Oyo (państwo)
 |
Ten artykuł od 2011-04 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Ilẹ̀-Ọba Ọ̀yọ́ Oyo |
||||
|
||||
| Język urzędowy | joruba | |||
| Stolica | do XVI w. Oyo-Ile później Oyo-Igboho |
|||
| Ustrój polityczny | monarchia | |||
| Ostatnia głowa państwa | Adeyemi I Alowolodu[1] | |||
| Status terytorium | stan w Nigerii | |||
| Zależne od | Wielkiej Brytanii (1895-1905) | |||
| Powierzchnia • całkowita |
ok. 150 tys. km² |
|||
| Wcielenie | Brytyjska Afryka Zachodnia 1905 |
|||
| Terytoria zależne | Dahomej (czasowo) | |||
 |
||||
Oyo, znane także jako Ojo – nieistniejące obecnie państwo w Afryce. Powstało około XIV w. na terenie dzisiejszej Nigerii.
Rosnąca przewaga miasta Oyo Ile (znanego jako Katunga lub Stare Oyo), zyskiwana dzięki bogactwu płynącemu z handlu i potędze jego kawalerii, pozwoliła mu zyskać przodującą pozycję wśród państw Jorubów między połową XVII a końcem XVIII w. Państwo Oyo podporządkowało sobie inne państwa Jorubów oraz królestwo Dahomeju.
W 1796 dowódca kawalerii wszczął bunt przeciwko władcy państwa. Jego skutkiem było odłączenie się miasta Ilorin, wokół którego skupiła się rebelia. Był to początek końca imperium, gdyż kolejni wasale szli w ślady Ilorin. Wkrótce potem najazdy państwa Fulani doprowadziły do upadku państwa Oyo w 1835.
W 1837 udało się odnowić państwo w nowej stolicy. W 1895 król Adeyemi I Alowolodu przyjął protektorat brytyjski. W 1905 Brytyjczycy zlikwidowali królestwo Oyo.
Władcy Oyo [edytuj]
- Oranyan ok. 1400
- Ajaka
- Sango
- Ajaka (ponownie)
- Aganju
- Kori
- Oluaso
- Onigbogi ok. 1500 ?
- Ofiran
- Eguguojo
- Orompoto
- Ajiboyede
- Abipa ok. 1600
- Obalokun
- Oluodo
- Ajagbo
- Odarawu
- Kanran
- Jayin
- Ayibi
- Osiyago
- Ojigi ok. 1720/8
- Gberu ok. 1730
- Amuniwaiye ? -1746
- Onisile 1746-1754
- Labisi 1754
- Awonbioju 1754
- Agboluaje 1754- ?
- Majeogbe
- Abiodun ok. 1770-1789
- Awole Arogangan 1789-1796
- Adebo 1796-1797
- Maku 1797
- wakat
- Majotu 1802-1830
- Amodo 1830-1833
- Oluewu 1833-1835
- Atiba Atobatele 1837-1859
- Adelu 1859-1875
- Adeyemi I Alowolodu 1876-1905
Przypisy
- ↑ W Nigerii do dziś wybierani są tradycyjni królowie Oyo, gdyż zezwala na to konstytucja. Obecnie, od 19 listopada 1970, królem pozostaje Lamidi Olayiwola Adeyemi III.
