Ozorek dębowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ozorek dębowy
Ozorek dębowy: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina ozorkowate
Rodzaj ozorek
Gatunek ozorek dębowy
Nazwa systematyczna
Fistulina hepatica (Schaeff.) With
Bot. Arr. Brit. Pl., Edn 2 (London) 2: 405 (1792)
2010-06-26 Fistulina hepatica 47685.jpg

Ozorek dębowy (Fistulina hepatica (Schaeff.) With.) – gatunek grzybów z rodziny ozorkowatych (Fistulinaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Stanisław Domański w 1967. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako ozorek wątrobowy, grzyb wątrobowy, ozorek pospolity, cewiak wątrobowy[2]. Posiada 17 synonimów łacińskich[3]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Jednoroczny, 10-20 cm szerokości, 2-6 cm grubości. Początkowo guzkowaty, potem poduszkowaty, w końcu łopatkowaty, półkolisty, nerkowaty. Górna powierzchnia nieznacznie promienista, pręgowana i brodawkowata, za młodu barwy różowej, pomarańczowoczerwonej, później krwistoczerwona do purpurowobrunatnej. Młode kapelusze wydzielając obfity krwisty sok do złudzenia przypominają zwierzęcą wątrobę[4].

Miąższ

2-6 cm gruby, za młodu miękki, mięsisty, pełen krwistego soku, cielistoczerwony z marmurkowymi żyłkami, o przyjemnym zapachu i kwaskowatym smaku[4].

Rurki

10-15 cm długie, zbite i gęste, białawe, żółtawe, później rdzawobrązowe. Pory drobne, kuliste, 0,2-0,3 mm średnicy[4].

Trzon

Boczny, krótki, 2-4 cm długości, słabo zauważalny[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki jajowate, gładkie, bezbarwne, o rozmiarach 4-6 × 3-4 μm[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Jedyny gatunek występujący w Polsce należący do rodzaju ozorek. Występuje w Australii, Ameryce Północnej oraz Europie. Rośnie pojedynczo lub w skupieniach po kilka zrośniętych owocników u podstawy pni żywych dębów[4]. Od 2014 r. w Polsce jest objęty ochroną częściową grzybów[6], dawniej podlegał ochronie ścisłej. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[7]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Norwegii, Finlandii, Szwecji, Litwie[2].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Pasożytuje przeważnie na dębach, wywołując brunatną zgniliznę drewna. Proces rozkładu postępuje powoli i początkowo drewno dębu nabiera czerwonego odcienia, co podnosi jego wartość w meblarstwie[4].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Czesław Narkiewicz: Grzyby chronione Dolnego Śląska. Jelenia Góra: Wydawnictwo Muzeum Przyrodniczego, 2005. ISBN 83-89863-20-0.
  5. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  6. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  7. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.