Pętla Łabędzia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Współrzędne: Astronomia 20h45m38,00s; +30°42'30,00"

Pętla Łabędzia
Pętla Łabędzia (HST)
Pętla Łabędzia (HST)
Odkrywca William Herschel
Data odkrycia 7 września 1784
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Łabędź
Typ pozostałość po supernowej
Rektascensja 20h 45m 38s
Deklinacja +30° 42' 30"
Odległość 1440 ly
Jasność pozorna mgławicy 7,0m
Rozmiary kątowe 70' × 6'
Charakterystyka fizyczna
Wymiary 50 ly
Alternatywne oznaczenia
NGC 6960/92/95, LBN 191
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pętla Łabędzia – duża, stosunkowo słaba pozostałość po supernowej, znajdująca się w gwiazdozbiorze Łabędzia. Poszczególne części tej mgławicy zostały odkryte 5 i 7 września 1784 roku przez Williama Herschela oraz 7 września 1825 roku przez Johna Herschela . Znajduje się w odległości około 1440 lat świetlnych od Ziemi.

Wybuch supernowej, który zainicjował powstanie Pętli Łabędzia, wydarzył się około 10 000 lat temu. Zajmuje ona obszar około 80 lat świetlnych, czyli 3 stopnie nieba w gwiazdozbiorze Łabędzia. Fala uderzeniowa powstała w wyniku wybuchu wytworzyła delikatne struktury żarzącego się gazu, widzialną część Pętli znanej jako Mgławica Welon, zderzając się z nieruchomymi gazami ośrodka międzygwiazdowego z prędkością blisko 20 000 km/s. Skutkiem tego jest wzbudzanie cząsteczek gazu. Gdy gazy uwalniają nowo nabytą energię w promieniowaniu o innych długościach fal, powstają żywe kolory mgławicy, obserwowane również w świetle widzialnym. W niektórych regionach gazy ogrzewają się do temperatury sięgającej milionów stopni, co powoduje uwolnienie wysokoenergetycznych promieni X.

Obecnie front fali uderzeniowej wybuchu rozszerza się z prędkością 170 km/s. Tempo ekspansji Pętli w przeszłości było jednak większe, co powodowało wyższe temperatury gazu na czole fali uderzeniowej. Ciśnienie gazu było na tyle duże, że wszystkie przypadkowe zaburzenia struktury były niwelowane. Z biegiem czasu prędkość rozszerzania malała, przez co spadała temperatura oraz ciśnienie gazu na czole fali. Gdy temperatura spadła poniżej miliona stopni, pojawiło się sprzężenie zwrotne, powodujące szybsze tempo stygnięcia wraz ze spadkiem ciśnienia. Doprowadziło to do powstawania obszarów o niższym ciśnieniu, które zapadały się i zagęszczały poprzedzielane warstwami znacznie rzadszego gazu o wyższej temperaturze. Powstała w ten sposób pęczniejąca bańka dzieliła się na większe i mniejsze obłoki, które dzieliły się na mniejsze włókna, widoczne tylko z boku.

Pętla Łabędzia będzie się rozpraszać jeszcze przez tysiące lat, zwracając w tym czasie do ośrodka międzygwiazdowego cięższe pierwiastki, takie jak złoto, wapń i żelazo. Obiekt ten został skatalogowany w katalogu NGC pod numerami NGC 6960, NGC 6992 oraz NGC 6995.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]