, redaktor naczelny miesięcznika Literatura na świecie.
• Symcha Symchowicz – pisarz i poeta.
• Józef Szabłowski – rektor Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Nauk Społecznych w Otwocku.
• Roman Szczygieł – ksiądz.
• Kazimierz Śladewski – poeta.
• Tadeusz Ślusarski lekkoatleta, mistrz olimpijski w skoku o tyczce z Montrealu 1976.
• Paweł Wypych – samorządowiec, doradca prezydenta Lecha Kaczyńskiego.

Władze miasta

Przewodniczący Rady Miasta:

• Dariusz Kołodziejczyk (od 2006-2010)
• Piotr Mateusz Kudlicki (od 2010)

Prezydenci Otwocka:

• Antoni Fedorowicz (1990-1994)
• Andrzej Zyguła (1994-1998)
• Sławomir Dąbrowski (1998-2001)
• Krzysztof Boczarski (2001-2002)
• Andrzej Szaciłło (2002-2006)
• Zbigniew Szczepaniak (od 2006)

Literatura

• Paweł Ajdacki, "Przedmoście Warszawa", PTTK Oddział Otwock, Otwock 2007.
• Paweł Ajdacki, Jacek Kałuszko, "Otwock i okolice", Rewasz, Pruszków 2006.
• Paweł Ajdacki, Zbigniew Wiliński, "Miejsca Pamięci Narodowej. Otwocka, Mazowieckiego PK i okolic", PTTK Oddział Otwock, Otwock 2008.

Zobacz też

• Powiat miejsko-uzdrowiskowy Otwock
• Gmina Otwock
• Swojczów
• Rezerwat przyrody Świder
• Rezerwat przyrody Wyspy Świderskie
• Pensjonat Abrama Gurewicza

Linki zewnętrzne

• Serwis urzędu miasta
• Serwis O/PTTK w Otwocku
• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi