Owińska
| Owińska | |
 Pałac von Treskow w Owińskach |
|
| Państwo |  Polska |
| Województwo | wielkopolskie |
| Powiat | poznański |
| Gmina | Czerwonak |
| Liczba ludności (2010) | 2251[1] |
| Strefa numeracyjna | (+48) 61 |
| Kod pocztowy | 62-005 |
| Tablice rejestracyjne | PZ |
|
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
  Owińska
|
|
|
Położenie na mapie Polski
 Owińska
|
|
 52°30′41.57″N 16°58′34.1″E / 52.511547222222, 16.976138888889Na mapach: 52°30′41.57″N 16°58′34.1″E / 52.511547222222, 16.976138888889 |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Owińska – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Czerwonak, położona około 8 km na północ od granic Poznania, licząca 2251 mieszkańców (30.09.2010).
W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie poznańskim.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Pierwsza wzmianka w dokumentach pochodzi z roku 1249 i wymienia nazwę Ovensko[2], jednak znaleziono w pobliżu ślady osadnictwa datowane na IV tysiąclecie p.n.e. Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiiej formie "Ouenzko" wymienia spisany ok. 1300 roku średniowieczny łaciński utwór opisujący żywot świętej Jadwigi Vita Sanctae Hedwigis.[3] Od założenia w połowie XIII wieku do kasaty zakonu w 1797 roku własność klasztoru cysterek, później rodziny von Treskow.
Własność cysterek [edytuj]
Klasztor został ufundowany w latach 1242 – 1252 przez księcia Przemysła I oraz jego brata księcia Bolesława Pobożnego dla sióstr pochodzących z Trzebnicy. W ciągu wieków dzięki licznym darowiznom majątek klasztorny bardzo się powiększył i obejmował wiele okolicznych wsi (m.in. Barcinek, Biedrusko, Bolechowo, Chludowo, Czerwonak (?), Dębogóra, Miękowo, Radojewo, Radzim, Skorzęcin, Trzuskotowo, Wierzonka). Na terenie klasztoru siostry prowadziły szkołę żeńską.
Od 1797 do 1939 [edytuj]
Po II rozbiorze Polski w 1793 Owińska znalazły się pod panowaniem Prus. Nastąpiło odebranie własności ziem klasztorowi i sprzedanie ich w 1797 berlińskiemu bankierowi Zygmuntowi Ottonowi von Treskow. Okoliczne tereny pozostały własnością rodziny von Treskow do zakończenia II wojny światowej w 1945. Zakonnice przebywały w klasztorze do 1835, kiedy nastąpiła ostateczna kasata klasztoru (po ówczesnym przesiedleniu pozostałych zakonnic do innych miejscowości). W 1838 w budynkach poklasztornych otwarto zakład dla psychicznie chorych, który w latach 1870-73 powiększono o zespół zabudowań w innej części Owińsk. W 1938 r., z okazji 100-lecia istnienia szpitala, odbył się w Poznaniu i Owińskach zjazd psychiatrów z całej Polski.
W czasie okupacji [edytuj]
W 1939 hitlerowcy w ramach akcji T4 zamordowali wszystkich pacjentów szpitala (część w lasach na północ od Obornik, część zagazowano w Forcie VII). W Owińskach działał obóz koncentracyjny będący filią obozu Groß-Rosen. W budynkach po byłym ośrodku wychowawczym, a jeszcze wcześniej po nowym ośrodku eutanazji dla dorosłych przy ul. Kolejowej, mieściła się szkoła SS im. Adolfa Hitlera. Pomieszczenia przyklasztorne zajął natomiast Wehrmacht. W pomieszczeniach piwnicznych kompleksu pocysterskiego do dnia dzisiejszego (15.07.2007) widoczne są napisy na ścianie. Sam kościół był natomiast magazynem. W lasach mieścił się poligon dla niemieckich żołnierzy i tak zwany panzergrab, czyli rów przeciwczołgowy. Pozostałości po transzejach i sam rów widoczne są do dziś.
Lata powojenne [edytuj]
Po wojnie w budynkach poklasztornych, od 1946 roku, otwarto Zakład Wychowawczy, przeniesiony w 1952 r. na ul. Kolejową do zabudowań dawnego szpitala psychiatrycznego. W miejsce Zakładu Wychowawczego w budynkach poklasztornych umieszczono ośrodek dla dzieci niewidomych, przeniesiony z zabudowań przy ul. Kolejowej, przekształcony później w Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych. Lokalne Państwowe Gospodarstwo Rolne wybudowało w 1970 w południowej części wsi wielkie zakłady szklarniowe, gdzie hodowane były głownie kwiaty ozdobne.
Zabytki [edytuj]
Zespół pocysterski [edytuj]
Owińska znane są przede wszystkim z barokowego zespołu pocysterskiego, na który składają się: kościół pw. św. Jana Chrzciciela, obecnie parafialny – wybudowany w latach 1720-28 według projektu Pompeo Ferrariego, klasztor – wybudowany wg projektu Jana Catenazziego w 1700 r. i odbudowany po pożarze w 1720 r. przez Pompeo Ferrariego, a następnie przebudowany w latach 1873-75 dla potrzeb znajdującego się wówczas w nim Szpitala Psychiatrycznego, oraz plebania klasztorna. W budynkach poklasztornych znajduje się od 1952 r. Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych, w którym pracował m.in. Tadeusz Piszczek.
