Ozimek
| Ozimek | |||
 Neoklasycystyczny kościół ewangelicko-augsburski |
|||
|
|||
| Państwo |  Polska |
||
| Województwo |  opolskie |
||
| Powiat | opolski | ||
| Gmina | Ozimek gmina miejsko-wiejska |
||
| Aglomeracja | opolska | ||
| Prawa miejskie | 1962 | ||
| Burmistrz | Marek Korniak | ||
| Powierzchnia | 3,25 km² | ||
| Populacja (2008) • liczba ludności • gęstość |
9732 2994 os./km² |
||
| Strefa numeracyjna |
+48 77 | ||
| Kod pocztowy | 46-040 | ||
| Tablice rejestracyjne | OPO | ||
|
Położenie na mapie województwa opolskiego
  Ozimek
|
|||
|
Położenie na mapie Polski
 Ozimek
|
|||
 50°40′49″N 18°12′36″E / 50.680277777778, 18.21Na mapach: 50°40′49″N 18°12′36″E / 50.680277777778, 18.21 |
|||
| TERC (TERYT) |
1609084 | ||
| SIMC | 0965849 | ||
|
Urząd miejski
ul. ks. Jana Dzierżona 4b46-040 Ozimek |
|||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa | |||
| BIP | |||
Ozimek (niem. Malapane) – miasto w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w odległości ok. 21 km na wschód od Opola. Ozimek położony jest nad rzeką Małą Panwią (prawy dopływ Odry), na Równinie Opolskiej, na pograniczu Niziny i Wyżyny Śląskiej, na Górnym Śląsku, w odległości 10 km od kompleksu jezior turawskich. Rozciąga się pomiędzy drogą krajową nr 46 a linią kolejową 144[1].
Miejscowość jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Ozimek. W latach 1975–1998 należała administracyjnie do województwa opolskiego.
Spis treści |
Toponimia [edytuj]
Osada początkowo nosiła nazwę po rzece, czyli Mał(a)pądew, później Małpanew (stąd niemiecka nazwa Malapane) i Mała Panew. Słowo Ozimek to początkowo nazwisko właściciela młyna i z czasem zaczęto go używać do nazywania powstałego przy hucie osiedla przemysłowego. Notatka, która odnosi się już do nowej nazwy, pochodzi z 1784 r. i nosi nazwę Malapane, poln. Ozimek[2].
Historia [edytuj]
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, Wybór lokalizacji
Po zakończeniu drugiej wojny śląskiej król pruski Fryderyk II Wielki zlecił odbudowę i ponowne zasiedlenie zniszczonego obszaru (Śląsk zamieszkiwało wówczas 150 tysięcy osób), jednak świadomy ponownego starcia o śląską ziemię rozpoczął remonty zdobytych śląskich twierdz oraz zabezpieczenie miejsc produkcji amunicji. Skupiono się na poszukiwaniu licznych miejsc do wzniesienia hut żelaza. Uwagę zwrócił m.in. młyn nad brzegiem rzeki Małapane, który został później wykupiony od gospodarza o nazwisku Ozimek, gdyż położony był w miejscu z dostępem do drewna, które było wymagane w procesie wytapiania żelaza[2]. Minister śląski von Müchow zlecił leśniczemu Rhedanz postawienie pieca hutniczego, który miał być wykorzystywany przy odlewie kul. 1 marca 1753 r. rozkaz ten został potwierdzony podpisem w Poczdamie, w kolejnym roku huta została uruchomiona, a w 1763 r. wytwarzała 2000 Mg (ton) szlifowanych kul armatnich, granatów i kartaczy.
Wraz z budową huty powstały kolonie robotnicze. Pierwsze domy zbudowano w pobliżu huty i zakwaterowano w nich urzędników oraz wyspecjalizowanych hutników[1]; pozostali pracownicy dochodzili z pobliskich miejscowości[3]. Do osady sprowadzono wyszkolonych protestanckich pracowników wraz z rodzinami z Saksonii, Brandenburgii oraz okolic Harzu[4]. W 1782 r. ukończono budowę kolonii Antoniów. Składała się ona z 20 domów dla 40 rodzin. Domy te były zlokalizowane wzdłuż drogi Ozimek – Jedlice. Druga kolonia, Lasy, powstała przy hucie. Była ona przeznaczona głównie dla węglarzy, których obowiązkiem było dostarczanie określonej ilości węgla drzewnego do huty. W 1829 r. kolonia ta została włączona do Ozimka[1].
Początki osadnictwa
Początkowo Ozimek był osiedlem hutniczym, otoczonym przez obszary leśne. Walenty Roździeński, świadek formowania się nazewnictwa górnośląskiego w XVI i XVII wieku, wspomina w swoim poemacie Officina ferraria, abo huta i warstat z kuźniami szlachetnego dzieła żelaznego z 1612 r. o dawnej hucie, która nosiła taką samą nazwę jak rzeka:
| „ |
Z tejże ziemi Myszyńskiej na Małpadwi rzece, |
” |
| — Walenty Roździeński | ||
Współczesność
Przez miasto i gminę przebiega jedna z pierwszych na Śląsku linii kolejowych, prowadząca z Lublińca do Opola. W 1954 r. Ozimek uzyskał prawa osiedla, a w 1962 r. prawa miejskie. 11 lipca 1992 r. podpisano akt partnerstwa z miastem Heinsberg w Niemczech[1].
Zabytki [edytuj]
Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[5]:
- kościół ewangelicko-augsburski, neoklasycystyczny z 1819 roku - XIX w., wybudowany wg projektu architekta Karla Friedricha Schinkla
- dom, ul. Wyzwolenia 47, drewniany, k. XVIII w., nie istnieje
- żeliwny most wiszący, nad rzeką Mała Panew, z 1827 r.
inne zabytki
- zespół starych domów mieszkalnych[1].
Demografia [edytuj]
W 1864 r. parafia w Ozimku liczyła 886 osób[1].
W 1965 r. Ozimek był zamieszkany przez 3800 osób[3]. W 1993 r. Ozimek był zamieszkany przez 10 837 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 3334,46 osoby/km²[1]. Według danych z 31 grudnia 2008 r. miasto zamieszkiwały 9732 osoby (gęstość zaludnienia: 2994,46 osoby/km²)[6].
Przemysł [edytuj]
Największym zakładem przemysłowym w Ozimku jest Huta Małapanew Sp. z o.o. Do większych przedsiębiorstw zaliczają się także: Enma Sp. z o.o. (wytwarzanie i przesyłanie energii termicznej, usługi w zakresie ciepłownictwa, ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji), PPUH Prempol Sp. z o.o. (obróbka skrawaniem, małe i średnie konstrukcje stalowe, remonty urządzeń) oraz Canskór Sp. z o.o. (produkcja i eksport odzieży skórzanej)[1].
Oświata, kultura i sport [edytuj]
- Oświata
W Ozimku działają: trzy przedszkola publiczne (nr 1, nr 2 i nr 4), 2 publiczne szkoły podstawowe (nr 1 i nr 2), Zespół Szkół (Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3 i Publiczne Gimnazjum nr 1) oraz prowadzony przez starostwo powiatowe w Opolu Zespół Szkół Hutniczo-Mechanicznych przy Hucie Małapanew (oddziały gimnazjalne, zasadnicza szkoła zawodowa, technikum mechaniczne oraz licea: ogólnokształcące, ogólnokształcące dla dorosłych i uzupełniające).
- Kultura
W Ozimku działają: Dom Kultury (dawniej Zakładowy Dom Kultury Huty Małapanew) oraz Miejska i Gminna Biblioteka Publiczna z filiami w Dylakach, Grodźcu, Krasiejowie, Krzyżowej Dolinie i Szczedrzyku.
- Sport
W Ozimku znajdują się m.in.: stadion sportowy (adres: ul. Janusza Korczaka 12a; boisko miejskie o wymiarach: 100 m na 78 m, korty tenisowe; pojemność: 5000 miejsc), OSiR Huty Małapanew SA (adres: ul. Juliusza Słowackiego 1a; sala sportowa, 2-torowa kręgielnia, siłownia, sala do tenisa stołowego, sauna, baza noclegowa) oraz kompleks boisk sportowych Orlik 2012 (adres: ul. Adama Mickiewicza).
Działające w miejscowości kluby:
- Piłka nożna – KS Małapanew Ozimek (zał. 1946 r.)
- Piłka ręczna – M-GTS „Siódemka” Ozimek (zał. 1951 r.) i UKS „Jaszczury” Ozimek (zał. 2002 r.)
- Koszykówka – PGKiM Ozimek/Grodziec (zał. 2003 r.)
- Kolarstwo – KTK „Amator” Ozimek (zał. 1977 r.)
- Strzelectwo – LOK Opole „Odlewnik”
- Skat – Torpeda Ozimek
Wspólnoty wyznaniowe [edytuj]
Miasta partnerskie [edytuj]
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Androna Senska: Ozimek. Oficjalny informator miejski. kolegium redakcyjne. Bydgoszcz: Wydawnictwo „Journal” Sp. z o.o., 1993. (pol.)
- ↑ 2,0 2,1 Czesław Lachur: Opolszczyzna znana i nieznana: obrazki krajoznawczo-historyczne. Kępa: Wydawnictwo Nowik, 2009, s. 197, 202, 205. ISBN 978-83-89848-66-6. (pol.)
- ↑ 3,0 3,1 Poznajemy wsie. Wsie powiatu opolskiego. W: Józef Madeja: Powiat opolski. Szkice monograficzne. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1969, s. 423–424. (pol.)
- ↑ Ernst Keil: Derschau – ein Kolonistendorf im Landkres Oppeln, Oberschlesien. s. 19. (niem.)
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 5.1.2013]. s. 98.
- ↑ Oficjalna witryna Gminy i Miasta Ozimek (woj. opolskie) :: Informacje ogólne (pol.). 2009-03-17. [dostęp 2012-01-22].
- ↑ Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 23 stycznia 2013.
Bibliografia [edytuj]
- Ozimek. Oficjalny informator miejski; Wydawnictwo „Journal” Sp. z o.o., Bydgoszcz 1993
|
|||||||||||||||||
|
||||||||||
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||||||