Kościół pw. św. Mikołaja [edytuj]
W latach 1574-1835 kościołem parafialnym był renesansowy kościół pw. św. Mikołaja. Kościół ten od 1939 roku jest nieużytkowany i popada powoli w ruinę. Obok znajduje się niewielki cmentarz, na którym w latach 70. XX wieku wydzielono kwaterę dla zmarłych pensjonariuszy zakładu opiekuńczo-leczniczego znajdującego się w jednym z budynków dawnego szpitala psychiatrycznego przy ul. Cysterek[4].
Pałac w Owińskach [edytuj]
Piękny późnoklasycystycznym obiektem jest pałac pochodzący z lat 1804-06, wybudowany dla Ottona von Treskowa, ówczesnego właściciela Owińsk. Projektantem budowli był jeden z architektów berlińskich, być może Karol Fryderyk Schinkel lub Franciszek Catella. Właścicielami do II wojny byli spadkobiercy von Treskow. W czasie wojny w piwnicach tego pałacu urządzono katownie. Po wojnie w pałacu mieściła się m.in. szkoła i przedszkole – wówczas stan budynku był jeszcze dobry. Sprzedany niesprawdzonemu nabywcydata[potrzebne źródło] został ogołocony z cenniejszych elementów wyposażeniadata[potrzebne źródło]. Dzisiaj ponownie własność gminy, zabezpieczona, lecz nieomal w ruinie.
Wewnątrz szczególnie ciekawa jest trójnawowa sień z kolumnami oraz nakryty parasolowatym sklepieniem westybul. W ścianie frontowej centralny ryzalit poprzedzony portykiem z czterema doryckimi kolumnami podtrzymującymi balkon. Na piętrze obszerna sala przez całą szerokość budynku. Pałac położony jest w sporym XIX-wiecznym parku, obecnie zaniedbanym. Na podjazd przed pałacem prowadzą dwie bramy – kordegardy.
Szpital psychiatryczny [edytuj]
W parku przy ul. Kolejowej znajdują się budynki tzw. nowego zakładu psychiatrycznego, zbudowanego w latach 60. XIX w. W latach 1952-1993 mieścił się w nim Młodzieżowy Zakład Wychowawczy, a od czasu jego zamknięcia systematycznie popada w ruinę.
Droga świętego Jakuba [edytuj]
Przez wieś przebiega Wielkopolska Droga św. Jakuba odcinek szlaku pielgrzymkowego do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii.
Komunikacja [edytuj]
Wieś położona jest przy drodze wojewódzkiej nr 196 z Poznania do Wągrowca. Znajduje się tu również stacja kolejowa Owińska linii kolejowej nr 356 Poznań Wschód - Bydgoszcz Główna.
Sport [edytuj]
W roku 2012 we wsi powstał wyciąg do nart wodnych i wakeboardu WakeSpot będąc jedynym tego rodzaju obiektem w okolicy. We wsi działa piłkarski klub sportowy Błękitni Owińska. Wiosną 2011 klub wywalczył awans do IV Ligi.
Ciekawostki [edytuj]
- Owińska były połączone przeprawą promową na rzece Warcie z Radojewem. Została ona zerwana w styczniu 1945 r. w czasie ucieczki Niemców przed Sowietami. Od kilku lat planowana jest jej odbudowa w tym miejscu,
- w 1806 Owińska odwiedził i zwiedzał klasztor Napoleon Bonaparte. Cesarz przebywał w tym czasie w Poznaniu i robił konne wycieczki po okolicy. 13 grudnia w towarzystwie Dezyderego Chłapowskiego przejechał przez Naramowice oraz Radojewo i korzystając z przeprawy promowej dotarł do Owińsk,
- Owińska leżą na trasie szlaku cysterskiego,
- w XIX w. funkcjonowała cegielnia, która zaopatrywała Twierdzę Poznań oraz inne obiekty w materiały budowlane,
- w Owińskach powstał pierwszy w Polsce Park Orientacji Przestrzennej i Ogród Zabaw dla niewidomych. Usytuowany w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla dzieci niewidomych. Park, pomaga niewidomym i niedowidzącym dzieciom przystosować się do poruszania się samodzielnie w mieście. Został otwarty 3 września 2012 roku.
Przypisy
- ↑ Gmina Czerwonak - Informacje podstawowe
- ↑ KODEKS DYPLOMATYCZNY WIELKOPOLSKI. TOM XI. Dokument nr 1704
- ↑ "Monumenta Poloniae Historica", Tom IV, Akademia Umiejętności w Krakowie, Lwów 1884, "Vita Sanctae Hedwigis", str. 552.
- ↑ Strona internetowa parafii Owińska. [dostęp 2011-09-26].
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Serwis mieszkańców wsi Owińska
- Galeria zdjęć opuszczonego szpitala psychiatrycznego w Owińskach
- Galeria zdjęć na stronie opuszczone.com
- Zdjęcia na stronie opuszczone.net
|
||||||||||||||
